1

Dodaj do listy

Symbol potęgi, mądrości, nowoczesności, postępu, cywilizacji.

Starożytność

Biblia, Stary Testament

MIASTO - MIEJSCE POWSTANIA RÓŻNYCH JĘZYKÓW ŚWIATA - BABILON: W mieście tym mieszkańcy postanowili wybudować wieżę, która miała sięgać bardzo wysoko. Miał to być znak rozpoznawczy, by ludzie nie rozproszyli się po ziemi. Bóg jednak postanowił zainterweniować i pomieszał ludziom języki (Księga Rodzaju).

MIASTA ZNISZCZONE - SODOMA I GOMORA: Oba te miasta znajdowały się nad Morzem Martwym. Bóg postanowił zniszczyć je, ponieważ panowały w nich zgorszenie i rozpusta. Spuścił więc na te miasta "deszcz siarki i ognia" i zamienił je w ruinę. Wielu mieszkańców zginęło, uratowali się tylko nieliczni, w tym Lot i jego rodzina (Księga Rodzaju).

Nowy Testament

MIASTO UŚWIĘCONE - BETLEJEM: W tym mieście narodził się Jezus Chrystus, przyszły Zbawiciel świata.

MIASTO DZIECIŃSTWA JEZUSA - NAZARET: "Otrzymawszy we śnie nakaz, (Józef z Maryją i Dzieciątkiem) udał się w okolice Galilei. Przybył do miasta zwanego Nazaret i tam osiadł. Tak miało się spełnić słowo Proroków: «(Jezus) nazwany będzie Nazarejczykiem»" (Ew. wg św. Mateusza).

Mitologia

MIASTO WYROCZNIA - DELFY: Delfy były miastem, w którym w szczególny sposób czczono boga Apollina. Tam znajdował się wyrocznia, do której zwykle udawali się bohaterowie mitologiczni.

MIASTO NIESZCZĘŚLIWE - TEBY: Założycielem Teb był Kadmos, który za radą wyroczni wybudował potężne miasto. W tym mieście urodzili się Lajos i Edyp, którzy dali początek rodzinnej tragedii.

MIASTO ZDOBYTE - TROJA: Troja była miastem, w którym zakończyła się trwająca dziesięć lat wojna. Została ona zdobyta dzięki podstępowi Greków, którzy wprowadzili do miasta drewnianego konia. W nim ukrywali się żołnierze - dziesięciu dzielnych wojowników achajskich, którzy otwarli bramy miasta i Grecy pokonali Trojan.

MIASTO POTĘGA - RZYM: Założycielem Rzymu był Romulus (stąd pochodzi łacińska nazwa: Roma). Rzym nazywany jest Wiecznym Miastem, w starożytności stanowił symbol potęgi. Został założony na siedmiu wzgórzach.

Renesans

Epitafium Rzymowi M. Sęp-Szarzyński

MIASTO - RUINA: Poeta zwraca uwagę na przemijalność kultury i osiągnięć człowieka. Daje za przykład miasto Rzym, cieszące się dawniej potęgą i wielkością. Sęp-Szarzyński podkreśla, że mury miasta, teatry, świątynie zostały zamienione w ruiny, a mocarstwo, które dawniej miało pod swym panowaniem wiele krajów i narodów, obecnie całkowicie zatraciło swe znaczenie. Niezmienny pozostał jedynie Tybr, który, w przeciwieństwie do rzymskiej cywilizacji, jest wytworem Boga, nie człowieka.

Romantyzm

Dziady cz. III (Ustęp) A. Mickiewicz

MIASTO JAKO SYMBOL CARSKIEJ POTĘGI I TYRANII - PETERSBURG: Petersburg powstał na niezamieszkanych, dzikich i niedostępnych ziemiach. Był to kaprys cara, pragnącego zbudować na piaskach i błotach wspaniałe miasto, symbol jego mocy i potęgi. We wzniesionym na ciałach "stu tysięcy chłopów" Petersburgu można spotkać kopie najsłynniejszych budowli Paryża, Amsterdamu, Rzymu, Wenecji i Londynu. Na ulicach roi się różnojęzyczny tłum złożony z ludzi różnych ras. Centralnymi punktami w mieście są: plac Marsowy, na którym car codziennie dokonuje przeglądu wojsk oraz pomnik Piotra Wielkiego - twórcy miasta, ale zarazem tyrana i mordercy wielu niewinnych ludzi.

