Spis treści:

Dzień Edukacji Narodowej 2026. Święto nauczycieli?

Czy polscy nauczyciele są w dobrej kondycji? Okazuje się, że nasze kadry należą do jednych z najstarszych w Europie, a do tego brakuje młodych nauczycieli, jak również nagminne są przypadki odchodzenia wykwalifikowanych osób z tego zawodu. Dodatkowo wyniki raportu „Ogólnopolskiego badania na temat ryzyka psychologicznego i stresu w zawodzie nauczyciela” lub “Co widać, słychać i czuć w polskiej szkole?” wskazują na szereg problemów, z jakimi w codziennej pracy muszą zmagać się nauczyciele. Czy święto pracowników oświaty to okazja to refleksji? Zmiany w zawodzie nauczyciela, ale również w szkołach są pilne. 

Starzejąca się kadra i brak nowych nauczycieli - główny problem szkoły?  

Dane wskazują na to, że 43 proc. polskich nauczycieli miała 50 lat lub więcej, a średnia wieku wynosi 48 lat. Co więcej, w szkołach pracuje tylko 4 proc. nauczycieli poniżej 30. roku życia, co oznacza, że mamy starzejącą się kadrę oraz brak nowej, która mogłaby ją zastąpić za kilkanaście lat. W efekcie nauczyciele w Polsce są bliżej wieku emerytalnego, co powinno zaniepokoić, ale również zmusić do refleksji nad przyszłością tego zawodu. Z jakiego powodu młode osoby rezygnują z wyboru tej ścieżki lub odchodzą ze stanowiska nauczycieli? Przyczyn tego zjawiska jest co najmniej kilka.  

Raport z 2024 roku opublikowany przez Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego -„Młodzi nauczyciele odchodzą ze szkoły”, wskazuje na przede wszystkim niskie wynagrodzenia, przemęczenie i przeciążenie obowiązkami, ale również problemy z organizacją pracy oraz trudne warunki pracy i roszczeniową postawę rodziców i niski prestiż społeczny zawodu. Warto dodać, że takie same odczucia mają osoby pracujące w zawodzie, 47 proc. z nich wskazuje na brak uznania ze strony rodziców, a 37 proc. ze strony uczniów. Co ciekawe, 38 proc. nauczycieli doświadcza w pracy stresu w znacznym lub dużym stopniu, które wynikają z m.in. odpowiedzialności za osiągnięcia uczniów, reagowanie na problemy zgłaszane przez rodziców oraz nadmiarem zadań administracyjnych. Jednocześnie warto dodać, że 99 proc. polskich nauczycieli lubi przedmiot, którego uczą, co jest niezwykle ważne w procesie nauczania, a uczestniczą oni także w doskonaleniu zawodowym w zakresie pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Co wymaga poprawy w systemie oświaty, aby nauczycieli przybywało? 

Dobrostan nauczyciela to dobro szkoły? Wnioski z raportów szokują  

Wyniki „Ogólnopolskiego badania na temat ryzyka psychologicznego i stresu w zawodzie nauczyciela” nie pozostawiają wątpliwości. Okazuje się, że na 1800 badanych nauczycieli, połowa z nich wskazała wysoki lub bardzo wysoki poziom skumulowanego stresu, do których zalicza się m.in. niskie wynagrodzenia, biurokracja, brak ochrony prawnej oraz przerzucanie na nich odpowiedzialności. W efekcie polscy nauczyciele cierpią na wyczerpanie emocjonalne, a ich praca wpływa na erozję czasu prywatnego, ponieważ swoje obowiązki wykonują kosztem życia rodzinnego. Nie bez znaczenia dla kadry nauczycielskiej jest to, że 60 proc. z nich nauczycieli cierpi na silne dolegliwości somatyczne, do których należy przede wszystkim bezsenność oraz bóle. Jak brzmi podsumowanie tych badań? W raporcie czytamy, że "Dobrostan nauczyciela nie jest luksusem – jest warunkiem koniecznym efektywnej edukacji. Jeśli system nie przejmie odpowiedzialności za warunki pracy, polskiej szkole grożą nie tylko braki kadrowe, ale głęboka zapaść jakościowa wynikająca z wypalenia tych, którzy w niej pozostali".  

Co jeszcze ma negatywny wpływ na pracę polskiego nauczyciela? Badanie oraz raport “Co widać, słychać i czuć w polskiej szkole?” obnażyło prawdę o szkole, w której według nauczycieli największym problemem jest uciążliwy lub bardzo uciążliwy hałas, który wytwarzają nie tylko uczniowie, ale również dzwonki i odgłosy związane z użytkowaniem budynku szkoły. Dodatkowo wśród negatywnych warunków do pracy badani wymieniali szkolne oświetlenie, systemy wentylacji sal, ale też nieprzystosowanie budynków dla osób z niepełnosprawnościami. Czy wyniki powyższych badań, ale dodatkowo obecna sytuacja polskiej szkoły zmuszą resort edukacji do działania? Co także z bezpieczeństwem osób pracujących w oświacie, którzy w ostatnich tygodniach mierzą się z agresją uczniów na terenach szkoły?  

Bezpieczeństwo nauczycieli w szkole. Nowe przepisy MEN? 

Ministra edukacji Barbara Nowacka zapowiedziała zmiany w przepisach, które po serii tragicznych wydarzeń w polskich szkołach, mają zapewnić bezpieczeństwo. Co to oznacza? Prawo ma zmienić się tak, aby nauczyciele mogli odebrać uczniom przedmioty niebezpieczne, ale czy takie regulacje rozwiążą problem i są gwarantem spokoju?  

Źródło: bryk.pl,  gazetaprawna.pl, strefaedukacji.pl.  

Magdalena Skawińska 

Przeczytaj także:

Polscy nauczyciele są wśród najstarszych w Europie. To niejedyny problem

Za głośno i za gorąco? To może odbijać się na zachowaniu i nauce w szkole

Kto może uczyć edukacji zdrowotnej? Nie tylko nauczyciel biologii i przyrody