Dekabryści to określenie rosyjskich rewolucjonistów z pierwszej połowy XIX wieku.

Dekabryści - organizacje i ideologia

Początkowo dekabryści, skupieni w Związku Ocalenia, postulowali zniesienie poddaństwa chłopów. W wyniku różnic ideowych ugrupowanie rozpadło się, a w latach 1818-21 działał z kolei Związek Ocalenia Publicznego. Później powstały: Towarzystwo Północne i Towarzystwo Południowe oraz, niezależne od nich, Stowarzyszenie Zjednoczonych Słowian (w późniejszym czasie połączyło się z Towarzystwem Południowym).

Dekabryści nie mieli jednolitego programu. Najbardziej radykalny był Paweł Pestel, który postulował obalenie caratu, przeprowadzenie zmian gospodarczych (reforma agrarna), zniesienia pańszczyzny. Jego postulaty stały się ideologią większości dekabrystów.

Dekabryści - wystąpienia

W grudniu 1825 r. zmarł car Aleksander I. W związku ze zrzeczeniem się tronu przez najstarszego z synów - Konstantego, tron objął Mikołaj. Towarzystwo Północne zażądało, aby carem został, zgodnie z prawem dziedziczenia, Konstanty. 26 grudnia 1825 r. lud wyległ na Plac Senacki w Moskwie, aby zamanifestować poparcie dla Konstantego.

Wystąpienie to zostało szybko stłumione przez oddziały piechoty i artylerię. Próba wywołani podobnego buntu na Ukrainie (10 stycznia 1826 r.) również zakończyła się niepowodzeniem.

Po wydarzeniach grudniowych Towarzystwo Północne zostało rozbite, a uczestnicy buntu skazani na śmierć lub katorgę.