Wprowadzenie

 

Sekwencja operacyjna jest terminem archeologicznym całkiem nowym. Najczęściej używaną przez archeologów badających epokę kamienia. Mezolit, Paleolit, ale i nie tylko.  Została po raz pierwszy użyta w „L’Homme et la matiere” oraz „Le Geste et la Parole” w 1964 przez André Leroi-Gourhan. Jednak już wcześniej widziano jej zapowiedź w pracach etnologicznych. M. Moussa jako pierwszy w swoim podręczniku etnologii użył i opisał ten termin (1947). Chodziło o dokładne zbadanie różnych technik i historii przedmiotów badanych. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat wytworzyło się parę podejść do Sekwencji Operacyjnej, na przykład R. Cresswell (1976) jest zwolennikiem kładzenia nacisku na samo tworzenie danego narzędzia, a B. Martinelli (1985) kładzie raczej nacisk, na cel któremu to narzędzie służyło. Niezmiennie od tych podejść Sekwencja operacyjna opiera się na kognitywistycznym podejściu w archeologii, traktuje przedmiot nie jako formę ostateczną, lecz jako złożony proces, który składa się na dany przedmiot. Według niej, początkiem przedmiotu jest surowiec, z którego został zrobiony, a końcem ostateczne porzucenie danej rzeczy. Innymi słowy definicja Sekwencji operacyjnej jest następująca: „Jest to sukcesywna operacja myślowa i techniczne gesty prowadzone po to aby zaspokoić potrzebę opierającą się na istniejącym już założeniu”. Jest to nowatorska metoda o korzeniach francuskich, lecz dzisiaj używana jest coraz częściej przez coraz większą liczbę archeologów. W porównaniu do klasycznej, typologicznej metody, traktuje ona przedmiot jako efekt procesu a nie jako ostateczny przedmiot. Jest to coraz częściej krytykowane podejście, gdyż nie zawiera całego zestawu poszlak. Dlatego kluczowe dla tej metody Sekwencji Operacyjnej są następujące fakty: Surowiec (a więc miejsce jego pozyskania), technologia wykonania narzędzia, Przeznaczenie (do czego się używa), naprawa, ponowne użycie, i końcowe porzucenie przedmiotu. Można by mówić tutaj o tak zwanej „biografii artefaktów” Hurcombe (2007).

 

Narzędzia stosowane przez archeologów

 

Materiał archeologiczny

Niezbędne do prowadzenia Sekwencji Operacyjnej jest posiadanie samego artefaktu. Należy je następnie odpowiednio przygotować pod kolejne badania. 

 

Narzędzia którymi dysponuje archeolog

Wachlarz opcji archeologa jest bardzo szeroki. Oczywiście jednymi z najważniejszych dwóch rzeczy które należy określić jest miejsce oraz czas. Aby określić czas można na przykład posłużyć się metodą Carbon 14. Aby poznać miejsce również można pobrać próbkę kamienia do analizy chemicznej.

 

Analiza

Analiza jest jednym z kluczowych elementów Sekwencji Operacyjnej. (zakładające, że bada się odłupki) Należy zbadać każde wgłębienie i przerwanie. Analiza ta będzie kluczowa dla następnego poziomu sekwencji operacyjnej czyli samego użycia danego przedmiotu lub zmiany jego zastosowania, np. przerobienie odłupka na grot strzały.

 

 

Technologia redukcji kamienia

Analiza może również wykazać w jaki sposób narzędzie zostało wykonane, a wraz z innymi poszlakami archeologicznymi może być wskazówką dla struktury społeczeństwa.

 

 

 

Czas i Miejsce

Dzięki tym dwom faktom możemy stwierdzić i szeroko porównać grupy mieszkające blisko siebie w (założeniu) podobnym czasie. Jest to jeden z kluczowych elementów sekwencji operacyjnej. Dzięki miejscu, możemy na przykład stwierdzić czy dany artefakt został stworzony blisko czy daleko miejsca jego porzucenia. Oraz jeżeli daleko, zadać sobie pytanie, dlaczego? (zakładając, że istniała możliwość wykonania tego samego artefaktu z lokalnych surowców)

 

To jest praca polegająca między innymi na wymienianiu się

Oczywiście praca archeologa jest bardzo szeroka oraz interdyscyplinarna. Dlatego konieczna jest możliwość wymiany najnowszych informacji które mogą być kluczowe dla pewnego znaleziska.

 

Case study:

Tutaj można przytoczyć dwa Case Study:  1. Budowanie domów na palach (Ann Marie PÉTREQUIN) oraz 2: Sekwencja Operacyjna odłupków w Norwegii (Grace 2012).

Pierwsze Case Study jest odtworzeniem artefaktu, a więc poznano mniej więcej czas w jakim dany artefakt mógł powstać oraz po jakim czasie mógł pójść do lamusa. Drugi Case Study mówi nam o różnicach pomiędzy wioskami które znajdują się w relatywnie bliskim względem siebie położeniu. Różnice które da się określić na podstawie dogłębnej analizy Sekwencji operacyjnej.

