Przewlekły nieżyt oskrzeli, jest chorobą uszkadzającą zarówno błonę śluzową ściany drzewa oskrzelowego, jak i jej głębsze warstwy. W jego wyniku, w oskrzelach i płucach pojawiają się zmiany fizjologiczne i anatomiczne. Mają one postać rozedmy, zwłóknień oraz stanów zapalnych. Jeśli trwa długo, to prowadzi do niewydolności oddechowej, która pociąga za sobą niewydolność układu krążenia. Niekiedy, chory cierpiący na przewlekły nieżyt oskrzeli, staje się niezdolny do pracy. Choroba ta może też prowadzić do przedwczesnego kalectwa. Przewlekły nieżyt oskrzeli trwa co najmniej dwa lata. W tym czasie występują kilkumiesięczne okresy, gdy choroba ma szczególnie ostry przebieg.

Przyczyn pojawienia się choroby jest kilka:

  • Wykonywanie pracy zawodowej w szkodliwych warunkach
  • Często rozwija się z powikłań związanych z istniejącymi już chorobami
  • Często jest skutkiem ustawicznie nawracających ataków ostrych nieżytów oskrzeli
  • Palenie papierosów

Pracą w szkodliwych warunkach, powodującą pojawienie się przewlekłego nieżytu oskrzeli może być praca w zapylonych, lub zakurzonych pomieszczeniach. Ponadto zaliczamy tu pracę związaną z użyciem toksycznych związków chemicznych, które podrażniają drogi oddechowe. Choroba rozwija się tez u ludzi, którzy wykonują pracę zawodową w warunkach narażających ich na złapanie przeziębienia. W związku z tym , najbardziej narażonymi grupami zawodowymi są górnicy, młynarze, piekarze, szlifierze, włókniarze, budowlańcy, pracownicy zakładów chemicznych i elewatorów zbożowych. Chorują ponadto palacze, zarówno czynni, jak i bierni. Choroba może się również rozwinąć u osób z nieprawidłową postawą. Ich garb uniemożliwia całkowite przewietrzanie płuc.

Z przewlekłym nieżytem oskrzeli wiążą się niekiedy takie przypadłości jak przewlekła niewydolność krążenia, rozedma płuc, włóknienie tkanki płuc oraz choroby nerek.

Zmiany w nosie oraz jamie nosowo-gardłowej, takie jak polipy, narośle gruczołowe, krzywa przegroda, czy duże migdałki podniebienne przyczyniają się do rozwoju choroby. Zmuszają one bowiem do oddychania przez usta, zamiast przez nos. Powietrze dostające się przez usta, nie jest oczyszczone, ani nagrzane. Nieżytowi sprzyja ponadto spożywanie nadmiernej ilości alkoholu. Na pojawienie się choroby ma też wpływ chłodny klimat, o czym świadczy zwiększenie częstości przypadków chorobowych na wiosnę i jesienią. Ma to związek z wahaniami temperatury, ciśnienia atmosferycznego, wzrostem wilgotności powietrza, a ponadto z wahaniami potencjału elektrycznego atmosfery, który ma negatywny wpływ na organizm człowieka.

Przewlekły nieżyt oskrzeli może się ponadto rozwinąć u alergików oraz u osób cierpiących na nadwrażliwość błony śluzowej oskrzeli. Może to być przypadłość wrodzona, związana z mukowiscydozą, lub wynikająca z takich czynników jak osłabienie tkanki łącznej, spadek sprawności kory nadnerczy, czy istnienie odrębnego systemu immunologicznego błon śluzowych oskrzeli. W związku z tym, są osoby zapadające na przewlekły nieżyt oskrzeli łatwiej, niż inne w podobnych warunkach. Każda infekcja błony śluzowej oskrzeli, zwłaszcza, gdy nie została całkowicie wyleczona, może pociągać za sobą ryzyko następnej.

Wszystkie te czynniki zwiększają prawdopodobieństwo rozwinięcia się przewlekłego nieżytu oskrzeli. Mogą wpłynąć na pojawienie się choroby, w sposób pośredni, bądź bezpośredni. Do tego dochodzą zakażenia bakteryjne. We wczesnym etapie choroby objawy są mało dotkliwe i dlatego bywają często lekceważone. Jednak to właśnie przewlekłe schorzenia układu oddechowego powodują największy wzrost wskaźnika absencji chorobowej w pracy, w porównaniu z innymi chorobami. Ta prawidłowość dotyczy jednakowo wszystkich środowisk.

