ruch kluniacki

ruch, który rozpoczął wewnętrzną reformę Kościoła w XI w. Nazwa pochodzi od klasztoru benedyktynów w Cluny, założonego w 910 r. przez Wilhelma I (księcia Akwitanii). Był to zakon o ściśle przestrzeganej regule, a jej najważniejszym elementem był zakaz wpływu z zewnątrz na wybór opata.

Bardzo szybko opaci Cluny - dzięki zdobytemu autorytetowi - podporządkowali sobie inne klasztory, tworząc tzw. kongregację kluniacką. Podlegała ona zwierzchnictwu opata Cluny, który rozstrzygał wszystkie spory dyscyplinarne i doktrynalne.

Na początku XII w. kongregacja liczyła już 2000 klasztorów i była głównym ośrodkiem walki o uwolnienie Kościoła spod wpływów świeckich i przywrócenie dyscypliny wśród kleru. Przede wszystkim propagowano codzienne modlitwy, surowe obyczaje moralne, naukę.

Ważną rolę odegrała kongregacja w ograniczaniu wojen feudalnych głosząc hasło "pokoju bożego", który początkowo nawoływał do powstrzymania się od walki w dni świąteczne i wielki post, a później co tydzień od środy wieczorem do poniedziałku rano. Z czasem kongregacja nadała sakralny charakter obyczajom rycerskim (np. ceremonia pasowania na rycerza) i powiązała je z nakazami etycznymi.

Wkrótce ruch ten zaczęli popierać władcy świeccy, którzy widzieli w Kościele organizację wspomagającą ich dążenia do centralizacji państwa i wzmocnienia władzy panującego (np. Otton I Wielki, Wilhelm Zdobywca i królowie francuscy).