sporządzony przez szlachtę polską w czasie I bezkrólewia (1573) zbiór podstawowych praw określających zasady ustrojowe Rzeczypospolitej i Litwy, które każdy nowo wybrany król musiał zatwierdzić i przestrzegać.
Przede wszystkim potwierdzały one wolną elekcję, zobowiązywały króla do regularnego zwoływania sejmu (co 2 lata na 6 tygodni), uznania konfederacji warszawskiej (tolerancja religijna), niezwoływania pospolitego ruszenia i nienakładania nowych podatków i ceł bez zgody sejmu, prawa kontroli polityki zagranicznej przez senat, powołania stałej rady senatorów-rezydentów (16 osób, które powoływał sejm na 3-miesięczną kadencję), opłacania pospolitego ruszenia za granicami państwa, utrzymywania wojska kwarcianego.
W razie nieprzestrzegania artykułów przez króla szlachta mogła wypowiedzieć mu posłuszeństwo (prawo do rokoszu).
Potrzebujesz pomocy?