Wyraz podstawowy-To wyraz od ktorego pochodzi inny wyraz o innym znaczeniu. (inaczej zwany podstawą słowotwórczą)

Wyraz pochodny-To wyraz który bezpośrednio pochodzi od wyrazu podstawowego. Czasem może się zdarzyć że wyraz może być jednocześnie wyrazem pochodnym od innego wyrazu i podstawowym dla kolejnego np. Pytać→Zapytać→Zapytanie.

Formant-to część wyrazu , którą  wyraz pochodny różni się od wyrazu podstawowego. Powoduje on że wyraz zyskuje dodatkowe znaczenie. Wyróżniamy cztery rodzaje formantów: 

  • Przedrostki (Prefiksy)-znajdują się przed tematem słowotwórczym (na-pisać)
  • Przyrostki (sufiksy)-znajdują się po temacie słowotwórczym (pis-arz)
  • Wrostki (interfiksy)-znajdują się miedzy dwoma tematami słowotwórczymi w wyrazach złożonych (język-o-znawca). 

Oprócz tych trzech podstawowych wyróżniamy jeszcze tak zwane Formanty Zerowe (oznaczamy je znakiem ø) Występują one w wyrazach pochodnych, które powstały poprzez odrzucenie końcowej cząstki wyrazu podstawowego ( np. dżwig ø ).Niektóre formanty mają stałą funkcje znaczeniową np. 

Niektóre formanty mają stałą funkcję znaczeniową np. 

  • -ek (w połączeniu z rzeczownikami), -utki (w połaczeniu z przymiotnikami)-tworzą zdrobnienia wyrazów (np. pies-ek, mal-utki) 
  • -isko, -ydło, -al- tworzą zgrubienia (ps-isko, strasz-ydło, noch-al)
  • -nia, -alnia, -arnia -oznaczają miejsca w ,których wykonuje się jakąś czynność lub w , których znajduje się jakaś rzecz (pracow-nia, przędz-alnia, księg-arnia)
  • -arz, -ca - tworzą męskie nazwy wykonawców czynności ( mal-arz, kpi-arz, dorad-ca)

Może także zdarzyć się taka sytuacja że ten sam formant będzie nadawać różne znaczenia wyrazom pochodnym np. przyrostek -ka 

  • żeńskość (góral-ka) 
  • zdrobnienie (kóz-ka, nóż-ka)

czynność (wędrów-ka, rozgryw-ka).Wyrazy pochodne , które tworzymy od dwóch wyrazów podstawowych nazywamy wyrazami złożonymi. Dzielimy je na trzy kategorie: 

  • Złożenia-tematy słowotwórcze łączą się za pomocą formantu zwanego wrostkiem(patrz Formant,wrostek),którym mogą być -o,-i,-y ( np,sam-o-lot) Odmianie podlega tylko drugi człon złożenia (samolotu, samolotem itd.) 
  • Zestawienia polegają na połączeniu dwóch samodzielnych wyrazów.Wyrazy w zestawieniu pisane są oddzielnie (np. czarna-jagoda).Odmianie podlegają obydwa wyrazy tworzące zestawienie (czarnej-jagody, czarną jagodą itp.).
  • Zrosty powstają w wyniku bezpośredniego zespolenia dwóch wyrazów w jedną całość. Pomiędzy zespalanymi wyrazami nie występują żadne dodatkowe elementy (dobranoc, Białystok).Jeśli elementy zrostu tworzą związek zgody, odmianie podlegają obydwa wyrazy (Białystok, Białegostoku itd.).Jeśli tworzą związek rządu, odmieniamy tylko drugi człon (karygodny, karygodnaego itd.)

Rdzeń- Część wyrazu powtarzająca się wyrazach należących do jedne rodziny (np. domdomek. W rdzeniu mogą występować oboczności (las,lasek,leś.,leśnik itd.) 

Na dole przedstawiam przykładowy wykres rodziny wyrazów z podkreślonymi rdzeniami i wydzielonymi formantami

                                                               DOM

                                  ↓                               ↓                         ↓  

                          DOM-EK   DOM-OWY  DOM-ATOR →DOMATOR-STWO

                                   ↓                                                          ↓              

                       DOMECZ-EK                        DOMATOR-KA