1. Podaj cechy prawa gospodarczego jako wyodrębnionego działu prawnego.

Prawo gospodarcze jest to zespół norm prawnych, dotyczących funkcjonowania gospodarki państwa oraz stosunków gospodarczych między osobami fizycznymi, prawnymi oraz innymi podmiotami, które mają zdolność do bycia podmiotem stosunków gospodarczych. Prawo gospodarcze można podzielić na prawo publiczne oraz prawo prywatne. Do zakresu prawa publicznego należeć będzie publiczna sfera działalności gospodarczej. Prawo gospodarcze prywatne jest natomiast prawem z zakresu stosunków podmiotów prywatnych czyli osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej.

Ponadto do cech prawa gospodarczego należy zaliczyć:

  • Brak kompleksowej regulacji prawnej dla stosunków gospodarczych (namiastką tego jest ustawa o swobodzie działalności gospodarczej)
  • Spory z zakresu działalności gospodarczej rozpatrywane są wedle odrębnego postępowania specjalnie przeznaczonego dla tych stosunków (postępowanie to cechują podwyższone wymagania w stosunku do postępowania ogólnego)
  • Rozległość regulacji prawa gospodarczego - do stosunków gospodarczych mają zastosowanie praktycznie wszystkie dziedziny prawa, prawo cywilne, administracyjne, karne, finansowe, itd.

2. Jakie są źródła prawa gospodarczego?

  • Prawo Unii Europejskiej
  • ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93). Kodeks cywilny w księdze I reguluje podstawowe zagadnienia dotyczące uczestników obrotu gospodarczego (profesjonalnego), a w księdze II i III czynności podejmowane przez te podmioty w obrocie. Kodeks cywilny był wielokrotnie nowelizowany. Podstawowa zmiana, z punku widzenia dostosowania przepisów kodeksu do gospodarki rynkowej, dokonana została ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. Zniosła ona dychotomiczny podział na obrót uspołeczniony i nieuspołeczniony, który z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej przestał mieć praktyczne znaczenie. Ustawa przyjęła zasadę równości podmiotów gospodarczych w obrocie, bez względu na to, komu przysługują prawa własności. W tej sytuacji, począwszy od 1 października 1990 r., kodeks cywilny reguluje obrót powszechny i handlowy między osobami fizycznymi i prawnymi (art. 1 k.c.).
  • ustawa z dnia 15 września 2000 r. - kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037) regulujący zasady tworzenia, organizacji, funkcjonowania, rozwiązywania, łączenia, podziału i przekształcania spółek handlowych (art. 1 k.s.h.). W aktualnym stanie prawnym kodeks spółek handlowych jest więc aktem prawnym odnoszącym się do działania w obrocie szczególnej grupy przedsiębiorców (podmiotów gospodarczych), jakimi są spółki prawa handlowego.
  • ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178), regulująca zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zadania organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego w zakresie działalności gospodarczej. Ustawa ta została zastąpiona z pewnymi zastrzeżeniami ustawą o swobodzie działalności gospodarczej z 2 lipca 2004 r.
  • ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209) oraz ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.
  • Ustawa z dnia 22 grudnia 1995 r. o wydawaniu "Monitora Sądowego i Gospodarczego" (Dz. U. z 1996 r., Nr 6, poz. 42), na mocy tej ustawy utworzony został ogólnopolski dziennik urzędowy, przeznaczony do publikacji danych o przedsiębiorcach wymaganych przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz przepisami innych ustaw, w szczególności kodeksem spółek handlowych, stanowią trzon polskiego prawa handlowego.

Ogólne zasady tworzenia osób prawnych uregulowane są w kodeksie cywilnym. Zasady tworzenia, działania i likwidacji poszczególnych typów osób prawnych będących przedsiębiorcami regulują przepisy szczególne.

Można tu przykładowo wymienić następujące ustawy:

  • z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r., Nr 112, poz. 981),
  • z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561),
  • z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tekst jedn: Dz. U. z 1991 r., Nr 46, poz. 203),
  • z dnia 16 września 1982 r. - prawo spółdzielcze (tekst jedn: Dz. U. z 1995 r., Nr 54, poz. 288),
  • z dnia 30 kwietnia 1993 r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji (Dz. U. Nr 44, poz. 202),
  • z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych (tekst jedn: Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 448),
  • z dnia 29 sierpnia 1997 r. - prawo bankowe (tekst jedn: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665),
  • z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. Nr 139, poz. 934),
  • z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. Nr 140, poz. 940).

