Monteskiusz Karol (1689-1755), właśc. Charles de Montesquieu Secondat

prawnik, historyk, politolog, socjolog, pisarz i filozof francuski. Pochodził ze starej szlacheckiej rodziny z okolic Bordeaux. Po ukończeniu studiów w 1708 r. został adwokatem, radcą i prezesem sądu w Bordeaux. W 1727 r. został członkiem Akademii Francuskiej. W latach 1728-31 odbył liczne podróże po Europie i zwiedził Włochy, Węgry, Austrię, Szwajcarię, Niderlandy, Anglię. Kiedy w 1721 r. opublikował Listy perskie, zyskał wielką popularność. Były one napisane w formie relacji Persów z podróży po Europie. Krytykował w nich stosunki panujące we Francji (monarchię absolutną) i dlatego wydał je anonimowo. Zdecydowanie najbardziej pociągały go zagadnienia społeczno-po­lityczne i filozofia prawa.

Największe dzieło Monteskiusza to wielotomowa rozprawa O duchu praw wydana w 1748 r. Rozróżnił w niej naukowo poznawalne prawa obiektywne, rządzące życiem społeczeństw, i prawa - nakazy stanowione przez prawodawców (władców). Rozróżnił też trzy podstawowe formy rządu: republikę, monarchię, despotyzm. Był twórcą tzw. determinizmu historycznego, czyli poglądu, według którego na przebieg wydarzeń niebagatelny wpływ mają ich logiczne przyczyny. Twierdził też, że klimat i położenie geograficzne danego kraju wywierają istotny wpływ na stosunki panujące w państwie i instytucje społeczne (determinizm geograficzny).

Był zwolennikiem republiki, ponieważ jednak uważał, że jej czasy już minęły, za najlepsze rozwiązanie uznał monarchię konstytucyjną (chwalił konstytucję angielską). Był zwolennikiem podziału władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, gdyż twierdził, że taki podział zapewnia odpowiednią równowagę i oddala niebezpieczeństwo despotyzmu (utożsamiał z nim zresztą monarchię absolutną). Uważał, że państwo powinno być oparte na wolnościach obywatelskich, których podstawę stanowią wolność słowa, druku i sumienia. Monteskiusz był też jednym z autorów Wielkiej encyklopedii francuskiej i uchodzi za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli oświecenia.