Stanisław Wyspiański to wybitny polski malarz, dramatopisarz, poeta, grafik, scenograf.

Urodzony 15.01.1869 roku w Krakowie w rodzinie artystycznej (ojciec rzeźbiarz), od 1880 roku wychowany przez krewnych. Był uczniem doskonałego gimnazjum Św. Anny, wtedy nawiązał przyjacielskie stosunki z Mehofferem, Rydlem, Estreicherem.

W 1887 roku Wyspiański zaczął studiować w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie, której ówczesnym dyrektorem był Jan Matejko. Wybitnie uzdolnionemu studentowi Matejko zaproponował udział w tworzeniu polichromii w restaurowanym kościele Mariackim. Przez kilka lat (1887 - 90 i 1896 - 97) Wyspiański brał udział w wykładach na Uniwersytecie Jagiellońskim z historii sztuki, literatury i historii.

W 1890 roku rozpoczęła się dłuższa podróż Wyspiańskiego: przez Włochy, Szwajcarię aż do Francji, potem do Niemiec i Pragi. Od 1891 do 1894 twórca kilkakrotnie gościł w Paryże, tam był studentem prywatnej Academie Colarossi. Wtedy poznał twórczość Paula Gauguine'a nabistów i mistrzów drzeworytu z Japonii, które go zafascynowały. Chętnie brał udział w spektaklach operowych i teatralnych.

Kiedy Wyspiański mieszkał we Francji, tworzył obrazy olejne i imponujące kartony witraży zaprojektowane dla katedry we Lwowie: "Śluby Jana Kazimierza" z doskonałym fragmentem "Polonia", który zawierał pierwsze wyniki wpływów ekspresjonistycznych.

W 1904 roku Wyspiański wrócił do Krakowa. Był projektantem i częściowym wykonawcą polichromii w odnawianym kościele franciszkanów. Został współzałożycielem Towarzystwa Artystów Polskiej Sztuki. Współpracował z krakowskim Teatrem Miejskim. Od 1897 roku współpracował z "Życiem", gdzie był ilustratorem i autorem nowej szaty graficznej pisma. Założył towarzystwo "Sztuka". W 1902 roku doceniono go jako docenta Akademii Sztuk Pięknych, a w 1905 roku jako radnego miasta Krakowa.

Malarski talent Wyspiańskiego najpełniej uwidocznił się w polichromii i witrażach, w których niezwykle ekspresyjne i dramatyczne kompozycje figuralne zostały połączone z harmonijną i delikatną dekoracją kwiatową. W jego twórczości malarskiej, w której dominowała technika pastelu (portrety, pejzaże), można zauważyć wpływ symbolizmu i stylizacji secesyjnej. Wyróżniającym malarza środkiem było zastosowanie linii wijącej się wokół konturu przedmiotu zaznaczonego barwną plamą. W zaprojektowanej przez niego polichromii i witrażach ważnym elementem jest powtarzający się motyw płomieni w kształcie języków i roślinność przedstawiona kaligraficznie. Wyspiański był autorem wielu portretów osób mu współczesnych, autoportretów, portretów kobiet, dziewcząt i dzieci. Stworzył nowatorską grafikę książkową, którą wykorzystywał w wydaniach swoich utworów. Projektował meble i wnętrza pomieszczeń. Razem z W, Ekielskim był autorem projektu przebudowy Wawelu, co przedstawił w dramacie "Akropolis".

Niemalże całe życie i twórczość Wyspiańskiego były związane z rodzinnym Krakowem. Część prac - polichromia i witraże - ciągle można oglądać w kościele franciszkanów; inne: kartony witrażu "Kazimierz Wielki", "Św. Franciszek" oraz "Św. Salomea", kartony witraży dla katedry wawelskiej, lwowskiej, dla krakowskiego kościoła dominikanów, studium dziecięcych główek, portrety można zobaczyć w Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie.

Ostatnim dokonaniem Wyspiańskiego był cykl widoków kopca Kościuszki przedstawiający go w zmieniających się porach roku, porach dnia i różnych nastrojach umierającego twórcy, który stwierdził: "Zgodziłbym się cierpieć dziesięć razy więcej, gdybym tylko mógł malować."

Inne ważne dzieła Wyspiańskiego:

- witraż z Apollonem

- portret własny z żoną

- autoportrety

- "Macierzyństwo"

- "Dziewczynka z fiołkami"

- "Chochoły na Plantach"

- "Nasturcje"

- "Motyl"