Pakt Ribbentrop - Mołotow to umowa międzynarodowa zawarta 23 sierpnia 1939 r. pomiędzy Niemcami a ZSRR będąca paktem o nieagresji. W rzeczywistości Pakt zawierał tajny protokół dodatkowy zawierający postanowienia w kwestii podziału terytoriów Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii i Rumunii. 

Pakt Ribbentrop - Mołotow - geneza

Kiedy ministrem spraw zagranicznych Rosji został Wiaczesław Mołotow, doszło do zacieśnienia stosunków międzynarodowych pomiędzy Niemcami i ZSRR.

Już od kwietnia 1939 r. Rosja prowadziła rozmowy z Niemcami dotyczące ewentualnego porozumienia, jednocześnie prowadząc również negocjacje z Francją i Wielką Brytanią. W związku z niemożnością uzyskania od Francji i Wielkiej Brytanii zapewnienia akceptacji agresji terytorialnej ZSRR, Stalin zerwał rokowania i podjął decyzję o zawarciu sojuszu z Niemcami.

Do podpisania Paktu doszło 23 sierpnia 1939 r. w Moskwie pomiędzy ministrami zagranicznymi obu państw: Joachimem von Ribbentropem i Wiaczesławem Mołotowem.

Pakt Ribbentrop - Mołotow - postanowienia

ZSRR wyrażał zgodę na atak Niemiec na Polskę i zastrzegał swój udział  w jej rozbiorze. Podział stref interesów Niemiec i Rosji miał przebiegać na północnej granicy Litwy (z Łotwą). Kraje bałtyckie - Łotwa, Estonia i Finlandia pozostawałyby pod wpływami i terytorialnie miały przynależeć do Rosji, zaś na terenie Polski granicę wpływów miała stanowić linia wyznaczona przez rzeki Narew, Wisła, San.

28 września 1939 r. podpisano niemiecko-radziecki traktat o granicach i przyjaźni, na mocy którego ZSRR odstępował na rzecz Niemiec część Mazowsza i Lubelszczyzny, natomiast Niemcy godziły się na oddanie Litwy pod kontrolę Rosji.

4 października 1939 r. powstała radziecko-niemiecka centralna komisja graniczna. Miała ona na celu szczegółowe ustalenie granic wpływów państw.

W ślad za Paktem Ribbentrop - Mołotow podpisano radziecko-niemiecką umowę handlową określającą zasady wymiany handlowej pomiędzy ZSRR i III Rzeszą. W zamian za surowce ZSRR otrzymywał od III Rzeszy głównie broń i urządzenia techniczne.

Tajne porozumienie przewidywało również współpracę pomiędzy służbami specjalnymi obu krajów: NKWD i gestapo, w szczególności w zwalczaniu polskich organizacji niepodległościowych.