Jeśli stan zapalny utrzymuje się długo, prowadzi to do uszkodzenia, a niekiedy wręcz całkowitego zniszczenia nabłonka rzęskowego dróg oddechowych. Funkcją tego nabłonka jest usuwanie nadmiaru wydzieliny oskrzelowej, zawierającej pył i drobnoustroje do krtani. Ma to na celu wykrztuszenie wydzieliny. Uciążliwy kaszel, za każdym razem zwiększa ciśnienie panujące wewnątrz płuc. Na skutek tego, dochodzi do rozciągania się pęcherzyków płucnych oraz ścian budujących oskrzela. Powoduje to spadek prężności tkanki płucnej. Obecność nadmiaru wydzieliny w najdrobniejszych oskrzelikach, sprawia, że stają się one mniej drożne. Płuca są słabo przewietrzane, zwłaszcza podczas wydechu. Na skutek tego rozwija się wtórna rozedma płuc, będąca częstym schorzeniem towarzyszącym przewlekłemu nieżytowi płuc.

Do rozedmy prowadzą też inne czynniki. Ściany oskrzelików, na skutek stopniowego wyniszczania stają się wiotkie i mniej elastyczne. Jeśli wzrośnie ciśnienie śródpłucne, lub ciśnienie pozapłucne, może nastąpić ucisk zmienionej pod wpływem choroby ściany oskrzela i zamknięcia strumienia powietrza w oskrzelach i pęcherzykach płucnych. Ciśnienie śródpłucne wzrasta przy gwałtownym wdechu, poprzedzającym atak kaszlu, a ciśnienie pozapłucne-przy gwałtownym wydechu. Zablokowanie powietrza a pęcherzykach i oskrzelach prowadzi do rozwoju rozedmy płuc. Skutkiem rozedmy jest szereg zaburzeń w procesie oddychania. Wymiana gazowa jest mniej intensywna, na skutek czego spada ciśnienie parcjalne tlenu, a rośnie ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla. Ściany pęcherzyków płucnych, a tym samym naczyń włosowatych je otaczających zanikają. Powoduje to wzrost ciśnienia krwi, znajdującej się w małym obiegu, stwardnienie naczyń odchodzących od tętnicy płucnej i wzrost przeciążenia prawej części serca. Układ krążenia staje się niewydolny. Zmiany te można stwierdzić za pomocą EKG.

Wyróżniamy dwie postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli-przerostową i zanikową. W przypadku postaci przerostowej błona śluzowa grubieje, zaczerwienia się, a zmieniony nabłonek ulega złuszczaniu. Światło oskrzeli poszerza się, a błona śluzowa wpukla się w przestrzenie jakie powstają na skutek rozsunięcia się włókien sprężystych. Taki stan nazywamy smugowatością podłużną. Czasem, jeśli te przestrzenie zanikną pojawia się smugowatość poprzeczna. Jest ona spowodowana wnikaniem błony śluzowej w przestrzenie znajdujące się pomiędzy mięśniami okrężnymi oskrzeli.

Dzięki badaniu mikroskopowemu można zauważyć przerośnięte gruczoły śluzowe oraz komórki kubkowe, a także nacieki w obrębie błony śluzowej i w warstwie znajdującej się poniżej. Miejscami śluzówka zanika, lub pojawiają się zbliźnienia. Zmiany zanikowe są wynikiem małej odporności ścian chorych oskrzeli na wahania ciśnienia, jakie mają miejsce w płucach podczas kasłania. Ma to związek, ze spadkiem elastyczności ścian oskrzeli. W efekcie dochodzi do rozszerzenia światła oskrzeli i zalegania plwociny. Chory jest bardziej podatny na wtórne zakażenia.

