Z tego artykułu dowiesz się:

6 stycznia chrześcijanie obchodzą święto Objawienia Pańskiego, potocznie zwane świętem Trzech Króli. Uroczystość ta ma być wspomnieniem opisanej w Ewangelii św. Mateusza wizyty Mędrców ze Wschodu u nowo narodzonego Jezusa.  

Mędrcy ze Wschodu w Ewangelii 

Według Ewangelii św. Mateusza Mędrcy ze Wschodu przybyli do Dzieciątka Jezus, by oddać mu pokłon. O jego narodzinach dowiedzieli się, ponieważ ukazała się im gwiazda na Wschodzie, która prowadziła ich aż do miejsca, w którym narodził się Jezus. Tam pokłonili się dziecku i podarowali mu prezenty: złoto, kadzidło i mirrę. 

Fazy Księżyca 2022. Kiedy pełnia Księżyca, a kiedy nów? Kalendarz księżycowy

Trzej Królowie — kim byli? 

Mało kto pamięta, że w Ewangelii św. Mateusza nie jest podana ani liczba mędrców, którzy odwiedzili Jezusa, ani ich dokładne pochodzenie czy imiona. Nie wiadomo także, który z nich przyniósł Dzieciątku jaki podarek. Teorie na temat tego, kim mogli być, pojawiły się dopiero później... 

Egzegeci (czyli osoby, zajmujące się interpretacją i komentowaniem tekstów biblijnych) i historycy nigdy nie byli zgodni co do tego, kim byli Mędrcy ze Wschodu i czy w ogóle istnieli. Przez lata próbowano dowiedzieć się o nich więcej, a kolejne, tworzone przez ludzi, opowieści i przypuszczenia mieszały się ze sobą, tworząc zapisany dzisiaj w naszej świadomości obraz Trzech Króli.  

Jak było naprawdę? - ciekawostki na temat Trzech Króli 

Lista przypuszczeń oraz teorii dotyczących Mędrców ze Wschodu jest bardzo długa. Prezentujemy więc 7 najciekawszych: 

  1. Ewangelia św. Mateusza nie podaje liczby przybyszów ze Wschodu, a niektóre odłamy wiary chrześcijańskiej uznają, że było ich więcej niż trzech. Trzema Królami nazywa się ich od średniowiecza, a liczba ta najprawdopodobniej wynika z przyniesionych przez nich darów.  

  2. Ich narodowość też nie jest jednoznacznie ustalona, choć dzięki ewangelii wiemy, że przybyli ze Wschodu. Część historyków twierdzi, że sugeruje to ich arabskie pochodzenie. W starożytności uważano natomiast, że byli oni Persami lub pochodzili z Babilonu. Od IV wieku podaje się również ich imiona. Dziś natomiast przyjmuje się, na podstawie różnych tekstów literackich, że każdy z nich przybywał z jednego z 3 kontynentów: Kacper z Afryki, Melchior z Europy, a Baltazar z Azji. W sztuce Kacper był zresztą od wieków przedstawiany jako czarnoskóry. 
     
  3. W Biblii nazywani są oni mędrcami, zatem nie wiadomo, czy w rzeczywiście byli królami. Nazwa „mędrcy” sugeruje jednak, że na pewno byli wykształconymi osobami (a wówczas wysokie wykształcenie zdobywali głównie członkowie rodzin królewskich i kapłańskich). O ich majętności świadczą również przyniesione przez nich wartościowe prezenty. „Mędrców” można też z oryginału przetłumaczyć jako „magów”, a to wskazuje natomiast, iż mogli być astrologami lub chaldejskimi czy babilońskimi kapłanami. Królami nazwał ich w VI wieku arcybiskup Cezary z Arles.  

  4. Niektórzy bibliści twierdzą, że Trzej Królowie nie byli postaciami historycznymi i związane z nimi wydarzenia nie miały miejsca, a były jedynie katechetyczną opowiastką, która miała służyć wyjaśnieniu, iż Jezus jest spełnieniem proroctw ze Starego Testamentu. O wizycie mędrców nie ma zresztą mowy w innych ewangeliach czy źródłach historycznych. 

