Hormony są substancjami uwalnianymi do krwi przez pojedyncze komórki lub grupy komórek, które tworzą gruczoły dokrewne, czyli wydzielania wewnętrznego. Hormony regulują funkcje komórek, tzw. komórki docelowe, do których są transportowane. Transport odbywa się głównie z krwią w naczyniach krwionośnych.

Produkty gruczołów dokrewnych nie wydostają się na zewnątrz. Są przeznaczone dla tkanek i narządów. Stąd też pochodzi ich nazwa- gruczoły wydzielania wewnętrznego. Przypominam, że istnieją również gruczoły wydzielania zewnętrznego. Zalicza się do nich np. gruczoły ślinowe, gruczoły błony śluzowej oskrzeli

Produkcją hormonów zajmują się nie tylko wyspecjalizowane narządy, ale również pojedyncze komórki w innych miejscach organizmu. Produkowane są one przez komórki przewodu pokarmowego, komórki dróg oddechowych i komórki budujące narząd moczowy- jest to układ APUD.

Gruczoły dokrewne i ich produkty:

PRZYSSADKA MÓZGOWA- produkuje hormon wzrostu, który stymuluje wzrost, prolaktynę odpowiedzialną za rozwój gruczołu mlecznego i produkcję mleka oraz hormony, które regulują działanie innych gruczołów dokrewnych: tarczycy, nadnerczy, jąder, jajników.

PODWZGÓRZE- wydziela hormony regulujące działanie przysadki, wazopresynę redukującą wchłanianie zwrotne wody w kanalikach nerkowych i oksytocynę, która reguluje skurcze porodowe i wytrysk mleka.

TARCZYCA- produkuje dwa hormony: tyroksynę i trójjodotyroninę, które wpływają na metabolizm i rozwój organizmu, oraz kalcytoninę, która obniża poziom wapnia we krwi, gdy jest go za dużo.

PRZYTARCZYCE- produkują hormon zwany parathormonem, który podwyższa poziom wapnia we krwi gdy jest on zbyt niski uwalniając go głównie z kości.

NADNERCZA- zbudowane są z rdzenia i kory. Rdzeń nadnercza produkuje adrenalinę, która uwalniana jest do krwi w chwili stresu. Kora nadnerczy wydziela aldosteron, który reguluje gospodarką mineralną organizmu i kortyzol, który podobnie jak adrenalina bierze udział w reakcjach stresowych.

TRZUSTKA- produkuje insulinę, która obniża poziom glukozy we krwi stymulując produkcję glikogenu z glukozy i glukagon, który podwyższa poziom cukru we krwi uwalniając jego zapasy z wątroby.

JAJNIKI- produkują hormony kontrolujące cykliczny rozwój komórek jajowych kobiety odpowiedzialne są również za płodność oraz ciążę. Są to hormony steroidowe: estrogenyprogesteron .

JĄDRA- produkują testosteron, który opowiedziany jest za rozwój męskich cech, również za agresję.

Regulacja hormonalna organizmu odpowiada za jego prawidłowe funkcjonowanie. Każde zaburzenia w produkcji wydzielniczej gruczołów dokrewnych stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka. Nie leczone może spowodować śmierć.

Zaburzenia w produkcji hormonu wzrostu mogą prowadzić do akromegalii bądź karłowatości.

Brak hormonów tarczycy w czasie ciąży prowadzi do niedorozwoju mózgowego dziecka- tzw. kretynizm

Zaburzenia w produkcji insuliny mogą doprowadzić do cukrzycy.