Spis treści:
Kto jest laureatem Nagrody Nobla z chemii w 2026 roku?
Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała wyróżnienie Henriemu B. Kaganowi i Kenso Soai "za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej". Ich badania pomogły wyjaśnić, jak w reakcjach chemicznych może powstawać przewaga jednej z dwóch form cząsteczki, które są swoimi lustrzanymi odbiciami.
Niektóre cząsteczki przypominają prawą i lewą dłoń. Są swoimi lustrzanymi odbiciami, ale nie można ich na siebie nałożyć. Kagan wykazał, że niewielka przewaga jednej formy w katalizatorze może prowadzić do znacznie większej przewagi wybranej formy w produkcie reakcji. Soai opracował natomiast reakcję, w której powstający produkt przyspiesza tworzenie kolejnych cząsteczek o tej samej orientacji, wzmacniając początkową nierównowagę. Odkrycia te dostarczyły chemikom narzędzi przydatnych m.in. w produkcji leków i pomogły zbadać zagadkę, dlaczego życie wykorzystuje określone formy cząsteczek, na przykład niemal wyłącznie jedną z lustrzanych postaci aminokwasów budujących białka.
Co warto wiedzieć o Nagrodzie Nobla?
Alfred Nobel był wynalazcą, biznesmenem i przedsiębiorcą. W swoim testamencie zaznaczył, że jego majątek będzie przeznaczany na nagradzanie "tych, którzy w poprzednim roku przynieśli ludzkości największe korzyści". Od tamtej pory, czyli od 1901 roku, corocznie odbywa się ceremonia wręczenie Nagród Nobla 5 kategoriach: fizyce, chemii, literaturze, pokoju i fizjologii lub medycynie. Dodatkowo od 1969 wręczana jest Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych.
Od 1901 roku przyznano w sumie 634 Nagrody Nobla, które otrzymało 1030 osób i organizacji, przy czym najmłodsza laureatka miała 17 lat. Była to Malala Yousafzai, która w 2014 roku otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla. Natomiast najstarszym laureatem był John B. Goodenough, który odebrał Nagrodę Nobla z chemii w 2019 roku, mając przy tym 97 lat.
Źródła: bryk.pl, nobelprize.org
Przeczytaj także:
Nobel z medycyny 2026. Znamy nazwiska laureatów
Nobel z fizyki 2026. Ogłoszono nazwisko laureata
