Człowiek od zarania dziejów interesował się roślinami i zwierzętami służyły, były one bowiem dla niego źródłem pokarmu, materiałem na broń i odzienie, a także służyły celom leczniczym. Jednakże o biologii jako nauce możemy można mówić dopiero wtedy, gdy zaczęto opisywać, systematyzować i opisywać żywe organizmy. Stąd też biologie ( z gr. bios- życie logos - nauka) definiuje się jako nauką zajmująca się żywymi organizmami. Biolodzy próbują odpowiedzieć na pytanie - skąd wzięło się życie. Badają struktury życia oraz starą się sformułować ogólne prawa dotyczących jego przejawów .

Nauki biologiczne możemy podzielić ze względu na przedmiot badań np. zoologia (nauka o zwierzętach), botanikę (nauka o roślinach), mikologia (nauka o grzybach). Drugim kryterium podziału nauk biologicznych jest poziom organizacji życia które badają i tak wyróżniamy biochemie (nauka zajmująca się przemianami chemicznymi zachodzącymi w komórkach), cytologia (nauko zajmująca się funkcjonowanie i budową komórki) , histologia (nauka o tkankach) czy ekologia nauka (........). Dyscypliny te przenikając i uzupełniają się nawzajem przez co często zaciera się granica pomiędzy nimi. Trzeba zaznaczyć ze rozwój biologii nie był by możliwy bez innych nauk przyrodniczych takich jak chemia, matematyka czy fizyka.

Początki biologii sięgają czasów starożytnych. Wtedy biolodzy interesowali się opisywanie i systematyzowaniem roślin i zwierząt. Twórcą zoologii był Arystoteles (384-322 p. n .e) - filozof grecki, najwszechstronniejszy myśliciel i uczony starożytności. Jako pierwszy stworzył on naukowy system klasyfikacji zwierząt i roślin ( niestety zachowały się tylko jego dzieła z zakresu zoologii). Przy podziale zwierząt na grupy oparł się na cechach zewnętrznych, jak budowa ciał, sposoby odżywiania czy rozmnażania się. Była to jednak klasyfikacja sztuczna. Arystoteles zajmował się również anatomią porównawczą i fizjologią.

Za ojca botaniki uważa się Teofrast z Eresos (371-286 p. n. e.) ucznia i przyjaciela Arystotelesa. W swoich dziełach "Historia naturalna roślin" i "O przyczynach roślin" opisał i nazwał ok. 500 gatunków roślin. Głównie rozpatrywał budowę, rozwój i sposób odżywiania się ich. Dał tym samym podstawy morfologii i fizjologii roślin

Oprócz botaniki i zoologii w starożytności narodziła się medycyna której protoplastą był Hipokrates (460-377 p. n. e.) główny przedstawiciel koskiej szkoły lekarskiej. Jako pierwszy leczenie oparł na przesłankach racjonalnych. Jego dokonania były podstawą medycyny przez wiele stuleci, a niektóre twierdzenia są aktualne do naszych czasów. Bardzo dużą uwagę przywiązywał do pacjenta. Wyróżniał cztery podstawowe ciecze("humory") tj. krew, śluz, żółć i czarna żółć ( krew żylna)., których równowaga lub jej brak decydowały o zdrowiu lub chorobie. Naczelną zasadą Hipokratesa było nie szkodzić choremu (łac. primum nom nocere) i pomaganie uzdrawiającym siłom natury. Obecnie głownie jest on kojarzony jako twórca etyki lekarskiej; "Przysięga" jest do dziś kanonem etyki w medycynie.

Ważnym etapem w rozwoju nauki było skonstruowanie mikroskopu optycznego. Dokonali tego dwaj bracia Jan i Zachariusz Jensenowie. Powiększenia uzyskiwane za pomocą tego mikroskopu były niewielkie. Od tego czasu zaczęło się jednak pojawiać coraz więcej takich aparatów i coraz doskonalszych.