  5. Część biblistów i historyków twierdzi, że opowieść o Mędrcach ze Wschodu jest midraszem, czyli komentarzem rabina do tekstu biblijnego, który często wyjaśnia zawartość świętej księgi i zawiera odnalezione w niej sensy przenośne oraz powiastki dydaktyczne. 

  6. Badacze literatury i historycy twierdzą też, że opowieść o Trzech Królach wykazuje nawiązania do starotestamentowych midraszy o Mojżeszu, które w czasie, w którym żył ewangelista Mateusz, były bardzo popularne. Mogły być zatem inspiracją do stworzenia takiej historii. 

  7. To, gdzie są prawdziwe relikwie Trzech Króli (jeśli uzna się, że istnieli) także jest kwestią sporną. Zdaniem Marco Polo grobowce mędrców znajdują się w perskim mieście Savah, natomiast niemieckie źródła wskazują, że zostały one przetransportowane przez Fryderyka Barbarossę do katedry Świętego Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii, gdzie do dziś można je oglądać. 
138845567_m
Orszaki Trzech Króli organizowane są w wielu miastach Polski /123RF/PICSEL


Co symbolizują dary Trzech Króli? 

Dary Trzech Króli, czyli złoto, kadzidło i mirra, były w ówczesnych czasach bardzo wartościowe, ale w Biblii mają też znaczenie symboliczne: mówią o życiu i śmierci oraz człowieczeństwie i boskości Chrystusa. 

  • Złoto, które przyniósł Melchior, jest symbolem bogactwa i władzy królewskiej, którą miał posiadać Jezus.  
  • Kadzidło, będące podarunkiem od Kacpra, miało mówić o unoszącej się jak dym modlitwie, a więc połączeniu Chrystusa z Bogiem. 
  •  Ofiarowana Jezusowi przez Baltazara mirra, czyli żywica z tropikalnych drzew, która służy do balsamowania ciała, symbolizowała Boga jako człowieka i była także proroctwem jego śmierci. 

Tego nie dowiesz się od nauczyciela. 10 ciekawostek z biologii, o których nie miałeś pojęcia

Święto Trzech Króli — tradycje 

Oprócz tradycji związanych z liturgią takich jak święcenie kredy, kadzidła i wody, w święto Trzech Króli, obowiązują także inne zwyczaje.

Według tradycji po powrocie ze świątyni powinno się poświęcić dom przyniesioną wodą, zapalić kadzidło, a kredą napisać na drzwiach wejściowych „C + M + B” wraz z datą bieżącego roku. Warto pamiętać, że zapisane litery nie są jedynie inicjałami Trzech Króli (tj. Casper, Melchior, Baltazar), ale przede wszystkim skrótem od łacińskich słów „Christus Mansionem Benedicat”, oznaczających „Niech Chrystus błogosławi temu domowi”. 

6 stycznia jest też dniem, w którym po miastach przechodzą widowiskowe Orszaki Trzech Króli. Można je określić jako wielkie jasełka, które wywodzą się z tradycji związanych z kolędowaniem. Podczas takiego pochodu przebrani za trzech Mędrców ze Wschodu mężczyźni rzucają dzieciom cukierki, a wszyscy idący za nimi ludzie kolędują. Orszak prowadzi osoba niosąca kolorową Gwiazdę Betlejemską wykonaną z papieru, a prócz Trzech Króli mogą towarzyszyć jej także inni przebierańcy. Orszak zmierza do stajenki, w której mędrcy oddają pokłon Dzieciątku. 

oprac. Joanna Cwynar

Czytaj również:

Światowy Dzień Braille’a. Jak czytają i piszą osoby niewidome?

Dlaczego śnieg pali się na czarno? Oto 10 ciekawostek o śniegu, których możesz nie znać