Spis treści:

Kręgi na pustyni Namib

W Namibii, w odległym zakątku pustyni Namib, uważanej za najstarszą pustynię świata, rosną trawy, które mogą przetrwać nawet na obszarach z bardzo niewielkimi opadami. Pustynia Namib to jedno z najbardziej suchych miejsc na Ziemi – rocznie spada tam jedynie 10–14 mm deszczu.

Połacie traw rosnących w tak trudnych warunkach, są skontrastowane na tym terenie z milionami równomiernie rozmieszczonych placków odkrytej ziemi, na których nie rośnie ani źdźbło trawy. Okręgi można zobaczyć na zdjęciach satelitarnych Google – mają średnicę od 2 do 15 metrów i są rozmieszczone w równych odległościach. Trawy z daleka wyglądają dosłownie tak, jakby ktoś stworzył na nich ślady przy pomocy stempla.

Skąd biorą się te ciągnące się kilometrami wzory? Lokalne plemiona wierzyły, że okręgi to znaki od bogów. Inna teoria mówi, że pozostawił je po sobie diabeł, dlatego nazywano je również czarcimi kręgami. Pojawiały się też głosy, że ślady zostały zostawione przez kosmitów lub przez wróżki czy czarownice, skąd wzięła się kolejna nazwa tego dziwnego zjawiska, czyli kręgi czarownic na pustyni Namib. Czy choć jedna z tych teorii ma w sobie ziarno prawdy?

Przeczytaj również: Piekielne Wrota Turkmenistanu. Skąd wzięła się tajemnicza dziura w ziemi?

Kręgi czarownic – teorie naukowe

Skąd biorą się kręgi czarownic? Teorii naukowych było kilka. Naukowcy z całego świata od lat odrzucali możliwość wpływu sił nadprzyrodzonych i próbowali rozwikłać tajemnicę nietypowych kręgów. Zjawisko było badane bardzo dokładnie, zarówno z poziomu Ziemi, jak i z satelity. Jedną z pierwszych teorii było przekonanie, że spod ziemi wydostaje się trujący gaz, który zabija roślinność. Ta teoria szybko okazała się jednak nieprawdą.

Bardzo często powtarzaną hipotezą była też ta o termitach z gatunku Psammotermes allocerus. Naukowcy dowodzili, że umiejscowienie okręgów jest związane z obszarami, w których te owady tworzą swoje gniazda.

Okazało się jednak, że choć faktycznie zdarza się, iż termity budują swoje gniazda w obrębie kręgów czarownic, to w żaden sposób nie można powiązać ich działalności z powstawaniem tajemniczych śladów. Dodatkowym dowodem na to, że ta teoria mija się z prawdą, było pojawienie się podobnych kręgów na terenie Australii, gdzie nie odnotowano obecności termitów. Czy istnieje zatem prawdopodobne naukowe uzasadnienie powstawania pustynnych kręgów, czy jednak z ich pojawianiem się mają związek zjawiska nadprzyrodzone?

krąg
Tak wygląda tajemniczy krąg z bliska /123RF/PICSEL

 

Jaka jest prawda o kręgach czarownic na pustyni Namib?

Najnowsze badania wykonane w 2020 roku przez Stefana Getzina z Wydziału Modelowania Ekosystemów na Uniwersytecie w Getyndze w Niemczech dowodzą, że kręgi tworzą się w wyniku samoorganizacji się roślin, które w taki sposób gospodarują charakterystyczną dla regionu niewielką ilością opadów. Teoria ta była wysuwana już wcześniej, jednak było na to zbyt mało dowodów, by uznać ją za jedyną słuszną. Wygląda na to, że badania przeprowadzone przez Niemców pozwoliły udowodnić tę hipotezę.

W 2020 roku Getzin wraz ze swoim zespołem udał się do Namibii z zamiarem zbadania kręgów w 10 różnych regionach pustyni Namib. Badacze nie odnaleźli dowodów na powiązanie termitów z powstawaniem kręgów – korzenie martwych traw były tak samo długie, jak te należące do rosnącej obok bujnej trawy i nie było widać na nich śladów działalności szkodników.

Przeczytaj również: Fascynujące, ale bardzo niebezpieczne miejsca na Ziemi. Zastanów się, zanim się tam wybierzesz

Badanie wilgotności gleby

Badacze zainstalowali czujniki wilgotności zarówno wewnątrz, jak i wokół kręgów. Dane rejestrowane były w odstępach półgodzinnych od pory suchej 2020 roku do końca pory deszczowej 2022 roku. Jakie wnioski wysnuto na podstawie wyników badań?

Okazało się, że tuż po opadach deszczów trawy w obrębie czarcich okręgów rosną, ale bardzo szybko obumierają – już 20 dni po deszczu trawa w kręgach była martwa.

Naukowcy zauważyli, że rośliny rosnące poza tajemniczymi plamami wyciągają wodę z obszarów okręgów za pomocą bardzo długich korzeni. W ten sposób rośliny samoorganizują się i dostosowują do trudnych, bardzo suchych warunków. Tego rodzaju zjawisko zostało zauważone również w Australii, ale Getzin podkreśla, że ze względu na szybko postępujące zmiany klimatyczne problem może pojawiać się również w innych miejscach na świecie.

Jak powstały kręgi czarownic w Namibii? Po raz kolejny dzięki nauce udało się udowodnić, że rośliny w imponujący sposób potrafią dostosowywać się do trudnych warunków. Kręgi na pustyni Namib nie są efektem działania nadprzyrodzonych sił, a wyjątkowym przykładem zjawiska hydrologicznego. Pozbawione roślinności okręgi stają się tu pewnego rodzaju zbiornikami wodnymi, które pomagają przetrwać trawom rosnącym w pobliżu ich brzegów.

 

Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ Stolice, które często się mylą. Dopasujesz odpowiednie miasto?

Niełatwy QUIZ wiedzowy. Rozpoznasz europejskie miasta po 3 skojarzeniach?

QUIZ dla bystrych. Po 3 słowach zgadnij, o jakie polskie miasto chodzi