Kordian J. Słowacki

Podróżując po różnych stolicach państw europejskich, zdobywał Kordian młodzieńcze doświadczenia, a zarazem tworzył sobie syntezę ówczesnego świata. Podróże te stały się źródłem rozczarowania: uczuciowego, społecznego, politycznego i religijnego.

Włochy: Rozczarowanie we Włoszech wynika z faktu, że miłość można kupić - miłość sprzedajna.

Londyn: W Londynie za pieniądze można kupić pozycję społeczną.

Watykan: W tym mieście ujawnia się obojętny stosunek papieża do sprawy polskiej. Kordian przekonuje się w tym momencie, że los Polaków-katolików jest papieżowi obojętny, że w świecie wielkiej polityki stanie on prędzej po stronie silniejszego, choć prawosławnego cara.

Warszawa: Na Placu Zamkowym odbywa się koronacja cara Mikołaja I na króla Polski. Mieszkańcy miasta przychodzą, by uczestniczyć w wydarzeniu. Nie wiedzą, że stają się współwidzami własnej zagłady, świadomość ludu jest bardzo płytka. Scena ta jest źródłem rozczarowania Kordiana względem narodu polskiego, który nie zdaje sobie sprawy z sytuacji i na koronację patrzy jak na festyn i okazję do zabawy.

Pozytywizm

Ojciec Goriot H. Balzac

MIASTO ZDEGENEROWANE - PARYŻ: Paryż jest miastem przede wszystkim ludzi nieuczciwych, przebiegłych, zepsutych, obłudnych, którzy, stąpając drogą przestępstwa, szybko wspinają się po szczeblach kariery. W Paryżu liczą się jedynie ludzie możni, bogaci, posiadający dobre nazwisko. Trafną charakterystykę tego miasta przedstawił Vautrin w rozmowie z Eugeniuszem Rastignac: Paryż jest "uciesznym śmietniskiem. (...) Ci, co paćkają się pieszo, to łajdaki. Niech się zdarzy nieszczęście z w ę d z i ć cokolwiek, będą cię pokazywali po sądach jako osobliwość. Ukradnij milion, będziesz figurował w salonach jako cnota. I płacicie trzydzieści milionów żandarmerii i trybunałom, aby utrzymać tę moralność... Cacy!".

Lalka B. Prus

MIASTO ZRÓŻNICOWANE SPOŁECZNIE - WARSZAWA: Opisując Warszawę, Prus starał się uwzględnić jej prawdziwą topografię, a także rzeczywistą sytuację panującą w XIX w.: "Środkiem Alei z wolna toczyły się dwa szeregi dorożek i powozów w stronę Belwederu i od Belwederu". Miasto ukazane zostało jako rozległa przestrzeń, w której jak w soczewce ogniskują się wszystkie problemy i konflikty narodu. Pojawia się świat arystokratyczny, żyjący jedynie własnymi sprawami, spędzający czas na rozrywkach, uciechach, zabawach itp. Obok zaś pojawia się inny obraz - nędzy, brudu i niedostatku, ludzkiego upadku i zgnilizny, czego dowodem jest jedna z warszawskich dzielnic - Powiśle: "Na kilkumorgowej przestrzeni wznosił się tu pagórek najobrzydliwszych śmieci, cuchnących, nieomal ruszających się pod słońcem, a o kilkadziesiąt kroków dalej leżały zbiorniki wody, którą piła Warszawa".

MIASTO - UTOPIA - PARYŻ: Miasto to zostało ukazane jako utopia, miejsce, w którym żyje harmonijne społeczeństwo, a prężna cywilizacja potrafi sprostać problemom przyszłości. Prus w opisach Paryża zwracał uwagę przede wszystkim na następujące czynniki: kult pracy (ludzie pracują 16 godzin na dobę), funkcjonalność przestrzeni architektonicznej, wiara w postęp naukowy, który udoskonali świat (wynalazek Geista - metal lżejszy od powietrza), pogoda, grzeczność i życzliwość mieszkańców, brak przesądów. Paryż jawi się jako wzór miasta spełniającego wymogi nowoczesnej cywilizacji. Wokulski powie o tym mieście: "(...) Paryż jest arką, w której mieszczą się zdobycze kilkunastu, jeżeli nie kilkudziesięciu wieków cywilizacji (...) Wszystko tu jest, zacząwszy od potwornych posągów asyryjskich i mumij egipskich, skończywszy na ostatnich rezultatach mechaniki i elektrotechniki, od dzbanków, w których przed czterdziestoma wiekami Egipcjanki nosiły wodę, do olbrzymich kół hydraulicznych z Saint-Maur".

