W 1895 roku Alfred Nobel, spisał swój testament i przekazał największą część swojej fortuny na nagrody z medycyny, fizyki, chemii, literatury i pokoju. Od 1968 roku przyznawane jest przez bank Sveriges Riksbank wyróżnienie z dziedziny ekonomii. Od 1901 do 2020 roku wręczono nagrody 934 laureatom i 28 organizacjom. 

Noble za zmysły

Od 4 października poznajemy laureatów Nagrody Nobla 2021 roku. Pierwsze wyróżnienie zostało przyznane z dziedziny medycyny lub fizjologii. David Julius i Ardem Patapoutian otrzymali Nobla za badania nad narządami zmysłów. Julius wykorzystał kapsaicynę – ostry organiczny związek chemiczny zawarty w papryczce chili – do zidentyfikowania receptorów w zakończeniach nerwowych skóry, które reagują na ciepło. Patapoutian badał komórki wrażliwe na dotyk, by odkryć receptory, które reagują na dotyk. "Laureaci zidentyfikowali krytyczne brakujące ogniwa w naszym zrozumieniu złożonej interakcji pomiędzy naszymi zmysłami a środowiskiem" - dodała w uzasadnieniu nagrody Szwedzka Akademia.

Noble za klimat

Dzień później ogłoszeni zostali laureaci w dziedzinie fizyki. Nobel trafił do Syukuro Manabe’a, Klausa Hasselmanna i Giorgio Parisiego. Manabe i Hasselmann zostali nagrodzeni wspólnie.  Pierwszy z nich wykazał, że większy poziom dwutlenku węgla w atmosferze powoduje wzrost temperatury na Ziemii. Hasselmann udowodnił, że podwyższona temperatura w atmosferze wynika ze zwiększonej emisji dwutlenku węgla. Parisi zaobserwował zależność między stanem nieuporządkowania a fluktuacją w układach fizycznych.

Noble za katalizę

W środę, 6 października, nagrody Nobla otrzymali z chemii Benjamin List i David W.C. MacMillan. Komitet Noblowski argumentował uhonorowanie Lista i MacMillana tym, że naukowcy otrzymali wyróżnienie "za rozwój nowego, precyzyjnego narzędzia konstruowania cząsteczek: katalizy organicznej. Miało to ogromny wpływ na rozwój badań w dziedzinie farmacji i sprawiło, że chemia stała się bardziej ekologiczna". Kolejnych noblistów poznamy w czwartek, piątek i następny poniedziałek, 11 października. 

Dominika Knap