Grzyby

Bardzo zróżnicowana gromada organizmów, zdominowana przez grzyby wyższe: workowce i podstawczaki.

Workowce - bardzo duża grupa obejmująca ponad połowę wszystkich grzybów. Silnie zróżnicowana, od organizmów jednokomórkowych po wytwarzające duże owocniki (do kilku cm). Nazwa pochodzi od wykształcania przez nie charakterystycznych zarodni zwanych workami. Worki tworzą się z dikariotycznych strzępek workotwórczych, które wyrastają zazwyczaj z lęgni, a które tworzą komórki macierzyste worka. Ściana komórkowa budowana jest z chityny. U niektórych bardziej prymitywnych przedstawicieli worki powstają na powierzchni grzybni, ale zazwyczaj tworzą się wewnątrz owocnika. Najbardziej prymitywnymi przedstawicielami są workowce pierwotne (np. drożdże), które nie posiadają owocników i nie tworzą strzępek workotwórczych; u drożdżaków worki tworzą się bezpośrednio z zygoty. U workowców właściwych mamy do czynienia z wytwarzaniem owocnika. Niekiedy jest on bardzo prymitywny i ma postać luźno splecionych strzępek, a niekiedy ma określony kształt i jest dość sporych rozmiarów, ale zawsze owocniki służą ochronie worka. W workach po uprzednich podziałach redukcyjnych powstają zarodniki zwane konidiami. Powstawanie worka i zarodników to dość skomplikowany proces i przedstawia się następująco: haploidalne zarodniki kiełkują w grzybnię, na której powstają gametangia żeńskie (lęgnie) i męskie (plemnie). Oba gametangia są wielojądrowe, lęgnia ma na szczycie cienki wyrostek, którym łączy się z plemnią. Tędy następuje przelanie zawartości plemni do lęgni, gdzie następuje plazmogamia (zlanie cytoplazmy), natomiast jądra układają się parami i przechodzą do tworzących się strzępek workotwórczych. Następnie strzępki rozgałęziają się, są wielojądrowe, a później szczytowa partia każdej strzępki zostaje oddzielona poprzeczną ścianą i tworzą się komórki, które zawierają tylko jedną parę jąder. Szczyt takiej komórki zagina się haczykowato w dół, w miejscu przewężenia tworzy się ściana, w tym czasie jądra dzielą się, a u podstawy i w szczytowej części "haka" pozostaje po jednym jądrze. Komórka o dwóch jądrach tworzy worek, następuje kariogamia, jądro diploidalne przechodzi mejozę i następnie jedną mitozę, w wyniku czego powstaje 8 jąder haploidalnych, które dają początek zarodnikom. Cechą charakterystyczną workowców jest przemiana faz jądrowych, a co ważniejsze występuje tu rozbieżność czasowa pomiędzy plazmogamią i kariogamią, a w międzyczasie obecna jest faza, w której jądra ułożone są parami (jądra sprzężone).

Owocnikami workowców mogą być zarówno bardzo proste formy (plątanina strzępek) jak i złożone kuliste czy miseczkowate. Duże znaczenie maja też workowce pierwotne; oprócz drożdżaków zalicza się do nich także pleśnie. Innymi znanymi przedstawicielami gromady są kropidlakowce, mączniaki, czy znany z charakterystycznego kształtu owocnika smardz, oraz trufla. Wśród workowców spotyka się także formy pasożytnicze. Jedną z nich jest buławinka czerwona. Jej sporysz pasożytuje na kłosach zbóż. Cykl rozwojowy jest dość skomplikowany: z ciemnego, wrzecionowatego kształtu sporyszu na wiosnę wyrastają niewielkie trzonki o jasnej barwie zakończone czerwonymi zaokrąglonymi główkami. W nich znajdują się owocniki z workami, a te z kolei zawierają zarodniki. Kiedy worki dojrzeją wysypują się z nich zarodniki, te kiełkują w grzybnie, które przerastając słupek i tworzy konidia. Zakażenie innych, zdrowych roślin następuje przez owady, które zwabiane są przez słodkawy zapach wydzielany przez zarodniki. Te przenoszone są wówczas na inne rośliny, na których tworzone są formy przetrwalne, które po wysypaniu się z kłosa mogą zimować w glebie.

Podstawczaki - bardzo zróżnicowana i duża grupa grzybów. Ściana zbudowana jak u większości grzybów z chityny. Formy od jednokomórkowych drożdżopodobnych do zaawansowanych, dużych owocników. Powstają one ze ścisłego splecenia strzępek dikariotycznych. Cechą wspólną wszystkich podstawczaków jest sposób wytwarzania mejospor. Powstają one na tzw. podstawce. Jest to komórka, w której nastąpiła kariogamia, następnie podział redukcyjny, po którym nastąpiło wytworzenie zarodników. Zarodniki tworzą się jednak na specjalnych wyrostach - sterygmach, czyli zewnętrznie, nie jak w przypadku workowców (wewnętrznie). Zarodnik tworzy się na końcu wyrostków (odcinany ścianą), jest on nazywany bazydiosporą. Początkowo ze strzępek powstają komórki macierzyste podstawek, w których następuje kariogamia, dając komórkę diploidalną (jedyna u podstawczaków) zaraz po tym następuje mejoza dająca cztery jądra haploidalne, a w tym samym czasie tworzą się na szczycie sterygmy (4 wyrostki). Właśnie do nich przedostają się jądra haploidalne, które następnie są odcinane na końcach sterygm i tworzą już właściwe bazydiospory. Kiełkujący zarodnik (rozmnażanie płciowe) daje pierwotną grzybnię, a strzępki, które ją tworzą są początkowo komórczakami, dopiero później następuje ich podział na jednojądrowe komórki. Grzybnia taka może się dalej rozwijać tylko po połączeniu z grzybnią o przeciwnym znaku. Wówczas następuje dikariotyzacja, w komórkach powstają pary jąder sprzężonych.

U podstawczaków wyraźnie widoczne jest podzielenie cyklu życiowego na fazę haploidalną i dikariotyczną (grzybnie z jądrami sprzężonymi), a faza diploidalna ograniczona jest tylko do komórki macierzystej podstawki.