Z tego artykułu dowiesz się:

Zmiana czasu — historia

Pierwszą osobą na świecie, która podniosła kwestię zmiany czasu, był Benjamin Franklin. W 1784 roku w satyrycznym liście do paryskiego dziennika The Journal of Paris napisał, że zmiana czasu mogłaby wpłynąć na zmniejszenie zużycia świec. Kolejnym, który już na poważnie, w 1895 roku mówił o przestawianiu zegarków, był nowozelandzki entomolog i astronom — George  Vernon Hudson. Naukowiec chciał mieć więcej czasu ze światłem słonecznym, by móc zbierać i badać owady. Następny był Brytyjczyk — William Willett, który w 1907 roku opublikował broszurę o oszczędności energii, którą mogłaby przynieść zmiana czasu. 

Jednak jako pierwsi zegarki przestawili w 1916 roku Niemcy. Miało to wówczas zminimalizować używanie sztucznego światła, by oszczędzać zasoby na działania wojenne. Wtedy przesunięto czas o godzinę do przodu w Rzeszy, w Austro-Węgrach, w okupowanej Polsce i Bałkanach. Następnie pomysł zaadaptowały Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i kolejne kraje. W Polsce od II wojny światowej czas zmieniano z kilkuletnimi przerwami aż do 1977. Od tego roku zaczęliśmy przesuwać zegarki już regularnie.

Przeczytaj również: Wyspa Węży. Tego mogłeś o niej nie wiedzieć

Zmiana czasu na świecie i w Polsce

Zmianę czasu stosuje 40 proc. krajów na świecie, w tym niemal cała Europa (prócz Rosjan, Białorusinów i Islandczyków). Do końca 2022 roku zegarki przestawiają również mieszkańcy Ameryki Północnej (bez Arizony i Hawajów).

Zmiana czasu w Polsce, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, następuje dwa razy w roku: końcem października z letniego na zimowy, a końcem marca z zimowego na letni. Między jednym a drugim jest godzina różnicy.

Przeczytaj również: Kamizelka kuloodporna. Czy wiedziałeś, że wynaleźli ją Polacy?

Czy zmiana czasu może być zniesiona?

W 2019 roku w Parlamencie Europejskim miała miejsce debata na temat likwidacji sezonowych zmian czasu. Pomysł poparło 410 głosujących osób, a 192 były przeciwne. Czas miał przestać być zmieniany już od 2019 roku, jednak data wprowadzenia tej modyfikacji wciąż się przesuwa. Rada Unii Europejskiej żąda szczegółowej oceny wpływu zaniechania przestawiania zegarków, a kraje unijne nie są zgodne co do tego, czy lepiej będzie przyjąć czas letni, czy zimowy. Dodatkowo w międzyczasie pojawiła się pandemia COVID-19, która zepchnęła całą dyskusję na boczny tor. 

15 marca 2022 roku Amerykański Senat podjął decyzję o likwidacji występujących dwa razy w roku zmian czasu i pozostaniu przy czasie letnim. Jeśli Izba Reprezentantów i prezydent Joe Biden zatwierdzą postanowienie Senatu, rozwiązanie wejdzie w życie od 2023 roku, a za rok Amerykanie przestawią swoje zegarki po raz ostatni.

Przeczytaj również: Daj tym przedmiotom drugie życie

Dlaczego przestawiamy zegarki i czy faktycznie się to opłaca? 

Zdania co do tego są podzielone. Wad przesuwania zegarków, jak twierdzą przeciwnicy zmian czasu, jest bardzo dużo — rozregulowuje się przez to rytm dobowy dnia, nasilają się objawy niektórych chorób metabolicznych czy bezsenności oraz powoduje to trudności w ruchu kolejowym i lotniczym, których likwidacja generuje duże koszty. 

Wyniki badań dotyczących wpływu zmian czasu na oszczędność energii są niejednoznaczne i często różnią się zależnie od miejsc, w których przeprowadzano testy – w niektórych lokalizacjach notuje się niewielką oszczędność, w innych brak zmian, a w jeszcze innych straty. Jak tłumaczy jednak większość ekspertów, dziś zmiana czasu nie jest tak opłacalna, jak jeszcze sto lat temu, gdy oświetlenie było dużo bardziej energochłonne niż teraz. Obecnie dużo więcej energii, niż oświetlenie, pochłaniają sprzęty, których używamy na co dzień, niezależnie od pory dnia czy nocy. Coraz powszechniejsze jest np. stosowanie klimatyzacji, co sprawia, że różnice pomiędzy zużyciem energii elektrycznej zimą i latem wyrównują się. Zatem wprowadzając dobre nawyki oszczędzania energii, jesteśmy w stanie zdziałać dużo więcej, niż dokonując dwa razy w roku globalnych zmian czasu. 

Przeczytaj również: Czarci krąg. Co się wydarzy, gdy do niego wejdziesz?

Kiedy najbliższa zmiana czasu? 

Najbliższa zmiana czasu z letniego na zimowy w 2022 roku nastąpi w nocy z 26 na 27 marca. O godzinie 2 nad ranem przestawimy zegarki o godzinę do przodu, czyli na 3.

oprac. Joanna Cwynar

RAPORT UKRAINA — ROSJA

Wojna w Ukrainie — relacje na żywo

„Obudziły mnie strzały". Wywiady, reportaże i historie osobiste z wojny w Ukrainie.

Grupa Polsat Plus i Fundacja Polsat razem dla dzieci z Ukrainy. Dołącz do zbiórki!