Po za tym ważne znaczenie mają:

  • ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. - prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (tekst jedn: Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447),
  • prawo wekslowe - ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 282),
  • prawo czekowe - ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 283),
  • ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1300).
  • ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47, poz. 211)
  • ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122 poz. 1319),

3. Co to są zasady przewodnie prawa gospodarczego i jaki można wyróżnić katalog tych zasad?

Zasady przewodnie zwane także zasadami naczelnymi prawa gospodarczego są to ogólne dyrektywy, które są podstawą dla funkcjonowania gospodarki. Zasady te wynikają przede wszystkim z konstytucji oraz podstawowych aktów dotyczących prawa gospodarczego w szczególności ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Do naczelnych zasad prawa gospodarczego należą:

  • Zasada wolności (swobody) gospodarczej - odzwierciedla prawo w ujęciu negatywnym, jest to przyrodzone prawo, nieodzowne człowiekowi.
  • Zasada ochrony własności
  • Zasada praworządności - wiąże ona administrację publiczną (rządową i samorządową), oznacza, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (kompetencje mogą wynikać tylko z przepisów ustawowych, organy państwowe podejmują działania w ramach obowiązującego prawa a ponadto mogą podejmować tylko takie działania, które mają podstawę w przepisach.
  • Zasada ochrony sądowej
  • Zasada ograniczonej ingerencji państwa w gospodarkę - prawo negatywne, państwo powinno być pasywne (powinno się powstrzymywać od ingerencji, a jeśli już ingeruje to w stopniu minimalnym).
  • Zasada proporcjonalności - jedna z głównych zasad rządzących UE, wg niej wszelkie środki, które ingerują w swobody jednostek powinny być proporcjonalne do celu (cel musi być uznany, legitymowany).
  • Zasada 3 "D" - decentralizacji, demonopolizacji, deregulacji. Deregulacja - znoszenie reglamentacji,

Powyższe zasady są uszczegóławiane przez następne zasady:

    • zasada wolności handlu i przemysłu
    • zasada wolności konkurencji
    • zasada demokracji gospodarczej
    • zasadę równości w sferze gospodarczej

4. Wyjaśnij pojęcie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Powyższej definicji nie stosuje się jednak do działalności

  • wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt,
  • ogrodnictwa,
  • warzywnictwa,
  • leśnictwa i rybactwa śródlądowego,
  • wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów.

5. Wymień, jakie obowiązki nakłada ustawa o swobodzie działalności gospodarczej na przedsiębiorcę w zakresie podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej.

  • Przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Spółka kapitałowa w organizacji może podjąć działalność gospodarczą przed uzyskaniem wpisu do rejestru przedsiębiorców.
  • Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi.
  • Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców zawiera ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
  • Podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej może wiązać się dodatkowo z obowiązkiem uzyskania przez przedsiębiorcę koncesji, zgody, zezwolenia, licencji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej,
  • Przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców albo ewidencji jest obowiązany umieszczać w oświadczeniach pisemnych, skierowanych w zakresie swojej działalności do oznaczonych osób i organów, numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz posługiwać się tym numerem w obrocie prawnym i gospodarczym. Identyfikacja przedsiębiorcy w poszczególnych urzędowych rejestrach następuje na podstawie numeru identyfikacji podatkowej (NIP). ( taki warunek będzie obowiązywał od 1 stycznia 2007 r.)
  • Przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów.
  • Przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska.
  • Jeżeli przepisy szczególne nakładają obowiązek posiadania odpowiednich uprawnień zawodowych przy wykonywaniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest obowiązany zapewnić, aby czynności w ramach działalności gospodarczej były wykonywane bezpośrednio przez osobę legitymującą się posiadaniem takich uprawnień zawodowych.
  • Przedsiębiorca wprowadzający towar do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany do zamieszczenia na towarze, jego opakowaniu, etykiecie lub instrukcji informacji w języku polskim zawierających:
      • firmę przedsiębiorcy i jego adres;
      • nazwę towaru;
      • inne oznaczenia i informacje wymagane na podstawie przepisów.
  • Jeżeli przedsiębiorca oferuje towary lub usługi w sprzedaży bezpośredniej lub sprzedaży na odległość za pośrednictwem środków masowego przekazu, sieci teleinformatycznych lub druków bezadresowych, jest on obowiązany do podania w ofercie co najmniej następujących danych:
    • firmy przedsiębiorcy;
    • numeru identyfikacji podatkowej (NIP);
    • siedziby i adresu przedsiębiorcy.
  • Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy:
  • stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
  • jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Przedsiębiorca będący członkiem spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej może realizować powyższy obowiązek za pośrednictwem rachunku w tej spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
  • Przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania i pośrednictwa w realizowaniu przekazów pieniężnych w obrocie zagranicznym stosuje odpowiednio przepisy art. 63g i art. 111 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.).
  • Szczególne obowiązki przedsiębiorców zagranicznych:
  • Przedsiębiorca zagraniczny tworzący oddział może wykonywać działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego.
  • Przedsiębiorca zagraniczny tworzący oddział jest obowiązany ustanowić osobę upoważnioną w oddziale do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego.
  • Przedsiębiorca zagraniczny może rozpocząć działalność w ramach oddziału po uzyskaniu wpisu oddziału do rejestru przedsiębiorców. Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców określają przepisy ustawy o KRS
  • Niezależnie od obowiązków określonych w przepisach o Krajowym Rejestrze Sądowym przedsiębiorca zagraniczny jest obowiązany:
    • Podać imię i nazwisko oraz adres na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby upoważnionej w oddziale do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego;
    • Dołączyć poświadczony notarialnie wzór podpisu osoby, wyżej wymienionej
    • Jeżeli działa na podstawie aktu założycielskiego, umowy lub statutu - złożyć ich odpisy do akt rejestrowych oddziału wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski; w przypadku gdy przedsiębiorca zagraniczny utworzył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej więcej niż jeden oddział, złożenie tych dokumentów może nastąpić w aktach jednego z oddziałów, z tym że w aktach rejestrowych pozostałych oddziałów należy wskazać ten oddział, w którego aktach złożono wskazane dokumenty, wraz z oznaczeniem sądu, w którym znajdują się akta, i numeru oddziału w rejestrze;
    • Jeżeli istnieje lub wykonuje działalność na podstawie wpisu do rejestru - złożyć do akt rejestrowych oddziału odpis z tego rejestru wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski; w przypadku gdy przedsiębiorca zagraniczny utworzył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej więcej niż jeden oddział, złożenie tych dokumentów może nastąpić w aktach jednego z oddziałów, z tym że w aktach rejestrowych pozostałych oddziałów należy wskazać ten oddział, w którego aktach złożono wskazane dokumenty, wraz z oznaczeniem sądu, w którym znajdują się akta, i numeru oddziału w rejestrze.
  • Przedsiębiorca zagraniczny, który utworzył oddział, jest obowiązany:
    • używać do oznaczenia oddziału oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodaniem wyrazów "oddział w Polsce";
    • prowadzić dla oddziału oddzielną rachunkowość w języku polskim zgodnie z przepisami o rachunkowości;
    • zgłaszać ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wszelkie zmiany stanu faktycznego i prawnego w zakresie okoliczności, o tym że nastąpiło otwarcie likwidacji przedsiębiorcy zagranicznego, który utworzył oddział, lub przedsiębiorca ten utracił prawo wykonywania działalności gospodarczej; w terminie 14 dni od dnia ich wystąpienia.
  • Przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć przedstawicielstwa z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej "przedstawicielstwami". Jednakże zakres działania przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego.
  • Utworzenie przedstawicielstwa wymaga wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych, zwanego dalej "rejestrem przedstawicielstw", prowadzonego przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Wpisu do rejestru przedstawicielstw dokonuje się na podstawie złożonego wniosku i zgodnie z jego treścią.
  • Przedsiębiorca zagraniczny, który utworzył przedstawicielstwo, jest obowiązany:
  • Używać do oznaczenia przedstawicielstwa oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodaniem wyrazów "przedstawicielstwo w Polsce";
  • Prowadzić dla przedstawicielstwa oddzielną rachunkowość w języku polskim zgodnie z przepisami o rachunkowości;
  • Zgłaszać ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wszelkie zmiany stanu faktycznego i prawnego w zakresie danych, objętych wnioskiem o wpis oraz o rozpoczęciu likwidacji przedsiębiorcy zagranicznego i jej ukończeniu, a także o utracie przez przedsiębiorcę zagranicznego prawa wykonywania działalności gospodarczej lub rozporządzania swoim majątkiem, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia tych zdarzeń;