Wśród pionierów mikroskopii trzeba wymienić Roberta Hooke'a (1635-1703). Współorganizował on Królewskie Towarzystwo Naukowe w Londynie. Do historii nauki przeszedł jako pierwszy człowiek który ujrzał i narysował komórkę roślinną. Opisał budowę korka i po raz pierwszy użył słowa komórka.

Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723) jako pierwszy skonstruował mikroskop dający powiększenie 300 razy. Dokonał wiele doniosłych odkryć, m. in. Dokładnie opisał erytrocyty, plemniki (16770, strukturę mięsni szkieletowych (odkrył ich poprzeczne prążkowanie), komórki drożdży i budowę łodygi roślin. Jako pierwszy obserwował bakterie i pierwotniaki.

Sławnym biologiem doby baroku był szwedzki przyrodnik Karol Linnneusz (ur. 23 V 1707, zm. 10 I 1778). Kształcił się również jako lekarz. Do historii nauki przeszedł jako twórca bionomonalnej nomenklatury. W 1742r. został prof. medycyny teoretycznej i dyrektor Ogrodu Botanicznego w Uppsali. W 1739r. współorganizował Szwedzką Królewska Akademie Nauk.. Jego prace miały kluczowe znaczenie da systematyki. W dziele "Systema naturae" sklasyfikował żywe organizmy do trzech królestw tj. zwierzęta, rośliny, minerały. W "Species plantarum" po raz pierwszy użył podwójnej łacińską nomenklaturę roślin która jest stosowana do dziś. W licznych dziełach podsumował ówczesną wiedze o organizmach (szczególnie roślin). Uporządkował on również nazewnictwo, ustalił i zdefiniował podstawowe kategorie systematyczne tj. klasy, gromady, rodzaje, i gatunki. Do dziś duże znaczenie dla systematyki mają jego zbiory zielnikowe ( ok. 16 tys. Okazów) zachowane m. in. w Uppsali.

W wieku XIX nastąpił gwałtowny rozwój nauki. Wtedy właśnie sformułowane teorie które tworzą podwaliny współczesnej biologii mianowicie teoria komórkowa, ewolucji oraz genetyka. Rozwineła się również mikrobiologia, medycyna, powstała antropologia, odkryto enzymy.

Ojcem genetyki był zakonnik Gregor Johann ( ur. 22 VII 1822r., zm. 6 I 1884r. ). Studiował filozofie na uniwersytecie w Ołomuńcu (1840-1843) i teologie w seminarium duchownym w Brnie, nauki przyrodnicze na uniwersytecie wiedeński. W 1843r. wstąpił do klasztoru Augustianów w Brnie. Ten czeski przyrodnik sformował ogólne reguły dziedziczenia które dziś zwane są prawami Mendla. Dokonał tego przeprowadzając badania ( w latach 1855-1864) w klasztornych ogrodach nad mieszańcami , głównie różnych odmian grochu zwyczajnego. Trzeba zaznaczyć ze doświadczenia Mendla były doskonale przygotowane i opracowane statystycznie. Swoje wyniki opublikował w 1865. Jednakże nie zostały zauważone i docenione. Stało to się dopiero w 1900 gdy Henry de Vries powtórzył jego doświadczenie.

Teoria komórkowa głosi ze każdy żywy organizm jest zbudowany z komórek. Drugi jej postulat zakłada ze komórka może powstać tylko z komórki. Stanowią one nie zaprzeczalne prawa przyrody. Prawa te opracowali niezależnie od siebie botanik Schleiden i zoolog Schwann w 1839r.

Jakob Mattias Schleiden (ur. % IV 1804r.., zm. 23 VI 1881r.) teorie komórkowa opracował badając strukturę komórkową. Był profesorem uniwersytetu w Jenie (od 1839) zajmował się rozwieź doświadczeniami nad miko ryzą.

` Theodor Schwann (ur. 1810, zm. 1882) oprócz komórek badał działanie pepsyny i wyjaśnił procesy gnicia oraz fermentacji.

