Spis treści:

Najstarsi w Europie? Dane Eurostatu zaskakują 

Polska kadra nauczycielska należy do najstarszych w Unii Europejskiej, a to oznacza, że nasz kraj zajął 11. miejsce pod tym względem, co jednocześnie stanowi informacje o odsetku młodych nauczycieli. Według danych w polskiej szkole mamy zaledwie 4 proc. nauczycieli poniżej 30. roku życia, co w skali europejskiej oznacza, że po nas najgorzej jest tylko w Portugalii oraz na Cyprze. Warto dodać, że 43 proc. polskich nauczycieli miała 50 lat lub więcej, co również nie jest dobrą wróżbą dla edukacji. Jak wyglądają statystyki z pozostałych krajów Europy?  

Okazuje się, że z największym odsetkiem nauczycieli po pięćdziesiątce musi mierzyć się Litwa, Portugalia, Włochy, Łotwa oraz Estonia, a w ogółem aż 40,4 proc. europejskich nauczycieli ma 50 lat lub więcej, a tylko 8,0 proc. było w wieku poniżej 30 lat. Czy to oznacza, że problem coraz starszych kadr nauczycielskich, są problemem całej Europy? Nadzieję na wzrost liczby młodych nauczycieli w szkołach płynie z Luksemburga (15,3 proc.), Danii (15,2 proc.) Belgii (14,9 proc.) oraz Austrii (14,6 proc.), gdzie pracuje najwięcej osób poniżej 30 roku życia. Z jakiego powodu jednak w większości krajów europejskich nauczyciele są starsi, a młodych do pracy w zawodzie coraz mniej?  

Wiek emerytalny i brak nowych kadr. Przyszłość zawodu nauczyciela? 

Raport Eurostatu wskazuje, że kadry nauczycielskie są coraz bliżej wieku emerytalnego, co z perspektywy braku ich młodych zastępców nie jest pozytywną zapowiedzią. Kto zastąpi nauczycieli odchodzących z zawodu?  

Raport „Młodzi nauczyciele odchodzą ze szkoły” opublikowany w 2024 roku przez Joannę Dobkowską, Annę Zielińską i Małgorzatę Żytko przez Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego wskazuje powody, przez które młodzi nauczyciele warszawscy, których staż pracy nie przekraczał pięciu lat, rezygnowali z zawodu. Wśród przyczyn rezygnacji znalazły się niskie wynagrodzenia, ale też trudne warunki pracy i roszczeniowa postawa rodziców, jak również niski prestiż społeczny zawodu, nienormowany czas pracy oraz przemęczenie i przeciążenie obowiązkami. Co jeszcze mogło wpłynąć na zmianę nauczycielstwa na inny zawód? Nie bez znaczenia było niedostateczne wsparcie w miejscu pracy, problemy z organizacją pracy i zarządzaniem szkołą i spadek motywacji do wykonywania zawodu. Czy te przyczyny możemy odnieść do nauczycieli w całym kraju, ale również osób, które wybierając studia, rezygnują ze specjalności nauczycielskiej?

Doświadczenie starszych kolegów nauczycieli, ale również informacje dotyczące funkcjonowania polskiej szkoły z pewnością nie zachęcają także do kształcenia się w tym kierunku. Co musi się zmienić, aby w Polsce pojawiła się następna kadra nauczycieli? Podsumowanie raportu „Młodzi nauczyciele odchodzą ze szkoły”  jasno wskazuje, że konieczne jest stworzenie warunków pracy, które zapewniają godne wynagrodzenie, szacunek, wsparcie, możliwość rozwoju i poczucie wpływu na funkcjonowanie szkoły, co wymaga zmian systemowych, ale również na poziomie poszczególnych szkół. Czy to jedyne działanie, które sprawi, że młoda kadra pojawi się w szkołach? 

 

Szukanie pracy w szkole dla absolwentów studiów wyższych z przygotowaniem pedagogicznym również nie jest łatwe, pomimo ich zapału do zawodu nauczyciela. Wielu z nich mierzy się z trudnościami, wynikającymi z zatrudniania do szkół innych osób na osobiste polecenie, gdzie proces rekrutacji stanowi konieczną formalność, a kwalifikacje nie zawsze są wystarczające lub zgodne z obejmowanym stanowiskiem. Czy kumoterstwo oraz nepotyzm to również przyczyny sytuacji polskich kadr nauczycielskich? Dane Eurostatu powinny być najlepszą motywacją do wprowadzenia zmian w zawodzie nauczyciela. 

Źródło: bryk.pl, samorzad.pap.pl, edukacja.rp.pl, wuw.pl.  

Magdalena Skawińska 

Przeczytaj także:

Ucieczka z publicznych szkół staje się faktem. Zaskakujący raport o edukacji

Brakuje psychologów szkolnych. Wyjaśniamy, kto może nim zostać

Za głośno i za gorąco? To może odbijać się na zachowaniu i nauce w szkole