Postacie fikcyjne

Marek Winicjusz

Główny bohater Quo vadis, młody, bogaty i przystojny patrycjusz, syn konsula, to oddany i zasłużony dla Rzymu żołnierz, który walczył i wsławił się podczas wyprawy przeciwko Partom. Raczej uosobienie witalności niż kontemplacji, buntownik i niespokojny duch, zostaje idealnie wzięty w karby podczas służby wojskowej. Niemniej prywatnie pozostaje człowiekiem o skłonnościach despotycznych, łatwo wybuchającym gniewem.

Przyzwyczajony do spełniania swych pragnień i dawania upustu wszelkim żądzom, nie znosi sprzeciwu, bywa wtedy prawdziwie niebezpieczny. W domu Aulusa Plaucjusza, gdzie jest gościem, Winicjusz poznaje Ligię Kallinę, młodą zakładniczkę, przybraną córkę państwa domu, której świeżą uroda i żywość go zachwycają. Postępowanie Marka w pierwszym odruchu jest zgodne z jego zepsutym charakterem. Nie bacząc na względy należne domowi, w którym go ugoszczono, uprowadza dziewczynę. 

Wymknięcie się zdobyczy z jego rąk, wywołuje jego niepohamowany gniew. Płonie żądzą zemsty i nie ustaje w prześladowaniach dziewczyny, nie bacząc, że burzy spokój całej jej rodziny. Dopiero lekcja pokory, którą będzie pokonanie go w walce i przymusowy pobyt w celu wyleczenia pośród chrześcijan, pośród których jest Ligia, zaczynają zmieniać Winicjusza. 

Po raz pierwszy spogląda na dziewczynę nie jak na przedmiot pożądania, a na człowieka. Za jej czystość, niewinność i wartości, zaczyna ją kochać naprawdę. Zachwycają go też chrześcijanie i im bardziej się ku nim zbliża, tym więcej zmian zaczyna wprowadzać we własnym życiu. Poznawszy Apostoła Piotra, Marek zaprzyjaźnia się z nim, a gdy chrześcijanie zaczynają padać ofiarą prześladowań, każe się ochrzcić. Gdy cudem udaje się uratować Ligię, nie posiadając się z wdzięczności Bogu, czym prędzej wyprowadza się z Rzymu na Sycylię.

Ligia Kallina

Bohaterka pochodząca z barbarzyńskiego kraju Ligów, gdzie była córką królewską. Ojciec zmuszony był oddać ją oraz jej matkę jako zakładniczki rzymskiemu wodzowi Ateliuszowi Histerowi. Po śmierci matki oraz ojca Ligii, nie mając co zrobić z sierotą, Ateliusz oddał ją rządcy Germanii, Pomponiuszowi, a ten z kolei swej siostrze, Pomponii Grecynie, żonie Aulusa Plaucjusza. 

To małżeństwo przywiązało się do zakładniczki, jak do własnej córki, a przybrana matka wychowała ją w wierze chrześcijańskiej. Ligia jest dziewczyną, która wyrasta nie tylko na piękność, ale i na inteligentną osobę - jej zdolność do zapamiętywania i właściwego przywołania arcydzieł klasyki, zachwyca samego Petroniusza. Jej zachwyt zaś wiąże się z Markiem, ale trwa tak długo, jak odkrycie prawdy na temat natury Marka.

 Porwana dla niego Ligia natychmiast decyduje się na ucieczkę. Gdy po jej sukcesie Marek znów usiłuje ją porwać, broni jego życia przed Ursusem. Potem opiekując się chorym, daje mu do zrozumienia, że będąc chrześcijanką wybacza mu próby zniewolenia, choć nie może się z nimi pogodzić i zamierza walczyć póki życia o ocalenie czci. 