Wyróżniamy:

  • Zwykły nieżyt oskrzeli, któremu nie towarzyszą powikłania
  • Ropny, lub śluzowo-ropny przewlekły nieżyt oskrzeli
  • Kurczowy, przewlekły nieżyt oskrzeli

Często trudno jest wskazać dokładną granicę pomiędzy poszczególnymi typami przewlekłego nieżytu oskrzeli. W każdej z tych postaci występuje kaszel i ropna, lub śluzowa, w zależności od rodzaju infekcji plwocina. Początkowo objawy te nie są dla chorego dotkliwe, lecz im dłużej trwa choroba, tym bardziej męczące się stają. Okresy zanikania objawów stopniowo skracają się. Uciążliwość kaszlu rośnie, podobnie jak ilość wykrztuszanej przez chorego plwociny. Plwocina ma postać ropną, lub śluzowa, jej barwa jest od białej po żółtą. Czasami zabarwienie plwociny pochodzi od cząsteczek znajdujących się w niej pyłu, lub kurzu. Pojawiają się duszności, które mają charakter zbliżony do tych, towarzyszących niewydolności oddechowej. Rozwija się rozedma płuc, prowadząca w efekcie do przeciążenia prawej części serca, a tym samym niewydolności układu krążenia. Okresowo pojawiają się skoki gorączki, co świadczy o tym, że ogniska bronchopneomoniczne oraz stany zapalne mają coraz poważniejszy charakter.

Objawy nieżytu oskrzeli oraz rozedmy płuc, można rozpoznać. U chorego zaostrzają się szmery w płucach, a wydech trwa dłużej. Gęstej plwocinie towarzyszą świsty i furczenie, zaś płynnej-bezdźwięczne rzężenie. W okresach zanikowych choroby dodatkowe szmery oddechowe mogą nie występować. Pomimo niewydolności krążenia, rozmiary serca nie zwiększają się w sposób zauważalny. Przepona zawieszona jest bowiem nisko, co sprawia, że serce przybiera kształt wiszący, przy którym przerost lub rozszerzenie poszczególnych fragmentów serca są słabo widoczne.

Przewlekłemu nieżytowi oskrzeli może towarzyszyć zwężenie dróg oddechowych znajdujących się w obrębie płuc. Jest to skutkiem wystąpienia obrzęku błony śluzowej, obecności wydzieliny zapalnej, lub obkurczania się ściany oskrzeli. Zwężone drogi oddechowe stawiają większy opór strumieniowi powietrza. Taka odmiana nieżytu bywa nazywana zaporowym zapaleniem oskrzeli. Przejawia się on w atakach duszności, zaburzeniach w przewietrzaniu płuc, czy wręcz niewydolnością układu oddechowego.

Kurczowa odmiana przewlekłego nieżytu oskrzeli bywa niekiedy nazywana "przewlekłym nieżytem oskrzeli z astmą". Astma, czyli dychawica oskrzelowa w czystej postaci odznacza się charakterystycznym przebiegiem klinicznym. Są z nią związane określone patomechanizmy, w jej kuracji stosowane są swoiste metody. W przypadku przewlekłego nieżytu oskrzeli, maja miejsce te procesy, które w przypadku astmy zachodzą w drzewie oskrzelowym, znajdującym się wewnątrz płuc. Jednak postępowanie lecznicze, jest inne niż w przypadku astmy.

Z tą odmianą przewlekłego nieżytu oskrzeli związane są obkurczenia oskrzeli, wywołane każdym zaostrzeniem stanu zapalnego dróg oddechowych. Chory odczuwa duszności, zwłaszcza podczas wydechu, a także kaszel. Plwocina jest śluzowa, lub częściej śluzowo-ropna. Oddychaniu towarzyszy wysiłek, a wydech się wydłuża. Na całej przestrzeni styku ściany płuc, z klatką piersiową da się usłyszeć szmery, w postaci furczenia i poświstywania. Płuca są mniej wydolne, a wskaźniki oddechowe przyjmują niskie wartości.

Na kurczową odmianę nieżytu oskrzeli narażone są głównie osoby ze skłonnością do wysypek skórnych na tle alergicznym oraz do katarów naczynioruchowych. Prawdopodobnie ten sam czynnik, który prowadzi do zaostrzenia stanu zapalnego oskrzeli, wytwarza alergen wywołujący skurcz ścian oskrzeli. Przez uszkodzoną błonę śluzową alergen ten łatwiej dostaje się do ustroju. Kurczowy nieżyt oskrzeli bywa często mylony z dychawicą oskrzelową.