6. Jakie są różnice między koncesją a zezwoleniem jako formą reglamentacji działalności gospodarczej?

Koncesja jest to akt administracyjny uprawniający do wykonywania ściśle określonej działalności gospodarczej w sposób i na warunkach określonych w przepisach prawa i koncesji wydanej na ich podstawie. Koncesja ma charakter publicznoprawnego uprawnienia podmiotowego i z tej przyczyny, co do zasady wyłączona jest z obrotu cywilnoprawnego. Stanowi ona wyjątek od wyrażonej w art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Zasadą jest że udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofnięcie koncesji lub ograniczenie jej zakresu należy do ministra właściwego ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji. Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofnięcie koncesji lub ograniczenie jej zakresu w stosunku do wniosku następuje w drodze decyzji. Koncesji udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 5 lat i nie dłuższy niż 50 lat chyba, że przedsiębiorca wnioskuje o udzielenie koncesji na czas krótszy. Organ koncesyjny może określić w koncesji, w granicach przepisów odrębnych ustaw, szczególne warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją.

Koncesja jest formą reglamentacji działalności gospodarczej o charakterze bardzo istotnym dla interesu państwa natomiast odnośnie zezwolenia, ten interes jest mniejszy.

Uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie:

  • poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych;
  • wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
  • wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią;
  • ochrony osób i mienia;
  • rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych;
  • przewozów lotniczych.

Szczegółowy zakres i warunki wykonywania działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu określają zazwyczaj przepisy odrębnych ustaw. Wprowadzenie innych koncesji niż w wyżej wskazanych w dziedzinach działalności gospodarczej mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy działalność ta nie może być wykonywana jako wolna lub po uzyskaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej albo zezwolenia oraz wymaga zmiany niniejszej ustawy.

Z prawnego punktu widzenia instytucja zezwolenia oznacza dopuszczenie przedsiębiorcy do wykonywania określonej działalności gospodarczej, po uprzednim stwierdzeniu, że przedsiębiorca spełnia określone prawem warunki wykonywania tej działalności. Zezwolenie nie nadaje przedsiębiorcy nowych praw, lecz jedynie je konkretyzuje pod względem podmiotowym( przy koncesji odmiennie). W odniesieniu do indywidualnego przypadku zezwolenie stwierdza, że nie zachodzą przeszkody w podjęciu i wykonywaniu działalności gospodarczej przez ubiegającego się o zezwolenie. Zezwolenie jest aktem zatem odmiennym od koncesji. Podstawowe różnice polegają na tym, że:

  • zezwolenia nie dotyczą dziedzin działalności gospodarczej objętych koncesjami, (zakres reglamentacji zezwoleniem jest podany niżej)
  • zezwolenia są wydawane w wyniku sprawdzenia możliwości wykonywania działalności gospodarczej przez danego przedsiębiorcę, który spełnia określone prawem warunki wykonywania tej działalności; obowiązek uzyskiwania zezwoleń na poszczególne rodzaje działalności określają odrębne ustawy, w sposób zróżnicowany, odpowiednio do specyfiki gospodarczej, której dotyczą; 6) udzielanie zezwoleń następuje w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, zmodyfikowanych niekiedy przepisami szczególnymi;
  • niezależnie od przyjętej nazwy zezwolenia są decyzjami administracyjnymi i podlegają ochronie oraz wzruszeniu według zasad przyjętych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego;
  • zezwolenia mają charakter decyzji związanej,
  • wydanie zezwolenia na wykonywanie niektórych rodzajów działalności gospodarczej wiąże się przede wszystkim z wyrażeniem zgody na utworzenie w sensie prawnym pewnej organizacji, za pomocą której można prowadzić działalność objętą zezwoleniem (np. banku, ).

Uzyskiwanie zezwoleń na działalność gospodarczą może być ustanowione tylko w ustawie. Nie można tego natomiast domniemywać lub rozciągać na sytuacje zbliżone do objętych takim wymaganiem. Uzyskiwanie zezwoleń wprowadzono głównie ze względów przedmiotowych, nie zaś podmiotowych.

Najprostszym kryterium odróżniającym zezwolenie od koncesji jest wskazanie katalogu działalności gospodarczych, które wymagają zezwolenia.

