Pałeczka okrężnicy (Escherichia coli) jest bakterią gram-ujemną, tlenową, zaliczaną do fizjologicznej mikroflory jelita grubego człowieka oraz zwierząt stałocieplnych. Jest wydzielana wraz z kałem i w ten sposób trafia do ścieków.

Jest ona zaliczana do drobnoustrojów oportunistycznych. Dopóki zasiedla wnętrze jelita grubego nie stanowi zagrożenia dla organizmu, w którym żyje. Jeżeli mechanizmy obronne organizmu gospodarza ulęgną osłabieniu, mikroorganizm ten może stać się przyczyną groźnych chorób.

Do schorzeń najczęściej wywoływanych przez E. coli należą: zapalenie pęcherzyka żółciowego, choroby płuc, biegunki, zapalenie przydatków, ropnie, choroby układu nerwowego.

Pałeczka okrężnicy jest bardzo często wykorzystywana w eksperymentach z zakresu inżynierii genetycznej. Wykorzystano ją m. in. do produkcji insuliny.

Część mikrobiologów zalicza ją do mikroorganizmów symbiotycznych, ze względu na fakt, że omawiana bakteria przyczynia się do produkcji witamin zaliczanych do grupy B, c oraz K, wspomaga również rozkład białek kolagenowych.

Nie jest zbyt wymagającym mikroorganizmem i z tego powodu ławo ją hodować w warunkach laboratoryjnych.

Pałeczka okrężnicy jest mikroorganizmem często spotykanym w ściekach. Odżywia się tam resztkami niestrawionego pokarmu. Jak już wspomniano dla ludzi zdrowych Escherichia coli nie stanowi dużego zagrożenia.

Obecność pałeczki okrężnicy w wodach powierzchniowych jest jednym z podstawowych wskaźników stosowanych w celu określenia ich stopnia zanieczyszczenia. Określa się tzw. miano Coli, czyli najmniejszą objętość wody, mierzoną w cm3, w której można oznaczyć komórki omawianej bakterii. Przekroczenie określonej wartości jest sygnałem wskazującym na możliwość wystąpienia epidemii.

W gatunku Escherichia coli wyróżnia się około 180 typów serologicznych. Są one różnicowane na podstawie określonych cech antygenowych. Mowa tu o antygenach powierzchniowych (S), antygenach somatycznych (O), antygenach śluzowych (M) oraz antygenach rzęskowych (H).