Zbrodnia i kara F. Dostojewski

MIASTO NĘDZY, BIEDY, NIEDOSTATKU, ZBRODNI - PETERSBURG: Dostojewski umiejscowił akcję w okolicach placu Siennego, w rejonie zamieszkanym przez biedotę, ubogich rzemieślników i lumpenproletariatu. Petersburg widziany oczami pisarza jest pozbawiony cech stolicy wielkiego imperium, monumentalnych pałaców, bogatych świątyń, to miasto brudne, pełne błota, kurzu, śmierdzących knajp, wąskich uliczek, ciemnych zaułków. Petersburg w powieści jest autentycznym, realnym miastem z ulicami, parkami, dzielnicami, które można bez trudu zidentyfikować. Dostojewski opisał miasto na podstawie dostępnej mu w jego czasach publicystyki oraz kronik kryminalnych. Przedstawił panujące wtedy realia: wszędzie szerzyły się różne patologie społeczne, przede wszystkim alkoholizm i prostytucja, również zbrodnie były częstym zjawiskiem w Petersburgu.

Quo vadis H. Sienkiewicz

MIASTO ROZPUSTY - RZYM: Starożytny Rzym to miasto rozpusty i moralnego zepsucia. Jest miastem pogańskim, w którym oddaje się cześć mitologicznym bóstwom rzymskim, niechętnie odnosi się zaś do wyznawców nowej wiary, w tym do chrześcijan.

Młoda Polska

Ludzie bezdomni S. Żeromski

MIASTO - STOLICA ŚWIATOWEJ KULTURY - PARYŻ: Miasto to jawi się przede wszystkim jako miejsce, w którym w szczególny sposób eksponuje się sztukę piękną. Judym, przebywając w Paryżu na praktyce lekarskiej, zwiedza między innymi Luwr, a także Wersal - symbole światowego dziedzictwa kultury.

MIASTO ZRÓŻNICOWANE SPOŁECZNIE - WARSZAWA: Wędrując po ulicach Krochmalnej i Ciepłej Judym czuje obrzydzenie, wstręt, odrazę. Wszędzie widzi brud i ludzi zdegenerowanych przez nędzę i pracę w niehigienicznych warunkach. Czuje też nienawistne spojrzenia ludzi zazdroszczących mu porządnego ubrania i wykształcenia: "Minąwszy ogród i plac za Żelazną Bramą, (...) wąskimi przejściami, pośród kramów, straganów i sklepików wszedł na Krochmalną. Żar słoneczny zalewał ten rynsztok w kształcie ulicy. Z wąskiej szyi między Ciepłą i placem wydzielał się fetor jak z cmentarza. Po dawnemu roiło się tam mrowisko żydowskie". Z drugiej strony pojawia się obraz Warszawy, w której żyją ludzie bogaci. Jest to przede wszystkim środowisko warszawskich lekarzy, którzy pracują za pieniądze, a także arystokracji.

20-Lecie Międzywojenne

Symbolika miasta jako miejsca postępu cywilizacyjnego i nowoczesności weszła na stałe do twórczości przedstawicieli tzw. I Awangardy Krakowskiej (Julian Przyboś, Jan Brzękowski, Jalu Kurek, Adam Ważyk). W swoich założeniach programowych na pierwszym miejscu stawiali zasadę 3xM (miasto - masa (czyli tłum) - maszyna), co wskazywało na zafascynowanie się twórców awangardowych nowoczesnością. Zakładali oni, że nowoczesność wpływa na świadomość i estetykę człowieka. Te czynniki zaś prowadzą do zwielokrotnionego sensu poetyckiego.

Również futuryści dążyli do zrewolucjonizowania programu poetyckiego. W ich poezji dominowały elementy urbanistyczne, wyznawany był kult cywilizacji. Przykładem jest wiersz Tytusa Czyżewskiego pt. Hymn do maszyny mego ciała, w którym podmiot liryczny wykazuje fascynację doskonałą pracą własnego organizmu. Poeta eksponuje świat maszyn, w którym przyszło mu żyć. Człowiek jest elementem cywilizacji, dlatego sam staje się przedmiotem badań, sam jest doskonałą maszyną.