Uzyskania zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach:

  • ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27);
  • ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 600, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 198 i Nr 122, poz. 1143);
  • ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, z późn. zm.) w zakresie produkcji tablic rejestracyjnych;
  • ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667);
  • ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe;
  • ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. Nr 103, poz. 1099, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959);
  • ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. Nr 76, poz. 811, z późn. zm.) w zakresie prowadzenia laboratorium referencyjnego;
  • ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o środkach żywienia zwierząt (Dz. U. Nr 123, poz. 1350, z 2003 r. Nr 122, poz. 1144 i Nr 208, poz. 2020 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 877);
  • ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371, z późn. zm.);
  • ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574);
  • ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 130, poz. 1112, z późn zm.);
  • ustawy z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz. U. Nr 169, poz. 1385 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 870 i Nr 96, poz. 959);
  • ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 870 i Nr 96, poz. 959);
  • ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz. U. Nr 124, poz. 1154 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959);
  • ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 oraz z 2004 r. Nr 69, poz. 627 i Nr 96, poz. 959);
  • ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 i Nr 68, poz. 623);
  • ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546);
  • ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz. U. Nr 33, poz. 289).
  • Uzyskania zezwolenia albo dokonania zgłoszenia wymaga wykonywanie działalności związanej z narażeniem na działanie promieniowania jonizującego, określonej w ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1689).

7. Jak rozumiesz pojęcie przedsiębiorcy i jakie są kategorie przedsiębiorców?

Pojęcie przedsiębiorcy jest uregulowane w ustawie o działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 2 tejże ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Definiowanie przedsiębiorcy w ustawodawstwie polskim nie jest jednak jednolite:

  • Wedle kodeksu cywilnego przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 43¹)
  • Taką samą jak wyżej definicję przedsiębiorcy przyjęto w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. - prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535), art. 5 ust. 2
  • Natomiast w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. - prawo własności przemysłowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), pojęcie przedsiębiorcy zawężono do osoby fizycznej lub prawnej prowadzącej działalność gospodarczą, wykonywaną w celach zarobkowych, działalność wytwórczą, budowlaną, handlową lub usługową
  • Z kolei w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) przyjęto nawet, że dla celów tej ustawy przedsiębiorcą jest także osoba, która nie tylko wykonuje działalność gospodarczą w rozumieniu prawa działalności gospodarczej (art. 4 pkt 1 lit. a-c ).

Kategorie przedsiębiorców

Ze względu na rozmiar działalności gospodarczej można wyróżnić kategorię mikroprzedsiębiorców, małych przedsiębiorców oraz średnich przedsiębiorców.

Za mikroprzedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz
  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych które nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.

Za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który, w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro.

Za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który, w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro.

Można także wyróżnić przedsiębiorców zagranicznych

Przedsiębiorca zagraniczny to osoba zagraniczną wykonującą działalność gospodarczą za granicą przez osobę zagraniczna rozumie się

  • osobę fizyczną mającą miejsce zamieszkania za granicą, nieposiadającą obywatelstwa polskiego,
  • osobę prawną z siedzibą za granicą,
  • jednostkę organizacyjną która nie jest osobą prawną posiadającą zdolność prawną, z siedzibą za granicą;

9. Co to jest rejestr przedsiębiorców i ewidencja działalności gospodarczej?

Ewidencja działalności gospodarczej

Ewidencja działalności gospodarczej jest rejestrem przeznaczonym dla "drobnych" przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą o niewielkich rozmiarach. Do ewidencji działalności gospodarczej wpisywane są osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą a także wspólnicy spółki cywilnej.

