Tytułowy bohater epopei - Tadeusz - jest młodym, pełnym szlachetnych ideałów, synem Jacka Soplicy, wcześnie osieroconym przez matkę i oddanym pod opiekę stryja - sędziego Soplicy. Tadeusz jest niedojrzały, łatwowierny, szybko się zakochuje i traktuje uczucia jak romantyk (plan samobójstwa), bezkrytyczny wobec Telimeny i rozdarty wewnętrznie, kiedy zrozumiał swoją pomyłkę uczuciową - wtedy zdolny do gniewu i porywczy. Jest sprawny fizycznie, dobrze zbudowany i przystojny. Został wychowany w duchu miłości ojczyzny (ceni też rodzime pejzaże i przyrodę) dobrze jeździ konno i włada strzelbą oraz celnie strzela. Po 10 letnim pobycie w "wielkim mieście" (Wilnie) zdobył wykształcenie,choć nauka nie przychodziła mu bardzo łatwo. Ponieważ urodził się podczas powstania kościuszkowskiego na pamiątkę otrzymał imię Tadeusz. Jest bardzo związany ze stryjem i jest mu posłuszny. Pragnie poślubić Zosię, lecz na pierwszym miejscu stawia szczęście ojczyzny i gotów jest walczyć.  Powrót do domu z ręką na temblaku świadczy o tym, że nie oszczędzał się w potyczkach z wrogiem. Doskonale zdaje sobie sprawę z podziałów klasowych i ich konsekwencji - daje przykład innym uwłaszczając chłopów.