Przedwiośnie S. Żeromski

MIASTO REWOLUCYJNE - BAKU: Rewolucja spowodowała, że rodzinne miasto Cezarego Baryki zostało zamienione w ruinę. Wszędzie szerzą się mordy, gwałty, ludzie są śledzeni na każdym kroku i karani za najmniejsze wykroczenia.

MIASTO ZNISZCZONE, ZDEGENEROWANE - WARSZAWA: Dla Cezarego daleka ojczyzna - Polska, którą znał jedynie ze wspomnień matki i wizji "szklanych domów", była jakimś nierzeczywistym mitem. Kiedy znalazł się w Warszawie, jego wyobrażenia o idealnej rzeczywistości stały się zupełnie odmienne. Zamiast pięknych, zadbanych domów, zobaczył brudne, odrapane, szare budynki. Rzeczywisty obraz miasta stał się w ten sposób zupełnym zaprzeczeniem wizji "szklanych domów".

Noce i dnie M. Dąbrowska

MIASTO - MIEJSCE UPRAGNIONE, KRAINA MARZEŃ - KALINIEC: Kaliniec jawi się Barbarze Niechcicowej jako miejsce, w którym czułaby się najlepiej, mogłaby realizować najskrytsze swe pragnienia, spotykać się z ludźmi wykształconymi, przedsiębiorczymi, ambitnymi, obytymi w świecie wyższych sfer. Wtedy mogłaby się czuć jak prawdziwa dama. Tymczasem, kiedy Barbara osiada w Kalińcu, tęskni za Serbinowem. Tutaj musi całe dnie spędzać samotnie w domu, trudniej jej wychowywać dzieci, czuje się obco i dziwnie.

Sklepy cynamonowe B. Schulz

MIASTO ULEGAJĄCE DEFORMACJI: Miejscem akcji jest Drohobycz, małe ukraińskie miasteczko położone na wschodnich kresach II Rzeczypospolitej, nieopodal stolicy Galicji - Lwowa. Centralnym punktem Drohobycza jest rynek, przy którym mieszka bohater - narrator. To z tego właśnie domu wyprawia się na spacery, podczas których ogląda ulice miasta i mieszczące się przy nich sklepy oraz magazyny, a także parki, place i ogrody, budynki publiczne, takie jak teatr czy gimnazjum. W mieście tym wszystko ulega różnym dziwnym deformacjom - przedmioty materialne mogą dowolnie zmieniać kształty, to kurczą się, to rozrastają, to wreszcie znikają... Dzieje się tak na przykład z rodzinnym domem bohatera, który uległ w powieści zmitologizowaniu, czego wynikiem są liczne przeobrażenia, nieustające metamorfozy: "Mieszkaliśmy w rynku, w jednym z tych ciemnych domów o pustych i ślepych fasadach, które tak trudno było od siebie odróżnić (...). Mieszkanie (...) nie posiadało określonej liczby pokojów, gdyż nigdy nie pamiętano, ile z nich wynajęte było obcym lokatorom. Nieraz otwierano przypadkiem którąś z tych izb zapomnianych i znajdowano ją pustą; lokator dawno się wyprowadził, a w nie tkniętych od miesięcy szufladach dokonywano niespodzianych odkryć" (Nawiedzenie).

Mistrz i Małgorzata M. Bułhakow

MIASTO TOTALITARNE - MOSKWA: Bułhakow ukazał obraz totalitarnej rzeczywistości panującej w Moskwie w latach trzydziestych XX wieku. Degradacja społeczeństwa następuje na wszystkich szczeblach społecznych i w każdej dziedzinie życia: społecznej, kulturalnej, ekonomicznej. Wszystko to prowadzi do zaburzenia hierarchii wartości, zniszczenia porządku moralnego w ludziach. Zaczyna panować chaos, dominują kłamstwo, donosicielstwo, przemoc, niesprawiedliwość, nieuczciwość, uległość wobec osób wpływowych. Zło zapanowało w mieście, toteż szatan wybiera sobie właśnie to miejsce na zorganizowanie corocznego balu. Równocześnie próbuje on interweniować w panujący system, prowadzi to jednak do absurdalnych, groteskowych sytuacji. Cały moskiewski świat zostaje w ten sposób zdeformowany.