Za jednego z największych przyrodników XIX wieku uważa się Karola Darwina (1809- 1882) twórcę teorii ewolucji biologicznej tzw. darwinizmu. W dziele wydanym w 1859 "O powstaniu gatunków drogą doboru naturalnego" przedstawił główne jej założenia tj. walka o byt, istnienie doboru naturalnego ,zmienności osobniczej. Teoria ta stanowiła przewrót w naukach biologicznych i miała wpływ na nauki społeczne wywołując gorące debaty światopoglądowe. Badania potwierdziły jej słuszność. Zasadnicze zręby współczesnego ewolucjonizmu opierają się na teorii Darwina uzupełnione o zdobycze genetyki wyjaśniającej przyczyny zmienności i mechanizmy dziedziczenia. Darwin studiował medycynę na uniwersytecie w Edynburgu oraz teologie, botanikę i zoologię na Cambrige. Swoją teorie oparł na obserwacjach z wyprawy na wyspy Galopagos. W czasie tej podróży, która odbyła się w latach 1831-1836 zgromadził bogate zbiory botaniczne, zoologiczne i geologiczne, odkrył endemiczne gatunki roślin i zwierząt. W późniejszym okresie działalności prowadził m. in. pionierskie badania z zakresu ekologii kwiatów a także zajmował się fizjologią ruchów roślin. Opracowanie teorii ewolucji umożliwiło powstanie antropologii

Innym sławnym ewolucjonistą był Francuz Jean Bapiste de Lamarck ( 1744- 1829). Swoją teorie przedstawiał w dziele "Filozofia zoologii"( 1809r.). Zakładał on ze organizmy dziedziczą cechy nabyte i dążeniem do złożoności i doskonałości. Uważał ze najniższe formy organizmów powstają ciągle od nowa, tj. rodzą się z materii nieożywionej spontanicznie i nieuchronnie zmieniają się w bardziej złożone zmieniają się w bardziej złożone i doskonalsze formy wyższe. Obecnie teoria ta ma znaczenie historyczne . Lamarck był profesorem Królewskiego Ogrodu Botanicznego i Gabinetu Historii Naturalnej w Paryżu. W 1802 wprowadził dal nauki termin biologia.

Za twórców mikrobiologii uważa się Ludwika Pasteura (1822-1895). Studiował nauki przyrodnicze w Paryżu. W 1885 współtworzył i był pierwszym kierownikiem Instytutu Bakteriologii (obecnie Pasteura). Pasteur rozpoczął prace jako chemik wykrywając izomerie optyczną związków organicznych (kwasu winowego) oraz rozdzielając ich mieszaninę racemiczną. Wkrótce jednak zainteresował się zjawiskiem fermentacji (octowej, mlekowej i alkoholowej). Na podstawie tych badań stwierdził ze proces fermentacji jest spowodowany na drodze mikrobiologicznej a nie jak uważano chemicznej. Doświadczeniem dotyczącym występowania drobnoustrojów w powietrzu obalił teorie samorództwa. Opracował i wprowadził w życie metody częściowego wyjałowienia płynów tzw. pasteryzacja która znalazła zastopowanie m. in. w utrwalaniu żywności. Zaproponował również wyjaławianie szkła i narzędzi w suszarce, w temperaturze ok. 180 stopni, pożywek zaś w autoklawie. W badaniach nad cholera drobiu, wąglikiem i różycą udowodnił, że choroby zakaźne wywołuje swoisty zarazek i że można im skutecznie zapobiegać przez uodparnianie organizmu metodą szczepień ochronnych osłabionymi zarazkami. Opracował (korzystając z obserwacji angielskiego lekarza Jennera) szczepionkę przeciwko cholerze drobiu (1880), wąglikowi (1881) oraz wściekliźnie (1885). Prace Pasteura stały się podwaliną współczesnej immunologii, mikrobiologii i chemii spożywczej. Trzeba zaznaczyć ze Instytut Pasteura odgrywał i dalej ma ogromną role w rozwoju nauki.

