Fatum - definicja pojęcia związanego z mitologią. Fatum na przykładzie tragedii antycznej "Król Edyp". 

Fatum - co to jest

Fatum to inaczej Przeznaczenie, jedno z najważniejszych pojęć związanych z wierzeniami starożytnych. Słowem Fatum starożytni Rzymianie określali tajemnicze pierwotne siły rządzące światem, decydujące o biegu wydarzeń i losie ludzi, ich wyroków nie można było zmienić. 

Fatum było niezależne nie tylko od woli ludzi, ale także bogów - nawet oni nie mieli na nie wpływu i musieli się mu poddawać. W mitologii greckiej Fatum było utożsamiane z Mojrami, trzema boginkami losu, które według mitologii przędły (i nieubłaganie przecinały) nić ludzkiego losu. Zeus pozostawał wszechwładnym bogiem, ponieważ jego wyroki zawsze zgadzały się z wolą Mojr, przeznaczenia, czyli Fatum.

Fatum w dramatach antycznych

Fatum jest główną siłą kierującą losem bohaterów w dramatach antycznych. Nie można mu się przeciwstawić i uciec przed jego wyrokami; przesądzało o nieuchronnej katastrofie. Z Fatum w dramatach antycznych wiążą się pojęcia: wina tragiczna i zbłądzenie tragiczne. Tragedie antyczne były często ilustracją bezsilności ludzi wobec Fatum.

Fatum w "Królu Edypie"

Głównym problemem w tej tragedii jest próba ucieczki przed Fatum, która nie może zakończyć się powodzeniem. Tytułowy bohater obciążony jest winą tragiczną, co oznacza, że bez względu na to, jak postąpi, poniesie klęskę. Ciąży na nim Fatum, przepowiednia, zgodnie z którą zabije swojego ojca i wstąpi w kazirodczy związek ze swoją matką. Bohaterowie dramatu chcą przechytrzyć Fatum. 

Najpierw rodzice Edypa, Lajos i Jokasta, porzucając dziecko w lesie na pewną śmierć, której jednak udaje mu się uniknąć. Następnie sam Edyp, odchodząc od swoich przybranych rodziców (Polybosa i Meropę). Fatum jest jednak nieubłagane  - Edyp nieświadomie popełnia obie przepowiedziane zbrodnie, ponieważ nie zna prawdy o swoim pochodzeniu (zbłądzenie tragiczne). 

Spełnienie się wyroków Fatum skutkuje dalszymi klęskami, tragediami - zaraza szerząca się w Tebach, a później samookaleczenie i wygnanie Edypa oraz samobójstwo Jokasty w obliczu strasznej prawdy.