Pokazuje młodemu patrycjuszowi, czym jest wiara chrześcijańska. Przekonując się, jak bardzo duże zmiany w nim zachodzą, pozwala odżyć swemu uczuciu do niego. Skazana jako chrześcijanka na śmierć na arenie, godzi się z nią w pokorze i pociesza Marka wizją wspólnej przyszłości po drugiej stronie. Cud ratuje przed śmiercią tę silną dziewczynę ukrytą pod delikatną powierzchownością i może się ona cieszyć szczęśliwym małżeństwem z dala od zepsucia Rzymu.

Ursus

Najpierw służący matce Ligii, potem zaś jej córce potężny Lig, o tak wielkiej mocy, że podczas igrzysk powala potężnego tura, na którego rogach rozpięto jego królewnę, jak nazywa Ligię. Dla niego jest ona bowiem ciągle Kalliną, jako jedyny nazywa ją barbarzyńskim imieniem. 

Przyjąwszy wraz z Ligią chrześcijaństwo, a będąc z natury prostodusznym i łagodnym, stara się czynić tak, by "nie zasmucać baranka". Kiedy zatryumfuje brutalność, sprowokowana przez kogoś, kto krzywdzi Ligię, Ursus jest zasmucony faktem posiadania tak "ciężkich rąk". Gotów na każde poświęcenie dla Ligii, jest przy niej zawsze jako ten, którego darzy ona największym zaufaniem.

Chilon Chilonides

Grek z pochodzenia, przez naiwnych uznawany jest za "lekarza, mędrca i wróżbitę, który umie czytać w losach ludzkich i przepowiadać przyszłość".Sprowadzony, by wytropił dla Winicjusza Ligię, wywiązuje się z zadania świetnie. Ma sporo sprytu życiowego, który nazywa filozofią. Bezwzględny w zdobywaniu korzyści i pragnący nabywać je szybko i żyć komfortowo, jest samotny i ciągle żyje w poczuciu zagrożenia, w efekcie nie znosząc ludzi wokół siebie. 

Nie waha się przed żadną podłością, o czym świadczy sprzedaż do niewoli rodziny przyjaciela Glaukusa. Jedynym co go gnębi, jest lęk przed zemstą, którą próbuje uprzedzić, zabijając lekarza. Wykorzystuje do tego celu naiwnego Ursusa, sam bowiem jest wielkim tchórzem. Gdy Winicjusz źle się z nim obchodzi postanawia się zemścić. A mszczący się Chilon jest skrajnie niebezpieczny. 

Wiedząc o związkach Marka z chrześcijanami oraz o potrzebie odnalezienia winnych pożaru Rzymu, Chilon wskazuje na chrześcijan. Ceną jest wyróżnienie Nerona, który nakazuje, by Chilon dokładnie obejrzał igrzyska. Znękany brutalnością zadawanej chrześcijanom śmierci, świadom, że giną niewinni i to on jest za to odpowiedzialny, Chilon wije się i mdleje. Nie umie cieszyć się luksusami, o jakich zawsze marzył. Szczytem zaś rozpaczy jest moment, w którym w ogrodach Nerona widzi śmierć skrzywdzonego przez siebie Glaukusa i ten mu umierając przebacza. 

To powoduje gwałtowną przemianę w Chilonie, który nagle przestaje się bać. I podczas widowiska nagle zaczyna wznosić okrzyki ukazując ludziom prawdziwego przestępcę. Doskonale wie, że spadnie na niego kara. Przed śmiercią jeszcze zdąży zostać ochrzczony. Po strasznych torturach skona na arenie szczęśliwy i spokojny.

Glaukus

Lekarz greckiego pochodzenia, chrześcijanin, człowiek wielkiej wiary, która pozwala mu na wybaczenie Chilonowi strasznych win dwukrotnie wobec niego uczynionych.

Eunice

Złotowłosa niewolnica Petroniusza, która zakochuje się w swym panu. Posłuszna zawsze, nie boi się sprzeciwić i błagać o niewysyłanie jej jako nałożnicy do Winicjusza, którego Petroniusz chciał oderwać od myśli o Ligii. Otrzymuje za to karę, ale jest szczęśliwa, gdyż może być blisko swego pana. W ten sposób zwraca na siebie jego uwagę i zostaje tą jedyną. 