Ogromną role w rozwoju mikrobiologii miał wkład niemiecki lekarz Robert Koch (1843-11910). Jego badania zapoczątkowały nowoczesną bakteriologie i naukę o chorobach zakaźnych. W 1868 został doktorem medycyny na uniwersytecie w Getyndzie. W latach 1870-71 lekarz wojskowy i uczestnik wojny niemiecko-francuskiej. Od 1872 lekarz w Wolsztynie (Poznańskie). Jego wkład nad rozwój nauki polegał na odkryciu (wraz z uczniami) laseczki wąglika atakującego owce i bydło, gronkowca, i zarazka gruźlicy (zwanego prątkiem kocha) i przecinkowca cholery. W trakcie wieloletnich badań nad gruźlicą wykrył tuberkulinę, która znalazła zastosowanie w diagnostyce tego schorzenia. Wprowadził do technik mikrobiologicznych pożywki stałe. Bardzo duże znaczenia mają przez niego sformowane zasady pozwalające ustalić związek pomiędzy choroba a drobnoustrojem który ją wywołuje. Zasady te, zwane postulatami Kocha ułatwiły badania nad mechanizmami chorób zakaźnych. W 1905 za badania nad gruźlicą otrzymał nagrodę Nobla.

Wiek XX dla nauk biologicznych to przede wszystkim gwałtowny rozwój genetyki. Nie było by to możliwe bez opracowania chromosomowej teorii dziedziczenia. Jej twórcą był Thomas Morgan (1866-1945). Z wykształcenia filozof i zoolog (profesor zoologii eksperymentalnej w Nowym Jorku). Chromosomy odkrył badając rozmnażanie muszki owocowej (do dziś jest stosowana jako organizm modelowy w doświadczeniach genetycznych). Za swoje prace naukowe otrzymał w 1933 nagrodę Nobla.

Jednakże największy przełom w genetyce dokonał się w rok 1953 kiedy to Waston i Crik odkryli strukturę DNA. Miało to ogromny wpływ na rozwój inżynierii genetycznej, biotechnologii i medycyny molekularnej.

James Waston (1928-?). W 1947r. w wieku 19 lat ukończył studia na uniwersytecie w Chicago, w 1957 otrzymał tytuł doktora w Indiana University dzięki pracom na wirusami, a następnie prowadził badania nad DNA w Kopenhadze. Wiosna 1953 roku sformułował tezę o komplementarności zasad azotowych w kwasach nukleinowych dzięki czemu było możliwe określenie przestrzennej budowy DNA. Odegrał on również później bardzo ważną role w rozwoju genetyki molekularnej. W latach 1988-1992 uczestniczył w pracach nad odszyfrowaniem i sporządzaniem map genomu ludzkiego.

Francis Crick (1916-?) biochemik i genetyk. Od 1949 pracownik Instytutu Biochemii Molekularnej w Cambrige. Po odkryciu struktury DNA zajmował się badaniem kodu genetycznego. W 1961 wyjaśnił role trójkowej sekwencji zasad kodonu. W 1962 wraz z Wastonem otrzymał nagrodę Nobla. Odkrycia Wastona i Cricka nie były by możliwe bez badań krystalograficznych DNA..............

Polscy naukowcy również mieli olbrzymi wkład na rozwój biologii. Należy wymienić Jędrzeja Śniadeckiego (1768- 1838). Zajmował się biologią, chemia, ,medycyną i filozofią. Był profesorem chemii (1797-1822r) i medycyny (od 1826r.) w Szkole Głównej Litewskiej i Akademii Medyko-Chorurgicznej w Wilnie. Jego najsłynniejszym dziełem było "Teoria jestestw organicznych" przetłumaczone na wiele języków. W dziele tym zawarł cało ówczesną wiedze na temat fizjologii. Jako pierwszy na świecie sformułował pojęcie przemiany materii w organizmie na podstawie praw chemii i fizyki. Jego zasługą było również rozwinięcie poglądu o krążeniu materii w przyrodzie. Swoje poglądy opierał na wnikliwych obserwacjach i doświadczeniach. Śniadecki głosił jedność materii nieożywionej i ożywionej. Jako lekarz propagował higienę, zdrowe odżywianie i aktywność fizyczną.