Duszności mogą być związane zarówno z kolejnym atakiem astmy, jak i z bakteryjnym zakażeniem dróg oddechowych, które często towarzyszy kurczowej odmianie przewlekłego nieżytu oskrzelowego. Różnica polega na tym, że chory od dłuższego czasu cierpi na kaszel, najczęściej suchego typu. Lekarz może to stwierdzić na podstawie wywiadu. Duszności pojawiają się tylko wówczas, gdy stan zapalny ulega zaostrzeniu, lub na skutek występowania przeziębienia. Z kolei ataki dychawicy przy tej odmianie nieżytu nie występują. Leczenie kurczowego przewlekłego nieżytu oskrzeli polega zatem przede wszystkim, na kuracji antybiotykowej, mającej na celu zwalczenie infekcji oraz równoległym aplikowaniu leków minimalizujących kurczenie oskrzeli.

W przypadku śluzozatokowej odmiany przewlekłego nieżytu oskrzeli ma miejsce intensywne wydzielanie plwociny o śluzowatej konsystencji. Chory może produkować nawet kilka szklanek śluzu na dobę. Plwocina ta jest bezbarwna, nie zawiera białka, jest uboga w składniki postaciowe. Odkrztuszaniu plwociny towarzyszy uciążliwy kaszel oraz ataki duszności. Z tego powodu, ta odmiana nieżytu bywa określana jako asthma humidum.

Przyczyna tak intensywnej produkcji śluzu nie jest całkowicie jasna. Może mieć podłoże alergiczne, może być też spowodowana podrażnieniem nerwu błędnego, który zwiększa aktywność gruczołów śluzowych oskrzeli. Być może źródła tej choroby tkwią w niewydolności kory nadnerczy.

W przypadku suchego przewlekłego nieżytu oskrzeli, plwocina nie występuje. Jego charakterystycznym objawem jest natomiast uciążliwy kaszel, któremu towarzyszy znikoma ilość lepkiej i gęstej plwociny, która ciężko się odkrztusza. Najczęściej ta odmiana nieżytu dotyka osoby starsze oraz uzależnione od tytoniu.

Bronchoblennorrhoea, czyli śluzoropotok oskrzelowy charakteryzuje się obecnością płynnej, bezwonnej, jednolitej plwociny, o ropno-śluzowatej konsystencji. Najczęściej dotyka osoby, u których występuje rozszerzenie światła oskrzeli. Często tej odmianie nieżytu towarzyszą powikłania typu zapalnego, dotykające tkankę płuc. Noszą one nazwę bronchopneumonii. Przeciągające się procesy ropne, jakie zachodzą w oskrzelach przyczynia się do zatrucia całego organizmu. Niekiedy dochodzi do zmian skrobiowatych w obrębie narządów miąższowych, takich jak nerki, czy wątroba.

Bronchitis putrida, czyli gnilne zapalenie oskrzeli jest wywołany atakiem baterii gnilnych na rozwinięty już stan zapalny błony śluzowej. Produkcja plwociny jest bardzo intensywna. Charakteryzuje się ona nieprzyjemnym zapachem. Wlana do szklanego naczynia układa się w trzy charakterystyczne warstwy. Warstwa górna ma charakter pienisty, jest bogata w śluz i grudki ropy. Warstwa środkowa, zajmująca największą objętość ma postać ciemnozielonkawego płynu, w którym pływają nitki śluzoworopne. Warstwa najniższa ma gęstą i ropiastą konsystencję, składa się z ropy, fragmentów tkanki oraz grudek tłuszczu. Wydzielina ta ma bardzo nieprzyjemny zapach, co jest źródłem dyskomfortu zarówno dla chorego jak i osób mu towarzyszących. Na tą odmianę nieżytu narażone są osoby dotknięte rozstrzeniami oskrzeli, ropniem, lub nowotworem płuc.

Włóknikowe zapalenie oskrzeli, czyli bronchitis fibrinosa (synonim-pseudomembranacea) cechuje obecność wykrztuszeń, stanowiących odlewy włóknistych oskrzeli. Mają one kształt rur, o długości od kilku, do kilkunastu centymetrów. Ta odmiana nieżytu jest rzadko spotykana. Występuje u osób, które przeszły choroby zakaźne, takie jak odra lub grypa, jako ich powikłanie. Może dotknąć też osoby, których błony śluzowe miały styczność z parami jakiejś toksycznej substancji chemicznej. Istnieją dwa typy włóknikowego przewlekłego nieżytu oskrzeli. Jeden z nich ma ciężki ostry przebieg, towarzysza jej duszności oraz zajęcie drobnych oskrzelików, określane mianem sinic. Istnieje też postać przewlekła tej odmiany nieżytu, która odznacza się łagodnym przebiegiem. W wydzielinie oskrzeli obecne są eozynofile, co może świadczyć o alergicznym podłożu tej odmiany nieżytu. Rokowania są zawsze poważne.

