Publiczne szkoły w kryzysie? Coraz więcej uczniów w prywatnych placówkach

Coraz więcej uczniów uczęszcza do prywatnych placówek edukacyjnych. Czy to oznacza, że publiczne szkoły średnie nie spełniają wymagań uczniów i ich rodziców? Klub Jagielloński przygotował raport, który ma wyraźnie pokazać skalę zmian.

Spis treści:

Rośnie liczba uczniów w niepublicznych szkołach
Edukacja domowa coraz popularniejsza
Nierówności edukacyjne i społeczne a system edukacji
Kiedy premiera raportu o edukacji?

Rośnie liczba uczniów w niepublicznych szkołach

W roku szkolnym 2025/2026 ponad 10 proc. uczniów szkoły średniej kształciło się w placówce niepublicznej. To oznacza, że w ciągu sześciu lat odsetek uczniów w prywatnych szkołach wzrosła o ok. 50 proc. Takie zmiany pokazują na kryzys edukacji publicznej. W praktyce wygląda na to, że rodziny próbują samodzielnie poradzić sobie z problemami związanymi ze szkołą publiczną i szukają dla niej alternatyw. Jednak żeby coś zmienić, mają tylko dwie opcje: szkoła prywatna lub edukacja domowa.

Edukacja domowa coraz popularniejsza

W ciągu ostatnich 10 lat popularność edukacji domowej wzrosła niemal dziesięciokrotnie. Tutaj oprócz problemów ze szkołą publiczną do wzrostu przyczynił się również rozwój technologiczny, ponieważ obecnie istniejące rozwiązania znacząco ułatwiają prowadzenie zdalnych lekcji.

W materiałach zapowiadających raport Klubu Jagiellońskiego podana jest również informacja, że przy tych wszystkich zmianach wzrosły również inne wydatki. Aż cztery na pięć rodzin decyduje się na dodatkowo płatne korepetycje oraz zajęcia.

Nierówności edukacyjne i społeczne a system edukacji

Autorzy raportu zwracają uwagę, że możliwość wyboru szkoły nie jest jednorodna dla wszystkich rodzin. W dużej mierze zależy to od miejsca zamieszkania, bo na wsiach i w mniejszych miejscowościach wybór szkół naturalnie jest mniejszy, a szkoła publiczna może być jedyną możliwością. Do tego dochodzą kwestie finansowe oraz umiejętność porównania wybranych placówek.

Klub Jagielloński podkreśla, że dalszy odpływ uczniów może osłabić integracyjną rolę szkoły publicznej i zwiększać podział między środowiskami, w których dorastają dzieci. W raporcie o konieczności poprawy jakości szkół publicznych pojawia się również argument o tym, że rośnie ryzyko niewykorzystania potencjału uczniów wychowujących się w rodzinach o mniejszych możliwościach finansowych.

Kiedy premiera raportu o edukacji?

Publiczna premiera raportu "Ucieczka ze szkoły. Jak powstrzymać kryzys publicznej edukacji?" jest zaplanowana na 12 października 2026 roku, czyli tuż przed Dniem Edukacji Narodowej. Autorką raportu jest Anna Grąbczewska, ekspertka Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego. Publikacja ma być dostępna bezpłatnie.

Celem raportu jest przede wszystkim rozpoczęcie dyskusji o poprawie atrakcyjności edukacji publicznej, przy jednoczesnym kontynuowaniu rozwoju szkół prywatnych i nauki domowej. Takie rozwiązanie miałoby przyczynić się do poprawy systemu edukacji w Polsce i zachowałoby prawo rodziców do wyboru ścieżki nauki uczniów.