Po raz kolejny o tym, jak wielka była siła uczucia Eunice, Petroniusz przekonuje się w chwili śmierci. Cicha, pokorna niewolnica nie chce żyć bez swego ukochanego i postanawia umrzeć wraz z nim.

POSTACI HISTORYCZNE

 Petroniusz

W przeszłości świetny rządca Bitynii, a zawsze arbiter elegentiarum oraz wyrocznia Nerona w sprawach dla niego najistotniejszych, czyli w kwestii sztuki i dobrego gustu. Petroniusz to hedonista i dandys - ponieważ nie ma wiary w tzw. wyższe wartości, stara się życie - dopóki ono jest - uczynić dziełem sztuki. Począwszy od wypielęgnowania własnego ciała, co czyni bohatera nieco zniewieściałym, poprzez otoczenie się pięknymi ludźmi i dziełami sztuki, również tymi, które sam tworzy. 

Petroniusz unika tłumów, nie cierpi szpetoty, odpychających zapachów oraz wrzasku. Motłoch nie zalicza się dla niego do kategorii człowieczej, choć paradoksalnie jest przez motłoch ceniony. Tym większa rewolucja musi dokonać się w życiu Petroniusza, gdy angażuje się pomoc swemu siostrzeńcowi. 

Szczerze przywiązany do Winicjusza, dla którego jest bardziej przyjacielem niż starszym członkiem rodziny, zadaje gwałt swej naturze starając się o przekupywanie strażników więziennych, do których chodzi w przebraniu. Wykorzystuje wszystkie swe znajomości, nie waha się ryzykować życiem i narażać na gniew Nerona. Gdy Winicjusz zostaje chrześcijaninem, wyznawcom tej wiary udziela Petroniusz wszelkiego wsparcia - również w chwili ostatecznej, gdy dzięki Petroniuszowi zasiadający obok niego w przebraniu niewolnika Piotr Apostoł może po raz ostatni pobłogosławić tłumy umierające na arenie. 

Mimo pozorów zniewieścienia, Petroniusz ma w sobie bowiem wiele odwagi. Sam Neron to u niego szukał ratunku, gdy rozjuszony pożarem Rzymu tłum stał się niebezpieczny. Tylko Petroniusz odważył się na przemówienie do ludu i uspokojenie go. Winicjusz oczywiście proponuje swemu przyjacielowi przyłączenie się do chrześcijan. Ale dla Petroniusza szczęściem jest miłość, którą sam niespodziewanie dla siebie odnalazł wśród własnych niewolnic oraz piękno, które go otacza. Nie dla niego jest religia tak demokratyczna oraz trud z nią związany. 

Petroniusz jest miłośnikiem życia w jego najprzyjemniejszym kształcie. Gdy widzi kres takowego - schodzi ze sceny w swoim wyrafinowanym stylu. Wyprawiwszy dla przyjaciół ucztę niczym dzieło sztuki, przewodząc jej z ukochaną u boku i wysyłając Neronowi nareszcie szczerą opinię na temat jego talentu. Inscenizacja własnego samobójstwa to ostatnie dzieło sztuki Petroniusza.

Neron

Neron, władca Rzymu, już swym wyglądem jawi się jako postać odległa od cesarskiego majestatu. Zabójca brata, matki oraz swej pierwszej żony nie może otrząsnąć się ze strachu przed zemstą losu, gdyż te śmierci ciążą mu najbardziej spośród wielu innych jeszcze popełnionych. Jest władcą bezwzględnym i okrutnym. Od jego skrzywienia zależą losy wielu, dlatego każdy w jego otoczeniu odgaduje jego życzenia nim je wypowie. 