Wydarzeniem końca XIX wieku było opracowane w 1894 roku przez Edmunda Biernackiego (1866-1911) metody badania krwi oparte na pomiarze prędkości opadania erytrocytów. Równocześnie udowodnił ze prędkość opadania erytrocytów na związek ze zmianami fizjologicznymi. Badania te zwane są tzw. odczynem Biernackiego. Z wykształcenia był lekarzem.

Doniosłego odkrycia dokonał amerykański biochemik polskiego pochodzenia Kazimierz Funk (1884- 1967). Mianowicie odkrył on witaminy. Studiował chemie oraz nauki przyrodnicze w Niemczech i w Anglii. W 1913 doktoryzował się na uniwersytecie londyńskim, a następnie był stypendysta w USA. W latach 1923-1928 kierował oddziałem biochemii w Państwowym Zakładzie Higieny w Warszawie. W 1939 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. W 1911 wyodrębnił z otrąb ryżowych substancje, której brak w organizmie powoduje chorobę beri-beri. Jako pierwszy wysunął sugestie, ze brak w pokarmie witamin powoduje różne choroby. Kolejną witaminą która wyizolował był kwas nikotynowy, niestety nie rozpoznał jej roli tej substancji. Oprócz badanie tego typu związku (wiedzę na temat witamin podsumował w pracy "Die Vitamine" wydaną w 1924) zajmował się hormonami płciowymi, insuliną. Prowadził również badania nad nowotworami. Udoskonalił szereg metod produkcji leków. Opublikował ponad 200 prac naukowych.

Światowej sławy mikrobiologiem był niemieckiego pochodzenia Polak Rudolf Stefan Weigl (1883- 1957). Od 1907 był związany z Uniwersytetem Lwowskim. Podczas I wojny światowej zajmował się badaniami nad występowanie duru brzusznego u uchodźców. Następnie był kierownikiem laboratorium bakteriologicznego w Przemyślu. Od 1948 kierownik katedry biologii ogólnej w Poznaniu. Zasłynął jako odkrywca zarazka wywołującego dur brzuszny. Wyodrębnił tez kilka nowych gatunków riketsji i opracował metodę ich hodowli w jelicie wszy. Jednakże największym jego dokonaniem było opracowanie szczepionki przeciwko durowi plamistemu, dzięki czemu w znacznym stopniu zostały opanowane epidemie na całym świecie. Jego prace dały początek nowemu działu mikrobiologii- riketsjologia. Zajmował się również zoologią oraz transplantacją i mechanizmem metamorfozy płazów.

Duży wkład w rozwój polskiej nauki maił Władysław Szafer (1886-1970). Zajmował się fitogeografią, paleobotaniką. Studiował nauki przyrodnicze na uniwersytecie wiedeńskim i w Lwowie. Był profesorem botaniki w Wyższej Szkole Lasowej w Lwowie, dyrektorem Instytutu Botaniki i Ogrodu Botanicznego, rektor UJ. Współtwórca ruchu ochrony przyrody na świecie(jeden z inicjatorów Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody -IUCN). Autor ok. 700 publikacji. Wprowadził do nauki termin izopolii.

Biologia miała ogromny wpływ na rozwój cywilizacji. Odkrycia dokonane przez biologów zastosowanie w medycynie, w przemyśle, w rolnictwie niemalże w każdej dziedzinie działalności człowieka. Obecnie biolog to nie tylko osoba która zna się na żywych organizmach;. Musi on przyswoić sobie wiedze z zakresu chemii, fizyki, statystyki, matematyki.