Złodziejka książek - geneza i gatunek utworu
„Złodziejka książek” została napisana przez Markusa Zusaka, australijskiego pisarza pochodzenia niemiecko-austriackiego. Powieść ukazała się po raz pierwszy w 2005 roku, a międzynarodowy rozgłos przyniosło jej angielskie wydanie z 2006 roku.
Inspiracją dla autora były historie jego rodziców, którzy dorastali w czasie II wojny światowej w Niemczech i Austrii. W wywiadach Zusak wielokrotnie wspominał, że to właśnie ich wspomnienia o bombardowaniach, strachu i cichych aktach odwagi zwykłych ludzi skłoniły go do napisania książki. Chciał pokazać, że także Niemcy – zwłaszcza dzieci i ludzie niepopierający nazizmu – cierpieli z powodu wojny.
Powieść powstała więc z potrzeby ukazania wojny z innej perspektywy, nie z punktu widzenia żołnierzy czy polityków, lecz zwykłej dziewczynki, która dorasta w świecie zdominowanym przez ideologię nienawiści. Markus Zusak pragnął także opowiedzieć o mocy słowa, które w historii ludzkości bywało zarówno narzędziem zniszczenia, jak i środkiem ocalenia.
Wybór narratora w postaci Śmierci miał podkreślić uniwersalny, refleksyjny wymiar opowieści oraz umożliwić ukazanie losów ludzi z dystansem, a jednocześnie z czułością i melancholią.
Gatunek literacki
„Złodziejka książek” to powieść historyczna z elementami powieści psychologicznej i młodzieżowej.
- Jest to powieść historyczna, ponieważ akcja osadzona jest w realiach II wojny światowej, a tło wydarzeń tworzą fakty historyczne: nazizm, prześladowania Żydów, bombardowania niemieckich miast i upadek III Rzeszy.
- Jednocześnie utwór ma cechy powieści psychologicznej, gdyż skupia się na przeżyciach, emocjach i dojrzewaniu głównej bohaterki. Liesel przechodzi wewnętrzną przemianę od zagubionego dziecka do młodej kobiety, która rozumie świat i jego okrucieństwo.
- W pewnym sensie można ją też uznać za powieść inicjacyjną, ponieważ ukazuje proces dorastania w ekstremalnych warunkach, poznawania dobra i zła oraz odkrywania własnej tożsamości.
- Obecność Śmierci jako narratora wprowadza element metaforyczno-filozoficzny, dzięki któremu książka przekracza ramy realistycznej prozy i zbliża się do powieści parabolicznej – uniwersalnej opowieści o ludzkim losie.
„Złodziejka książek” to powieść historyczno-psychologiczna o wymiarze uniwersalnym, powstała z inspiracji wojennymi wspomnieniami rodziców autora. Markus Zusak stworzył utwór o mocy słowa, człowieczeństwie i dojrzewaniu w świecie przemocy, łącząc elementy realizmu historycznego z poetycką refleksją o życiu i śmierci.