Literatura Współczesna

Pierwsza przechadzka L. Staff

MIASTO - RUINA: Wiersz pochodzi z okresu II wojny światowej i jest dedykowany żonie poety. Podmiot liryczny opisuje zniszczoną, pogrążoną w ruinach Warszawę. Wiersz utrzymany jest w konwencji spaceru poety z żoną, która płacze widząc zburzone miasto. Małżonek pociesza żonę, przekonuje ją do zachowania optymizmu, nadziei. Sam też zachowuje wiarę. Ma nadzieję, że wkrótce minie wojenna zawierucha, a wtedy wszystko powróci do normalności i razem z żoną będą mogli wybudować wspólny dom.

Dżuma A. Camus

MIASTO ZAGROŻONE EPIDEMIĄ - ORAN: Oran jest miastem, w którym zapanowała epidemia dżumy. W powieści został on przedstawiony jako miasto brzydkie, nudne, apatyczne, nazbyt spokojne, niemal senne. Wybuch epidemii stał się dla jego mieszkańców pobudką, zmusił do działania. Miasto przeżywajace epidemię zostało odizolowane od świata, ale mimo dżumy życie toczyło się tu dalej, wszystko pozostawało bez zmian. Różne były natomiast reakcje ludzi: dla jednych dżuma stała się żywiołem, który należało zwalczyć od razu, by się nie rozprzestrzeniał (Rieux, Grand, Tarrou), inni potraktowali tę sytuację jako czas do zmiany dotychczasowego trybu życia (Rambert), dla innych jeszcze miasto stało się doskonałym schronieniem, bądź też miejscem, w którym można robić dobre interesy (Cottard). Epidemia dżumy pozwoliła mieszkańcom inaczej spoglądać na życie. W zakończeniu zetknęli się ze złem, wiedzą, że może ono donokać spustoszenia, ale wiedzą też, że można z nim wygrać, a na pewno należy z nim walczyć.

Pamiętnik z powstania warszawskiego M. Białoszewski

MIASTO OBLĘŻONE - ŻYCIE MIESZKAŃCÓW POWSTAŃCZEJ WARSZAWY: Cały utwór poświęcony został opisowi Warszawy i jej mieszkańców podczas trwania powstania w 1944 r. Białoszewski - jeden z cywilów uczestniczących w powstaniu - ukazał miasto jako miejsce zagrożone nalotami. Ludzie chronią się w schronach i piwnicach, co przypomina warownie średniowieczne. Wszystko jest zmienione, panują prymitywne warunki, nie ma cywilizacji, do której ludzie byli przyzwyczajeni. Opisując oblężoną Warszawę, Białoszewski zwraca szczczególną uwagę na pobyt w piwnicach, brak wody, światła, jedzenia, picia, ukazuje życie mieszkańców i radzenie sobie w trudnych warunkach pod ziemią. W drugiej kolejności natomiast zostały przedstawione naloty, potyczki, strzelaniny, czyli to, co działo się na zewnątrz.

Raport z oblężonego Miasta Z. Herbert

Miasto zagrożone: W wierszu pojawia się opis oblężenia Miasta. Przymiotnik "oblężony" odnosi się do sytuacji, jaka zapanowała w Polsce w czasie stanu wojennego. Podmiot liryczny pełni rolę kronikarza, opisującego sytuację obrońców. Oblężenie zmieniło życie ludzi: nie ma żywności, wszyscy czują się zagrożeni i niepewni. Dla obrońców niepodległości stan "oblężenia" stał się elementem ich życia, zmienił ich świadomość: "nasze dzieci nie lubią bajek bawią się w zabijanie". Obrońcy mają świadomość, że ich liczba maleje: "cmentarze rosną maleje liczba obrońców". Rola obrońców ma jednak decydujące znaczenie. Zachowanie przez nich godności pozwoli przetrwać ten stan:

"I jeśli Miasto padnie a ocaleje jeden

on będzie niósł Miasto w sobie po drogach wygnania

on będzie Miasto

patrzymy w twarz głodu ognia w twarz śmierci

najgorszą ze wszystkich - twarz zdrady

i tylko sny nasze nie zostały upokorzone".

Obrońcy chcą zachować w sobie wartości, o które walczą: wolność, tożsamość narodową.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Copyright: INTERIA.PL 1999-2017 Wszystkie prawa zastrzeżone.