Tłum pochlebców i zalęknionych wywołuje pogardę Nerona, dlatego tak ceni Petroniusza z jego bezczelną szczerością, z jaką nie waha się ganić cezara, przeplatając to od niechcenia zręcznym pochlebstwem. Petroniusz ma nad Neronem władzę - osąd nad jego dziełami sztuki. Neron uważa się bowiem za artystę i żyje dla oklasków. 

Najbardziej w świecie lęka się braku podziwu oraz niechęci tłumów. Dlatego z całej mocy utrzymuje pozory, nawet jeżeli tak naprawdę lęka się i brzydzi tłumu. Ten zresztą ma go za takiego, jakim jest on naprawdę, czyli za okrutnika i tyrana. 

Za rozrywki i chleb jednak motłoch oklaskuje i wiwatuje na cześć cesarza, możni otaczający tak czynią dla bezpieczeństwa, gdyż Neron jest gotów uśmiercić nawet dziecko swej żony, które zasnęło podczas czytania jego wiersza. Jest zupełnie nieobliczalny, w przypływie ciągot ku swej płci poślubia pięknego Greka. Ginie marną śmiercią. Dostając szansę na popełnienie samobójstwa, nie umie się na nie zdobyć. Jego ciałem zajmuje się jedyna osoba, która go naprawdę kocha, Akte.

Akte

Była niewolnica i kochanka Nerona, porzucona przez niego dla Poppei, a ciągle kochająca go i wierząca, że jest on dobrym człowiekiem. Przyjazna chrześcijanom, czytająca listy Pawła z Tarsu, ceniona za łagodność.

Poppea Sabina

Nienawidzona za okrucieństwo, piękna jak bóstwo małżonka Nerona. Posiadając syna z pierwszego małżeństwa, traci go, gdy Neron wydaje na niego wyrok śmierci za zignorowanie swego wiersza. Jej wpływ na męża jest zatem pozorny. Nieustannie żyje też w lęku, by jej miejsca nie zajęła inna kobieta. Stąd duże znaczenie ma dla niej urodzenie Neronowi córki. 

Niestety, traci ją również, gdyż dziewczynka umiera. By nakierować gniew Nerona na kogoś innego niż ona sama, winą za śmierć dziecka obarcza Ligię, na której widok mała Klaudia zapłakała. Poppea, jak inni żyje w lęku, przekuwa go na nienawiść do świata i stara się zdobyć nad losem wszystkich dominację.

Tygellinus

Prefekt pretorianów, zaciekły wróg Petroniusza, z którym konkuruje o względy Nerona. Nie mogąc zdobyć nad nim przewagi w komnatach z przyczyny zupełnego braku wrażliwości na sztukę, wykorzystuje każdy moment zagrożenia, gdy trzeba wspomóc Nerona siłą. 

Nie waha się przed żadnym okrucieństwem, by sprawić Neronowi przyjemność, to on pali dla niego Rzym. W chwili szczególnej utraty swych wpływów, wsparcia pretorianami potrafi użyć jako argumentu przeciwko samemu Neronowi, na którego łatwo można wpływać budząc w nim lęk.

Piotr Apostoł

Prosty, stary i brodaty człowiek silnej postury, o ogromnej sile wpływania na ludzi, których traktował jak kochający ojciec. Chroniony przez potrzebujących go chrześcijan przed niebezpieczeństwem, wraca z powrotem do Rzymu, gdyż ma wizję, która przekonuje go, że jest tam potrzebny, nawet jeżeli miałoby to skończyć się jego śmiercią. Umiera na krzyżu.

Paweł z Tarsu

Niegdyś prześladowca chrześcijan, następnie nawrócony, by wspierać ich swymi listami i nawracać. To on naucza Winicjusza i chrzci Chilona.

Pomponia Grecyna

Słynąca z dobroci i szlachetności małżonka Aulusa Plaucjusza, chrześcijanka, poddana sądowi za podejrzenie o wyznawanie zakazanej wiary.