Rodzaje podziałów komórek:

  • Mitoza - jest podziałem jądra komórkowego, dzięki któremu powstające komórki potomne uzyskują jądra o takiej samej liczbie chromosomów, jaka była w macierzystym jądrze. Ponieważ jest procesem zachodzącym w komórkach somatycznych, umożliwia ona ich namnażanie, dochodzi do wzrostu lub regeneracji organizmu.
  • Mejoza - jest podziałem jądra komórkowego, w trakcie którego zostaje zmniejszona o połowę liczba zawartych w nim chromosomów. Zachodzi w komórkach macierzystych zarodników i gamet, prowadząc do powstawania haploidalnych (czyli posiadających zredukowaną do połowy liczbę chromosomów) zarodników, komórek jajowych oraz plemników. Redukcja jest zjawiskiem bardzo istotnym, ponieważ zapobiega procesowi stałego wzrastania liczby chromosomów w powstających po zapłodnieniu organizmach potomnych. Dodatkowo mejoza sprawia, że materiał genetyczny osobników potomnych jest u każdego inny.
  • Amitoza - jest bezpośrednim podziałem jądra komórkowego, w którym rozdzielenie materiału genetycznego między komórkami potomnymi jest losowe. Podział amitotyczny nie zachodzi u człowieka.

Etapy podziału komórki:

Najpierw dochodzi do podziału jądra (kariokinezy). Przebieg tego podziału jest następujący (na przykładzie mitozy):

  • Profaza - z chromatyny jądrowej wyodrębniają się chromosomy. Każdy złożony jest z dwóch chromatyd, jedna chromatyda to cząsteczka DNA razem z białkami, a obie chromatydy danego chromosomu są jednakowe pod względem genetycznym oraz morfologicznym (posiadają ramię krótkie i długie z łączącym je przewężeniem - centromerem). Jądro komórkowe człowieka zawiera 46 chromosomów (diploidalny zestaw chromosomów).
  • Metafaza - chromosomy podzielone podłużnie na chromatydy układają się centromerami w płytce równikowej wrzeciona kariokinetycznego.
  • Anafaza - chromatydy wędrują ku przeciwległym biegunom komórki dzięki skracaniu się włókien wrzeciona podziałowego.
  • Telofaza - etap końcowy, w którym powstają potomne jądra komórkowe (o tej samej ilości chromosomów choć z zawartością DNA o połowę mniejszą) oraz następuje podział cytoplazmy (cytokineza).

Komórka wkracza teraz w interfazę, w trakcie której dochodzi do wzrostu jądra, następnie do syntezy DNA (dzięki czemu ilość materiału genetycznego wraca do odpowiedniego poziomu).

Przebieg mejozy:

W trakcie mejozy zachodzą dwa połączone ze sobą podziały jądra komórkowego, przy czym pierwszy to tzw. redukcyjny (w którym dochodzi do rozdziału chromosomów homologicznych, tzn. o takiej samej wielkości i kształcie oraz zawierających różne allele takich samych genów), a drugi - mitotyczny (dochodzi do rozdziału chromatyd).

  • Profaza I - po wyodrębnieniu z chromatyny jądrowej chromosomy homologiczne układają się parami tworząc biwalenty. Chromosomy dzielą się podłużnie na chromatydy, powstają więc tzw. tetrady. Zachodzi wymiana odcinków chromatyd między homologicznymi chromosomami (tzw. crossing-over), czyli rekombinacja materiału genetycznego.
  • Metafaza I - w płaszczyźnie równikowej układają się tetrady.
  • Anafaza I - wrzeciono podziałowe rozdziela chromosomy homologiczne.
  • Telofaza I - powstają dwa jądra potomne o zredukowanej do połowy liczbie chromosomów (u człowieka jest ich wtedy 23).

Następnie komórka od razu wchodzi w drugi podział, który przebiega tak jak mitoza oraz po niej - w interfazę. Powstają cztery komórki potomne ze zredukowaną ilością materiału genetycznego (komórki haploidalne).