Trzęsienia ziemi - to naturalne, krótkie i gwałtowne wstrząsy (lub w postaci serii wstrząsów) gruntu, powstałe pod powierzchnią gruntu ( w ognisku trzęsienia ziemi pod powierzchnią ziemi) i rozchodzące się pod postacią fal sejsmicznych od centrum - epicentrum, mieszczącego się na powierzchni ziemi, w którym drgania odznaczają się największą siłą.

Zależnie od siły obserwujemy na powierzchni ziemi drganie lub nawet przemieszczanie się przedmiotów a w wyniku silniejszych wstrząsów można zauważyć silne spękanie ścian, zapadanie się i rozpadanie budynków, powstawanie szczelin w ziemi, zapadnięcie się fragmentów terenu.

Do określenia wielkości siły trzęsienia ziemi stosowana jest skala magnitud ( skala nazwana od jej konstruktora skalą Richtera), w której wartość 8,8 stopnia przekracza przeszło 10 tys. razy energię, jaka wyzwala wybuch bomby atomowej, która została zrzucona na Hiroszimę.

Trzęsienie ziemi podlega zarejestrowaniu poprzez urządzenia, znajdujące się w specjalnych stacjach sejsmologicznych - na przykład za pomocą sejsmografu. Spotykane są one bardzo często, ich liczba dochodzi nawet do około 8-10 tys. rocznie, przypuszczalnie nawet, że do 40 tys., ponieważ nie wszystkie wstrząsy mogą być zarejestrowane z powodu małej gęstości stacji pomiarowych na powierzchni ziemi ( na dnie oceanów, terenach bezludnych nie buduje się takich stacji).

Obliczono, że trzęsienia ziemi o znacznej sile, tzw. światowe (zarejestrowane przez wielką liczbę stacji na świecie) mają miejsce średnio co 52 dni na obszarach lądowych i co 28 dni na obszarach den oceanów, ale nie wszystkie z nich mogą wywoływać śmiercionośne katastrofy.

Pod względem głębokości ogniska wyróżniamy trzęsienia ziemi:

  • płytkie (po głębokości do 50 km),
  • średnio głębokie ( o głębokości z przedziału 50-300 km),
  • głębokie ( o głębokości z przedziału 300-700 km),

natomiast pod względem genezy wyróżniamy poniższe rodzaje:

1) trzęsienia tektoniczne, które stanowią udział ok. 90% ogółu trzęsień ziemi, zachodzą na terenach związanych z występowaniem ciągle aktywnych ruchów górotwórczych,

2) trzęsienia wulkaniczne, powstające na skutek procesu wdzierania się magmy pomiędzy warstwy skalne i w wyniku rozprężenia się gazów.

Najsilniejszymi i najbardziej śmiercionośnymi w historii trzęsieniami ziemi są te, które wystąpiły:

  • w 1906 w San Francisco, zginęło wtedy około 50 tys. ludzi ( w skali Richtera 8,25 stopnia),
  • w 1908 w Mesynie - zginęło wtedy około 80 tys. ( w skali Richtera 7,5 stopnia),
  • w 1950 w Chinach - zginęło wtedy około 100 tys.,
  • w 1923 w Tokio i Jokohamie - zginęło wtedy około 150 tys. ( w skali Richtera 8,2 stopnia),
  • w 1933 w Indiach - zginęło wtedy około 200 tys.,
  • w 1939 w Turcji (w skali Richtera 8,0 stopni),
  • w 1950 w Indiach, w prowincji Assam (w skali Richtera 8,6 stopni),
  • w 1964 na Alasce (w skali Richtera 8,5 stopnia).

Często występującym zjawiskiem, jakie towarzyszy podwodnym trzęsieniom ziemi to powstawanie fal na morzu (tsunami), które powodują do katastrofalnych zniszczeń na wybrzeżach. Takie śmiercionośne żniwo zebrała fala tsunami, wywołana w grudniu 2004 roku u wybrzeży Indii i Sumatry.