Układ nerwowy reguluje czynności poszczególnych organów i koordynuje ich pracę na poziomie całego organizmu. Informacje o ich stanie muszą więc być szybko przesyłane i analizowane. Jest to zadanie komórek nerwowych (neuronów), które są głównym typem komórek budujących tkankę nerwową.

Neurony zbudowane są z ciała komórki nerwowej (perikarionu) i dwóch rodzajów wypustek nerwowych: krótszych i bardziej rozgałęzionych dendrytów, które przewodzą informacje w kierunku ciała komórki, oraz dłuższego aksonu (neurytu), który przewodzi informacje od ciała komórki.

Ze względu na kształt perikarionu i obszaru zajmowanego przez dendryty, neurony dzielimy na:

  • ziarniste
  • gwiaździste
  • piramidowe
  • gruszkowate

Ze względu na liczbę wypustek:

  • jednobiegunowe (bardzo rzadko występujące u kręgowców)
  • dwubiegunowe (występują np. w siatkówce, w błonie węchowej)
  • pseudojednobiegunowe (komórki zwojowe)
  • wielobiegunowe (występujące najczęściej)

Aksony tworzą włókna nerwowe, które mogą być otoczone osłonkami. Wewnętrzna osłonka (mielinowa) zbudowana jest z błon komórkowych lemocytu owiniętych wokół włókna. Zewnętrzna osłonka (komórkowa) utworzona jest przez cytoplazmę lemocytu. Pomiędzy budującymi otoczki komórkami występują tzw. przewężenia Ranviera. Ponieważ mielina jest izolatorem dzięki przewężeniom możliwe jest skokowe przekazywanie impulsu elektrycznego wzdłuż włókna nerwowego (od przewężenia do przewężenia), co znacząco zwiększa szybkość przekazu.

Opisane wyżej włókna z dwoma rodzajami otoczek to tzw. włókna rdzenne. Inne włókna nazywamy bezrdzennymi. Mogą one posiadać jedną otoczkę (komórkową), lub też nie posiadać żadnej (włókna nagie). Komórka może przekazywać impulsy nerwowe tylko przy całkowitej szczelności błony komórkowej. Rozszczelnienie powoduje zmniejszenie różnicy potencjałów między wewnętrzną a zewnętrzną stroną błony, rozszerzające się na całej jej długości.

Gdy impuls dochodzi do zakończenia aksonu musi być przekazany na następną komórkę lub do efektora. Może się to odbywać na dwa sposoby: 1. przez synapsy chemiczne, gdzie przez szczelinę synaptyczną informacja jest przenoszona w postaci substancji chemicznej zwanej mediatorem, lub 2. przez synapsy elektryczne, w których błony sąsiadujących komórek niemal się stykają i impuls elektryczny może przejść między komórkami. Znane są synapsy neuron - neuron (akson jednej komórki - dendryt następnej), neuron - włókno mięśniowe, neuron - gruczoł.

Tkanka nerwowa ma niewielkie możliwości regeneracyjne co oznacza, że w przypadku jej uszkodzenia może dojść do trwałego paraliżu.