 

Napotkane przeciwności losu

 

Trudności w określeniu celu przedmiotu

Samo określenie przeznaczenia danego narzędzia może być trudne.

 

Określeniu sekwencji operacyjnej

Jest to najtrudniejszy krok. O ile miejsce surowca oraz ostatecznego spoczynku narzędzia jest relatywnie łatwo określić. Przeznaczenie narzędzia jest już trudniej określić. Może tu grać wiele czynników. Po pierwsze należy wziąć pod uwagę fakt ponownego użycia narzędzia w innym celu. Na przykład zrobienie z ostrza Drapacz. Trudności te mogą wynikać z (przypadkowej) niepełności danego przedmiot. jest to trudne do określenia. Następnie należy wziąć pod uwagę, że nie wszystkie przedmioty mają utylitarny charakter. Może to budzić wiele pytań.

Różnica w zdaniach archeologów

 

Samo określenie przeznaczenia danego narzędzia może być trudne.  Różnica w zdaniach archeologów. Archeolodzy mogą mieć różne zdanie w stosunku do Przeznaczenia danego narzędzia. Wpływa to na poszerzenie opcji Sekwencji Operacyjnej lub jej nietrafność.

 

Domniemana niekompletność

Chodzi tu o fakt, iż należy założyć a priori, że wszystkiego się nie założyło. To znaczy, należy wziąć pod uwagę na przykład przemieszczanie się ludzi oraz artefaktów, można założyć niekompletność artefaktów, lub, że powstały one z błędami, należy również założyć iż dane narzędzie (na przykład ostrze) mógł być przedmiotem kultu.

 

Otrzymane rezultaty

 

Wnioski prowadzące do Sekwencji Operacyjnej

Sekwencja Operacyjna może być odpowiedzią i próbą ukształtowania danej struktury, lub próbą ukazania różnic pomiędzy strukturami i strategiami danych społeczności. Należy jednak założyć możliwość jej dalszego rozwinięcia.

 

surowiec, z którego zostało zrobione narzędzie

 

-Surowiec odpowiada na pytanie, ale zadaje też inne. Na przykład, w jaki sposób na terenie (na którym nie występuje dany surowiec) pojawiły się narzędzia z danego surowca. Czy doszło tu do wędrówki danej społeczności? Czy była ona podyktowana zmianą klimatu? Czy polowaniem? Czy może efektem handlu?

 

-Możliwe, że istnieją cechy danego materiału które podyktowały jego wybór. Można również założyć, że były to potrzeby kierowane kulturą?

 

Różnice między produkcją narzędzi ze względu na miejsce

 

-Społeczności w różny sposób wytarzały swoje narzędzia. Prowadzi to do pytania, dlaczego taka społeczność obrabiała narzędzia w miejscu pozyskiwania surowców, a inna w miejscu swojego obozowiska. Różnicą w technologii możemy określić różnicę w kulturze.

 

Różnice w produkcji, że względu na technologię

 

Należy tu zauważyć, że różnice które pojawiają się na poziomie surowca oraz technologii produkcji w społecznościach żyjących w podobnym czasie i miejscu nie są przyczyną ewolucji a intencjonalnego działania. Należy położyć nacisk na to, że za tworzeniem narzędzi stał proces myślowy, nie był to przypadek podyktowany możliwością posiadania surowca

 

 

 

 

Inne struktury socjalne grupek

 

Dzięki Sekwencji Operacyjnej jesteśmy w stanie teoretycznie stwierdzić jaką strukturę miała społeczność posługująca się analizowanym przedmiotem. Na przykład, jeżeli zostały znalezione artefakty które w większości służyły polowaniu, można stwierdzić, że obóz został założony na potrzeby myśliwskie.

 

Różne strategie wykorzystywane podczas innych okresów

 

Przeznaczenie danego przedmiotu mogło wskazywać nam strategie założoną przez daną społeczność. W połączeniu z czasem oraz miejscem jesteśmy w stanie określić różnicę w czasie, a więc i ewolucję danej społeczności.

 

 

Dynamika struktur społecznych

 

Społeczeństwa, tak samo jak dzisiaj, są strukturą dynamiczną. Należy je więc studiować przez narzędzia które zapewniają jak najszerszy wachlarz poszlak. Dzięki Sekwencjom operacyjnym studiujemy nie tylko narzędzie samo w sobie, ale też zmiany społeczne.

 

 

Zakończenie

 

Sekwencja operacyjna operuje wieloma danymi, przez to jest trafniejsza od poprzednich założeń.  Sam obiekt może przynieść wiele danych i te dane mogą zostać wykorzystane. Należy jednak tu również zwrócić uwagę na krytykę Sekwencji operacyjne którą jest: jest subiektywizm archeologa analizującego, który bada przedmiot przez pryzmat obecnych standardów. Jednak mimo swoich niedociągnięć, metoda Sekwencji staje się coraz szerzej wykorzystywana.