Charakter plwociny zależy od tego, jakiej odmianie nieżytu towarzyszy-śluzowej, ropnej, czy posokowatej. Zależy on też od tego, jakie bakterie powodują infekcję. Wskazane jest wykonanie antybiogramu. Wartość OB jest nieco większa, z wyjątkiem okresów, gdy stan zapalny się zaostrza. Podobnie jest z leukocytozą. Często dochodzi do poliglobulii, czyli wzrostu liczby czerwonych krwinek. Poliglobulia występuje zwłaszcza przy rozedmie płuc. Do rutynowych badań należy RTG. Na jego podstawie identyfikuje się cechy rozedmy płuc. Wzmaga się rysunek oskrzelowy. Badania spirometryczne, należące do badań czynnościowych pozwalają wyznaczyć pojemność życiową, a także maksymalna sekundową i minutową pojemność płuc. W przypadku, gdy odpływ powietrza z oskrzeli jest utrudniony, wynik tych badań przyjmuje wartość ujemną. Ma to miejsce zarówno przy zaporowej, jak i kurczowej odmianie przewlekłego nieżytu oskrzeli.

Na początku przewlekły nieżyt oskrzeli bywa często lekceważony, lecz w dalszym jego przebiegu objawy się nasilają. Okresy, gdy stan zapalny się zaostrza są coraz częstsze. Towarzyszy im kaszel, zwiększona produkcja plwociny, ataki duszności oraz gorączka. Jeśli kaszel trwa długo, dochodzi do rozedmy płuc. Wymiana gazów jest upośledzona. W wyniku przeciągającego się stanu zapalnego oskrzela się rozszerzają i zaczynają w nich zalegać pokłady plwociny. Chory jest bardziej podatny na kolejne zakażenia. Rozedma i nieustępujący kaszel nadwerężają prawą część serca, co prowadzi do niewydolności układu krwionośnego. Organizm ulega ogólnemu zatruciu, co ma związek z długotrwałym ropieniem w oskrzelach. Dochodzi do tego ból stawów, stany przedgorączkowe oraz występowanie tak zwanych kolbowatych palców. Niekiedy pojawia się skrobawica nerek, która polega na wydalaniu wraz z moczem dużej ilości białek. Następstwem tego jest mocznica.

Objawy o charakterze przedmiotowym, są na wczesnym etapie rozwoju choroby dość nikłe, co może znacząco utrudnić prawidłowe rozpoznanie. Lekarz musi więc dodatkowo przeprowadzić wywiad. Na późniejszym etapie choroby rozpoznania dokonać można na podstawie typowych objawów, takich jak kaszel, obecność plwociny i zmian osłuchowych w klatce piersiowej. Zaporowy przewlekły nieżyt można zdiagnozować na podstawie świstów i furczenia, dusznicy oraz sinicy, jednak aby diagnoza była pełna konieczne są badania czynnościowe. Bardzo podobne objawy mogą mieć bowiem inne schorzenia dotykające płuca, takie jak gruźlica, lub rak.

Rokowania dokonuje się na podstawie powikłań, towarzyszących przewlekłemu nieżytowi oskrzeli. Jeśli występują dodatkowo niewydolność krążenia oraz oddychania, rokowanie może być bardzo poważne. Często nawracające zapalenie płuc, jako powikłanie nieżytu, może doprowadzić nawet do śmierci chorego.

Leczenie będzie skuteczne tylko wówczas, jeśli zdiagnozuje się i wyeliminuje czynnik powodujący nieżyt. Istnieje kilka rutynowych działań, które muszą być podjęte w ramach leczenia objawowego:

  • Walka z infekcjami
  • Usuwanie plwociny z oskrzeli
  • Poprawianie przewietrzania płuc, poprzez zmniejszanie oporów w obrębie dróg oddechowych
  • Kontrola wydolności układu krążenia

