Święty Cyryl Aleksandryjski urodził się około 380 r. Jego wuj Teofil był pisarzem kościelnym, dlatego też Cyryl Aleksandryjski odziedziczył po nim styl polemiczny, który cechował się wysokim zaangażowaniem oraz żarliwością. Święty Cyryl polemizował z heretykami. We wczesnej młodości został mnichem, a w 403 r. zostawszy kapłanem, postanowił brać udział wraz ze swoim wujem Teofilem udział na synodzie o nazwie Pod Dębem. Na synodzie tym zapadły bardzo niekorzystne dla Kościoła postanowienia. Większość uczestników była heretykami, mając równocześnie poparcie ze strony cesarza. Zdeponowali tam J. Chryzostoma ówczesnego patriarchę Konstantynopola. Po śmierci swojego wuja Teofila, Cyryl w 412 r. zajął jego miejsce a Aleksandrii, otrzymując sakrę biskupią. Będąc już biskupem skłonił Orestesa ówczesnego namiestnika cesarza, do wygnania z Aleksandrii Żydów. Cyryl Aleksandryjski równocześnie walczył z heretykami m.in. z Nestoriuszem sprawującego godność patriarchy Konstantynopola. Nestoriusz odmawiał Maryi Dziewicy Boskiego rodzicielstwa. W sporze o tytuł Teotokos (gr.: Boża rodzicielka) opowiedział się po stronie

pap. Celestyna. Bardzo aktywnie włączył się w prace teologiczne i przebieg obrad Soboru Efeskiego, na którym została szczególnie potępiona herezja Nestoriusza. Na samym Nestoriuszu dokonano ekskomuniki w 430 roku. Cyryl również namówił Teodozjusza II, aby wraz z papieżem w Efezie odbył się sobór powszechny. Sobór zwołano w 431 roku. Spór na tym soborze toczył się wokół terminów homoousios (oznacza on, że Syn jest równy Bogu Ojcu we wszystkim, ponieważ nigdy nie zaczął się rodzić, ani nie zaprzestał, pochodzi z jednej substancji z Ojcem). Drugim spornym słowem było Theotokos ( spór wokół rodzicielstwa Bożego Maryi). Na soborze tym zapadła decyzja, że Maryja Dziewica jest Bożą rodzicielką. W wyniku, czego Nestoriusz musiał opuścić sprawowaną godność patriarchy Konstantynopola. Sprawa z dotycząca tych terminów nie została tak szybko zaakceptowana przez heretyków. Część biskupów zdołała przekonać cesarza o błędzie w poglądach Cyryla. W wyniku, czego został zwołany synod zwany diabelskim w Antiochii. Na nim ustanowiono, że Cyryl nie miał racji oraz skazano go na opuszczenie miasta.

Główne dzieła Cyryla Aleksandryjskiego:

Anatematyzmy - Wykład wiary prawdziwej

To trzecia odpowiedź Cyryla Nestoriuszowi i podstawowe dzieło Cyryla. Zawiera, drugi obok dzieła O wcieleniu Bożym, wykład jego poglądów chrystologicznych i mariologicznych - trzeba zwrócić uwagę na fakt, że teologia Cyryla ciąży w stronę apolinaryzmu. Poza nauką sformułowaną przez Cyryla, dzieło zawiera też doktrynę synodu w Rzymie z 430 r., który potępił poglądy Nestoriusza. Wykład skierowany jest w stronę Szkoły Antiocheńskiej z Nestoriuszem na czele. Nad tym właśnie dziełem pracował Teodoret

z Cyru i na to właśnie dzieło wspólnie z Nestoriuszem odpowiedzieli Cyrylowi. W załączeniu do Wykładu... Cyryl sformułował względem Nestoriusza serię dwunastu anatematyzmów - fakt ich sformalizowania był drugą po racjach dogmatycznych obydwu szkół, kością niezgody w całości sporu o Theotokos.

Po Soborze Efeskim nastąpiła ugoda, w tle której Aleksandria wycofała się z anatem nałożonych na Nestoriusza. Podczas Soboru Chalcedońskiego w 451 r. zaś Wykład wiary prawdziwej został kanonizowany, jako doktryna Kościoła przeciw nestorianizmowi.

Homilie efeskie

Homilie mają charakter żywej, spontanicznej pochwały Maryi. Są niemal pieśnią pochwalną na Jej cześć. Widać w nich podobieństwo do Akatystu (gr.: (śpiewać) nie-siedząc; znanego nam skądinąd hymnu maryjnego śpiewanego na stojąco...). Homilie obrazują pobożność maryjną Kościoła Aleksandryjskiego. Zmarł w 444 r. Pozostał zapamiętany przez Kościół jako wierny czciciel i oddany obrońca Maryi.

Cyryl Aleksandryjski został wspominany przez Leona XIII papieża, który uznał Cyryla za doktora Kościoła. Z kolei Pius XI uznał go za najbardziej oddanego obrońcę Maryi. Jan Paweł II w 1981 r. wrócił do jego postaci przypominając wielkie zaangażowanie w obronę prawdy.