  • Ewidencję działalności gospodarczej prowadzi gmina właściwa dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której przebywa przedsiębiorca z zamiarem stałego pobytu.
  • Ewidencja działalności gospodarczej jest jawna i dane osobowe w niej zawarte nie podlegają przepisom ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 i Nr 153, poz. 1271).
  • Zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej podlega opłacie w kwocie 100 zł, a jeżeli zgłoszenie dotyczy zmiany wpisu, opłata wynosi 50 zł. Pobrane opłaty stanowią dochód budżetu gminy prowadzącej ewidencję. Rada gminy może wprowadzić zwolnienie od opłat.
  • Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, zwany dalej "organem ewidencyjnym", dokonuje wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
  • Zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powinno zawierać:
  • oznaczenie przedsiębiorcy oraz jego numer ewidencyjny PESEL, o ile taki posiada,
  • oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy, a jeżeli stale wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania - również wskazanie tego miejsca i adresu zakładu głównego, oddziału lub innego miejsca, o którym mowa w art. 11 ust. 1,
  • określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD),
  • wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej.
  • Organ ewidencyjny doręcza z urzędu przedsiębiorcy zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, nie później niż w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia.
  • przypadku gdy przedsiębiorca wraz ze zgłoszeniem do ewidencji działalności gospodarczej składa wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) oraz zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników organ ewidencyjny niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od dnia dokonania wpisu, przesyła powyższy wniosek do urzędu statystycznego województwa, na terenie którego przedsiębiorca ma miejsce zamieszkania, a zgłoszenie identyfikacyjne lub aktualizacyjne do wskazanego przez przedsiębiorcę urzędu skarbowego wraz z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i numerem PESEL oraz innymi dokumentami dołączonymi przez przedsiębiorcę.
  • Organ ewidencyjny wydaje decyzję o odmowie wpisu, jeżeli:
  • zgłoszenie dotyczy działalności gospodarczej nieobjętej przepisami ustawy,
  • zgłoszenie zawiera braki formalne, które mimo wezwania nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie,
  • prawomocnie orzeczono zakaz wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.
  • Wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku:
    • zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej,
    • jeżeli po dokonaniu okaże się że zgłoszenie dotyczy działalności gospodarczej nieobjętej przepisami ustawy, prawomocnie orzeczono zakaz wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.
    • wpisania do rejestru przedsiębiorców spółki handlowej powstałej z przekształcenia spółki cywilnej, w zakresie działalności wpisanej do rejestru przedsiębiorców, w takim przypadku, wykreślenie następuje z chwilą otrzymania przez organ ewidencyjny informacji o wpisaniu przedsiębiorcy do rejestru przedsiębiorców, w części objętej przedmiotem działalności przekształconej spółki cywilnej, przekazanej przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym.
    • zmiany miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, W takim przypadku, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu z ewidencji prowadzonej przez dotychczas właściwy organ ewidencyjny.
    • gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa lub dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji.
  • Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ ewidencyjny jest obowiązany przekazać w terminie 14 dni od dnia, w którym powyższa decyzja, stała się ostateczna, informację o wykreśleniu przedsiębiorcy z ewidencji działalności gospodarczej urzędowi statystycznemu oraz urzędowi skarbowemu właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania przedsiębiorcy.

Rejestr przedsiębiorców

Rejestr przedsiębiorców to rejestr prowadzony w ramach Krajowego Rejestru Sądowego (KRS składa się z rejestru przedsiębiorców, rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, rejestru dłużników niewypłacalnych).

Rejestr prowadzą w systemie informatycznym sądy rejonowe (sądy gospodarcze), obejmujące swoją właściwością obszar województwa lub jego część, zwane "sądami rejestrowymi".

Gminy, jako zadania zlecone, wykonują czynności związane z prowadzeniem Rejestru, polegające na zapewnieniu zainteresowanym:

  • wglądu do Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD),
  • urzędowych formularzy wniosków wymaganych ustawą umożliwiających rejestrację spółek jawnych,
  • dostępu do informacji o wysokości opłat, sposobie ich uiszczania oraz o właściwości miejscowej sądów rejestrowych.

Rejestr obejmuje podmioty na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru.

Rejestr przedsiębiorców prowadzi się dla następujących podmiotów:

  • spółek jawnych,
  • europejskich zgrupowań interesów gospodarczych,
  • spółek partnerskich,
  • spółek komandytowych,
  • spółek komandytowo-akcyjnych,
  • spółek z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • spółek akcyjnych,
  • spółek europejskich,
  • spółdzielni,
  • przedsiębiorstw państwowych,
  • jednostek badawczo-rozwojowych,
  • przedsiębiorców określonych w przepisach o zasadach prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne, zwane "przedsiębiorstwami zagranicznymi",
  • towarzystw ubezpieczeń wzajemnych,
  • innych osób prawnych, jeżeli wykonują działalność gospodarczą i podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru, na podstawie określonych przepisów
  • oddziałów przedsiębiorców zagranicznych działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  • głównych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń.