Wulkany są to stożki, jedne mniej inne bardziej regularne, które wyrzucają ze swoich kraterów gorącą lawę, a także piroklastyczne materiały. Są to miedzy innymi bomby wulkaniczne, lapille oraz popioły. Z krateru wulkanu w trakcie erupcji bardzo często wydobywa się dym. Wybuchy wulkanów bardzo często nazywane są najbardziej efektownymi zjawiskami natury. Wulkany intrygowały ludzi już w czasach antycznych. W swoich wierzeniach starożytni Grecy uważali, iż w wulkanie swoją kuźnię miał bóg Hefajstos, tam taż wykuwał broń dla ludzi, a także innych bogów. Zainteresowanie wulkanami nie ograniczało się jednak tylko do wierzeń. Już wtedy ludzie szukali racjonalnej odpowiedzi na to zjawisko. Jednym z antycznych badaczy wulkanów był Empedokles pochodzący z Akagras. Wybuchy wulkanów budziły także wśród starożytnych grozę. To właśnie erupcja wulkanu spowodowała upadek cywilizacji minojskiej, która powstała na niewielkiej wyspie i upadła w połowie drugiego wieku przed naszą erą. Erupcja tego wulkanu była tak silna, iż powstały w jej wyniku obłok popiołu wulkanicznego spowodował przesłonięcie słońca w Egipcie (który było odległy od wyspy Thera o około tysiąc kilometrów). Zjawisko to zostało nazwane egipskimi ciemnościami. Nie mniejszą grozę wzbudziła erupcja Wezuwiusza. Miała ona miejsce w siedemdziesiątym dziewiątym roku naszej ery i w jej wyniku zostały zniszczone pobliskie miasta takie jak między innymi Herkulanum czy Pompeje.

Wraz z upływem wieków rozszerzeniu uległ geograficzny horyzont. Coraz liczniejsi podróżnicy natrafiali na swojej drodze na wulkany. Pomimo tego faktu uwadze uchodziła bardzo duża ilość zjawisk związanych z wulkanizmem. Jedną z ciekawszych erupcji, której nie zaobserwowano miała miejsce w Alasce i była to erupcja wulkanu o nazwie Katmai.

Przez bardzo długi okres czasu stopień poznania zjawisk ziemskiego wulkanizmu był bardzo mały. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy był fakt, iż znaczna część tych zjawisk zachodziła na dnach oceanów. Zmieniło się to dopiero w ostatnich dziesięcioleciach. Największy rozwój miał miejsce oczywiście w roku 1957 nazywanym także Międzynarodowym Rokiem Geograficznym. Jakiś czas później podjęto także liczne programy o charakterze badawczym. Należał do nich między innymi projekt mający na celu zbadanie górnej części płaszcza naszej planety. Odkryto wtedy, iż podwodne grzbiety oceaniczne, opasają w całości naszą planetę łańcuchami, których łączna długość wynosi około siedemdziesięciu tysięcy kilometrów.

Wulkanizm jest także przyczyną wielu bardzo dużych katastrof. Można zaliczyć do nich miedzy innymi wybuch Mont Pele na Martynice, a także erupcję Wezuwiusza. Inną potężną katastrofą wulkaniczną była erupcja wulkanu Tambora. Miała ona miejsce w lecie 1815 na Wyspach Sudajskich. Nie są to oczywiście jedyne przypadki katastrof związanych z erupcją wulkanów lecz jedynie kilka przykładów. Jest jednak jeszcze druga strona medalu. Jej przykładem są między innymi W-y Japońskie, a także Jawa. Wyspy te są bardzo gęsto zaludnione pomimo faktu, iż są to tereny wulkaniczne. Znajdują się tam jednak bardzo żyzne gleby powstające na popiołach wulkanicznych.

Jednak erupcja wulkanu to nie jedynie, jak powszechnie się uważa, wylew lawy oraz wybuchy piroklastycznych materiałów. Każdemu wybuchowi towarzyszy także emisja wielu różnych gazów czy roztworów. Podczas tego procesu na ziemię mogą zostać wyniesione cenne pierwiastki takie jak na przykład siarka, rtęć, selen, srebro, miedź, a nawet złoto.

Ważny zaznaczenia jest również fakt, iż w morzach czy oceanach, które okalają tereny wulkaniczne, między innymi wyspy takie jak na przykład Jawa czy Aleuty, można zaobserwować bardzo bujne i różnorodne formy roślin i zwierząt.