Infekcje zwalcza się przy użyciu antybiotyków oraz sulfonamidów. W okresach gdy choroba ma przebieg ostrzejszy, chorzy intensywnie kaszlą i odpluwają plwocinę. Wydzielina znajdująca się na powierzchni błony śluzowej, zawierająca drobnoustroje, może być usunięta za pomocą leków wykrztuśnych. Nie docierają one jednak w głąb ściany oskrzeli, gdzie zlokalizowany jest stan zapalny, o podłożu bakteryjnym. W związku z tym, gdy choroba się zaostrza, chory musi przyjmować antybiotyki. Na początku kuracji antybiotykowej, chory musi przyjąć pełną ich dawkę. Kuracja antybiotykowa powinna trwać przez co najmniej 10 dni, gdyż zabliźnienia tkanek utrudniają antybiotykowi oraz ustrojowym czynnikom obronnym dostęp do ogniska zapalnego. Zmniejsza się ponadto liczba naczyń włosowatych w obrębie ściany oskrzeli oraz tkanek sąsiednich. Leczenie trwa, dopóki plwocina nie utraci charakteru ropnego. Równolegle choremu aplikuje się witaminę B, albo zsiadłe mleko. W ramach leczenia następowego oraz, gdy następują lekkie zaostrzenia w przebiegu schorzenia, choremu podaje się sulfonamidy, których działanie jest przedłużone. Przyjmowanie przez chorego sulfonamidów nie jest tak niekorzystne, jak długotrwałe przyjmowanie antybiotyków. Antybiotyki powodują wzrost gęstości i lepkości śluzu, co sprawia, że odkrztuszanie jest trudniejsze. W związku z tym choremu trzeba jednocześnie podawać środki wykrztuśne. Podczas przewlekłego nieżytu oskrzeli, obserwuje się niekiedy objawy charakterystyczne dla skurczu oskrzeli. Chory przyjmuje leki rozszerzające oskrzela, co ma na celu udrożnienie ich, a tym samym poprawienie wentylacji płuc. Do środków rozszerzających oskrzela nalezą przede wszystkim leki sympatykotoniczne oraz dodatkowo substancje, będące pochodnymi zasad purynowych. One eliminują skurcz oskrzeli i pobudzają ośrodek oddechowy, a ponadto zmniejszają ciśnienie krwi i powodują wzrost diurezy. Odkrztuszanie plwociny utrudniają z kolei przetwory makowca, takie jak morfina, czy kodeina oraz atropiny. W związku z tym nie podaje się ich pacjentowi. W przypadku kurczowej odmiany nieżytu z objawami astmy na tle alergiczno-zapalnym, choremu podaje się, obok leków przeciwbakteryjnych oraz bronchospastycznych, glikokortykoidy.

W przypadku suchego nieżytu oskrzeli, z gęstą lepką plwociną, chory przyjmuje związki jodu. Powodują one upłynnienie plwociny, co ułatwia jej usuwanie. Przeciwwskazaniem dla tego typu kuracji są choroby tarczycy oraz gruźlica.

Ulgę przynosi choremu wdychanie środków eterycznych. Z przewlekłym nieżytem oskrzeli, przede wszystkim z jego kurczową odmianą, związane jest zwężenie światła pęcherzyków płucnych, co prowadzi do hiperksemii oraz hiperkapni. Skutkiem tego jest obkurczenie naczyń krwionośnych, co zwiększa ciśnienie krwi znajdującej się w małym obiegu krwi. Powoduje to nadmierne obciążenie prawej części serca. Sprawność układu krążenia zmniejsza się, a wymiana gazowa jest coraz gorsza. W efekcie dochodzi do trwałej niewydolności płucno-sercowej.

Leczenie prawej części serca sprowadza się przede wszystkim do wyeliminowania infekcji oraz zmniejszenia intensywności skurczu oskrzeli. Środki nasercowe mają w leczeniu niewydolności serca mniejsze znaczenie, lecz ich przyjmowanie przez chorego jest niezbędne. Do leczenia serca należy przystąpić, zanim pojawią się objawy świadczące o niewydolności całego układu krwionośnego. Glikozydy nasercowe przyjmowane są przez chorego długo, jednak są aplikowane w małych dawkach. W miarę wzrostu intensywności hipoksji, spada tolerancja organizmu dla glikozydów. Z kolei przyjmowanie pochodnych zasad purynowych, nie przynosi żadnych przykrych dolegliwości. Pochodne zasadowe podaje się by usprawnić funkcjonowanie oskrzeli oraz układu krążenia.