„Latarnik” Henryka Sienkiewicza to nowela ukazująca losy starego emigranta – Skawińskiego, który po wielu latach tułaczki znajduje pracę jako latarnik w Aspinwall. Bohater przez całe życie brał udział w walkach o wolność i przemierzył wiele krajów, jednak nigdzie nie znalazł swojego miejsca. Dopiero samotna praca w latarni daje mu pozorny spokój i poczucie stabilizacji.

Głównym motywem utworu jest tęsknota za ojczyzną. Skawiński, mimo długiej rozłąki z Polską, nie zapomina o swoim kraju. Jego patriotyzm ujawnia się szczególnie w momencie, gdy otrzymuje książkę „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Lektura tego dzieła budzi w nim silne emocje i wspomnienia związane z ojczyzną, dzieciństwem oraz utraconym światem.

Pod wpływem wzruszenia Skawiński całkowicie zatraca się w czytaniu i zapomina o swoich obowiązkach. Nie zapala latarni, co prowadzi do katastrofy statku. W wyniku tego zostaje zwolniony z pracy i ponownie skazany na tułaczkę. To wydarzenie pokazuje, jak silna może być tęsknota za ojczyzną – do tego stopnia, że człowiek traci kontakt z rzeczywistością.

Nowela „Latarnik” porusza ważne tematy, takie jak emigracja, samotność, patriotyzm oraz siła wspomnień. Sienkiewicz ukazuje, że ojczyzna pozostaje w sercu człowieka niezależnie od miejsca, w którym się znajduje. Utwór skłania do refleksji nad znaczeniem domu i tożsamości narodowej w życiu każdego człowieka.