(wódz) mongolski, twórca wielkiego imperium Mongołów. Jego ojciec był przywódcą ordy, ale zmarł stosunkowo wcześnie osierocając rodzinę, w tym 9-letniego Temudżyna. Po wielu ciężkich przeżyciach (niewola, ucieczka) młodym Temudżynem zaopiekował się Torgul (chan Kereitów i przyjaciel ojca Temudżyna). W tym okresie pomiędzy plemionami mongolskimi toczyły się liczne krwawe wojny, w czasie których Temudżyn nie tylko skupił wokół siebie większość plemion, ale ok. 1197 r. został też chanem i przybrał tytuł Czyngis-chana (wielki chan). W ciągu kolejnych 9 lat zjednoczył wszystkie szczepy mongolskie i uzyskał od nich najwyższy tytuł - chagana. Potem przystąpił do tworzenia na terenie Mongolii jednolitej organizacji państwowej, całkowicie podporządkowanej celom wojennym, gdyż jego zamiarem były dalsze podboje. Trzeba przyznać, że miał wszelkie potrzebne predyspozycje, by tego dokonać: był człowiekiem o dużych zdolnościach przywódczych i organizacyjnych, posiadał talenty dyplomatyczne, wysoką sprawność wojskową, nie miał żadnej litości dla wrogów.
W latach 1211-15 podbił Chiny, a cztery lata później przystąpił do podboju Chorezmu (państwo w Azji Środkowej). By ukarać miasta stawiające Mongołom opór (i dać odstraszający przykład innym) Czyngis-chan nakazał wymordować ludność tych miast, ale zostawić przy życiu uczonych oraz potrzebnych państwu rzemieślników. Oporne miasta - Samarkanda, Buchara, Urgencz zostały zrównane z ziemią. Mimo że miał możliwość podboju Indii, Czyngis-chan nie uległ tej pokusie, co dowodzi, że najprawdopodobniej jego celem było zjednoczenie wszystkich ludów mongolskich i tureckich. Po zajęciu Chorezmu Czyngis-chan uderzył w kierunku ziem ruskich, by podporządkować sobie koczowniczych Alanów i Połowców. Na pomoc tym ludom przyszli książęta ruscy na czele z władcą Halicza Mścisławem Udałym. Ponieśli totalną klęskę w bitwie nad Kałką w 1223 r. Dwa lata później Czyngis-chan powrócił do Mongolii, a w 1227 r. zmarł w czasie wyprawy na Tangutów, którzy usiłowali zrzucić jego zwierzchnictwo. W testamencie nakazał zniszczyć buntowników i uznać za wielkiego chana swego syna Ugedeja, a pozostałym trzem synom przyznać zarząd w poszczególnych dzielnicach imperium.
Sukcesy Czyngis-chana były możliwe dzięki wspaniałej organizacji i taktyce w czasie walk. Jego armia była bardzo zdyscyplinowana i dysponowała nowoczesnymi technikami walki: proch strzelniczy, chińskie machiny oblężnicze itp. Czyngis-chan w podbitych krajach pozostawiał dotychczasową administrację (by uniknąć sporów), jednakże podporządkowywał ją mongolskiemu zwierzchnictwu.
Popierał rozwój handlu, rzemiosła, rozbudowywał sieć dróg, zorganizował pocztę, upowszechniał pismo, wprowadzał mongolskie prawo. Był tolerancyjny w sprawach wiary, ale żądał od poddanych bezwzględnego posłuszeństwa i regularnego płacenia podatków. Jego imperium sięgało od Korei aż po Morze Czarne.
Potrzebujesz pomocy?
Już uciekasz?
Nie znalazłeś tego, czego szukasz na Bryku?
Jest tutaj pełno osób, które moga Ci pomóc!
Zadaj pytanie i otrzymaj szybką odpowiedź.
