Zjawisko indukcji elektromagnetycznej polega na pojawianiu się (indukcji) w obwodzie siły elektromotorycznej SEM, podczas przemieszczania się względem siebie obwodu i źródła pola magnetycznego.

Wyidukowana siła elektromotoryczna powoduje pojawienie się w obwodzie prądu indukcyjnego.

Prawem rządzącym tym zjawiskiem jest prawo indukcji Faradaya. Mówi ono, że siła elektromotoryczna SEM indukowana w obwodzie jest równa zmianie szybkości strumienia magnetycznego  przechodzącego przez ten obwód. Zależność tą można przedstawić w postaci równania:

Znak minus dotyczy kierunku siły elektromotorycznej.

Strumień magnetyczny dla płaskiego obwodu , w jednorodnym polu magnetycznym można przedstawić wzorem:

gdzie B jest wektorem indukcji magnetycznej, S wektorem powierzchni a kątem między nimi.

Zmian strumienia a w konsekwencji indukcję prądu w obwodzie można dokonać nie tylko przez zmianę poszczególnych wektorów , ale także przez zmianę kąta między nimi. Ten ostatni sposób wykorzystuje się w prądnicach.

Przepływem prądu indukowanego w obwodzie rządzi tzw. reguła Lenza. Mówi ona, że prąd indukowany ma taki kierunek, że wytwarzany przez niego strumień magnetyczny przeciwstawia się zmianom, które go wywołały. W praktyce kierunek ten można wyznaczyć za pomocą tzw. reguły lewej dłoni.

Prąd płynący w obwodzie wytwarza własny strumień magnetyczny, który przenika przez ten obwód. W momencie gdy natężenie tego płynącego prądu ulega zmianie to zmianie ulega również indukowany strumień magnetyczny. Tak więc zgodnie z prawem Faradaya w obwodzie powstaje siła elektromotoryczna SEM.

Zjawisko to nazywa się samoindukcją lub indukcją własną, a siłę SEM siłą elektromotoryczną samoindukcji.

Jeśli obwód zawiera N zwojów to siłę elektromotoryczną samoindukcji można przedstawić wzorem:

gdzie to tzw. współczynnik indukcji własnej lub indukcyjność. Wyrażany jest w henrach [H].

Zjawisko indukcji elektromagnetycznej wykorzystywane jest m.in. urządzeniu zwanym transformatorem.

W transformatorze dwie cewki osadzone są na tym samym rdzeniu z ferromagnetyka. Prąd zmienny płynący w jednej z cewek indukuje siłę elektromotoryczną w drugiej cewce. Powstaje więc prąd indukcyjny.

Stosunek napięć w obu zwojnicach wygląda następująco:

gdzie N1 to liczba zwojów w cewce pierwotnej, a N2 to liczba zwojów w cewce wtórnej. Poprzez regulację liczby zwojów w cewkach można zmieniać napięcia. Ma to duże znaczenie przy przesyłaniu energii. Aby uniknąć start mocy na liniach przesyłowych zmienia się niskie napięcia na wysokie, aby następnie przed odbiorem znowu zmienić je na niskie.

Dla transformatorów spełniona jest zależność: n2/n1=u2/u1=p - przekładnia transformatora

1) n2>n1=>u2>u1=>p>1 - transformator podnoszący napięcie

2) n2u2p<1 - transformator obniżający napięcie.

Jeżeli siła elektromotoryczna indukcji E zmienia się w czasie zgodnie z zależnością:

to płynący w obwodzie prąd nosi nazwę prądu przemiennego .Prądy takie wzbudzane są w pojedynczych obwodach RLC.

Jeżeli przez opornik R płynie prąd przemienny to natężenie tego prądu zmienia się w czasie również sinusoidalnie, zgodnie z zależnością:

gdzie : .