Licencja to pochodzący z języka angielskiego termin oznaczający zezwolenie, koncesję na korzystanie z danego programu komputerowego na określonych warunkach. Istnieje wiele rodzajów licencji dla programów komputerowych określających zasady legalnego, tzn. zgodnego z prawem korzystania z nich przez użytkownika. W praktyce stosuje kilka głównych typów licencji. Najczęściej stosowane to: freeware, shareware, firmware, GNU, public domain, wielo i jednostanowiskowa, grupowa oraz wiele szczegółowo opracowanych przez firmy komputerowe licencji komercyjnych.

Shareware to forma udostępnienia oprogramowania odpłatnie, ale dopiero po określonym terminie korzystania z niego (przeważnie 30 dni). Czas ten ma pozwolić potencjalnemu użytkownikowi na zapoznanie się z programem i podjęcie decyzji o ewentualnym zakupie. W sytuacji, gdy z programu korzysta użytkownik domowy, tzn. wykorzystuje go prywatnie w domu a nie w celach zarobkowych, lub w firmie, licencja ta pozwala zazwyczaj pod pewnymi warunkami na dłuższe niż okres próbny użytkowanie tego programu (np. wyświetlanie w czasie użytkowania bannerów reklamowych itp.).

Freeware to forma udostępniania oprogramowania za darmo na dowolnie długi czas. Czasami występuje opłata za koszt nośnika danych (dyskietka, CD-ROM). Licencja tego typu przeważnie zabrania przeróbek kodu źródłowego, który nadal jest własnością autora.

Archiwa samo-rozpakowujące się są szczególnie ciekawe z tego względu, że archiwalny plik potrafi sam się "rozpakować", tzn. zdekompresować. Problem rozwiązano w ten sposób, że w stworzone archiwum dodano mechanizm pozwalający odwrócić proces kompresji danych. Plik wynikowy zostaje wtedy zapisany w postaci wykonywalnej typu EXE (ang. executable). Jest on niestety trochę większy niż analogiczne archiwum bez opcji samo-dekompresji. Można jednak wtedy mieć pewność, że na dowolnym komputerze dane da się zdekompresować, nie martwiąc się czy odbiorca dysponuje zainstalowanym na swoim sprzęcie takim samym programem do dekompresji czy też nie. Wystarczy skopiować plik, nacisnąć Enter lub kliknąć myszką. Wszystkie najważniejsze programy "pakujące" mają opcję tworzenia plików SFX, czyli self-extraction (z ang. samo-rozpakowujące się). Oczywiście za każdym razem zakładamy, że omawiany program do kompresji jest już zainstalowany wcześniej w naszym systemie. Aby otrzymać takie archiwum należy najpierw utworzyć katalog z danymi przeznaczonymi do skompresowania. W WinAce: po kliknięciu katalogu prawym przyciskiem myszki pojawi się menu, z którego należy wybrać: "Add to…", czyli dodaj, jako opcję utworzenia archiwum z naszego folderu. Dopiero wtedy uaktywni się właściwy program kompresujący, który do tej pory działał "w tle", tzn. był nieaktywny. W oknie programu należy wybrać polecenie utworzenia archiwum, które wyświetli się z różnymi dodatkowymi opcjami takimi jak wybranie poziomu kompresji plików, rozmiaru archiwum i innych. W tym przypadku najważniejsze są opcje: SFX a także wybór systemu operacyjnego. Z menu "Rodzaj" wybieramy, w jakim systemie nasze archiwum będzie się dekompresować. Jest to o tyle istotne, że w DOS-ie i w Windows starszych niż W95, obowiązywało inne nazewnictwo plików niż w nowszych systemach operacyjnych takich jak np. Windows95/98. Wynikało to z samej budowy systemu. DOS zapisuje pliki w formacie 8+3, tzn. nazwa pliku nie może być dłuższa niż 8 znaków, następnie musi być kropka a potem 3-znakowe rozszerzenie nazwy tego pliku. Jeżeli więc wybierzemy powyższą opcję to program zamieni nam dotychczasowe nazwy plików na takie, jakie obowiązują w systemie DOS. Można także wybrać, w jakim języku uruchomi się zdekompresowane archiwum, niestety nie ma do wyboru języka polskiego. Jeśli w opcjach programu wybierzemy nowszy system operacyjny, to znaczy co najmniej Windows 95 lub późniejsze, to mamy do dyspozycji więcej możliwości niż poprzednio, na przykład: jaki napis pojawi się przy dekompresji, do jakiego katalogu ma się plik archiwum zdekompresować, jaka ma być jego nazwa. Następnie wystarczy już tylko kliknąć na napis "Dodaj" i powstanie plik archiwum z rozszerzeniem EXE, który zawiera umieszczone przez nas dane. (rys. 1). W programie WinImp należy wcześniej utworzyć archiwum w jego natywnej (właściwej dla niego) formie z rozszerzeniem .IMP. Dopiero wtedy "odpalamy" WinImp'a i zaznaczamy nasze archiwum umieszczone z lewej strony okienka programu. Jeśli chcemy, to można to zrobić sprytniej. Trzeba podwójnie kliknąć w plik archiwum, a wtedy uruchomi się WinImp z już zaznaczonym archiwum. Wchodzimy do menu archiwum (ang.: Archive"), zaznaczamy opcję "utwórz samo-rozpakowujące (ang.: "Make Self-Extractor). Otworzy się wtedy okienko, w którym będzie można wybrać typ systemu operacyjnego 16-to albo 32-u bitowy (system DOS lub Windows 3.X albo nowszy Windows 95/98/NT). Możemy też wpisać nazwę i lokalizację katalogu, do którego nastąpi dekompresja, a także nazwę okienka menu. Po kliknięciu myszą nasze archiwum zostanie przekształcone w samo-rozpakowujace się. (rys. 2).

W WinRAR'ze utworzenie archiwum typu SFX wygląda analogicznie jak w programie WinImp. Uruchamiamy program, klikając dwukrotnie w normalne archiwum. Wyświetla się okno programu. Z menu należy wybrać "Polecenia" (ang. "Commands") a następnie opcję, która konwertuje istniejące archiwum (ang. "Convert to SFX"). Otwiera się nam następne okienko, w którym można wybrać rodzaj systemu operacyjnego dla naszego archiwum SFX. Następnie wystarczy kliknąć w przycisk O.K. Program WinZIP dostarcza nam chyba najlepszy sposób na utworzenie zarchiwizowanych plików SFX. Po naciśnięciu prawym klawiszem myszy na archiwum typu ZIP wyświetli się nam jedno okno, które zawiera zestaw opcji podobnych jak w innych programach tego typu. Wyrażamy zgodę na utworzenie pliku archiwum wciskając klawisz Enter lub klikając na napis OK. Drugie okienko dialogowe, które otwarło się razem z pierwszym, jest w tym przypadku nieistotne dla nas gdyż zawiera informacje o programie, licencji, etc., więc po prostu możemy je zamknąć.

WinRar

Nazwa: WinRar 3.0

Licencja: Shareware

Homepage: http://www.rarlab.com/...

System: Windows95/98

Rozmiar: 944 KB

Ocena: 4.8

WinRAR.

Opis: Jest to powszechnie używany program do kompresji i dekompresji danych we wszystkich najpopularniejszych formatach kompresowania. (rar, zip, lzh, ace i wielu innych)

Moim zdaniem ten "paker" jest bardziej udany od WinZip-a, ARJ-ota, czy innych programów tego typu.

WinRAR oprócz swojego, posiada również wbudowany algorytm do obsługi archiwum typu ZIP, a także wielu, wielu innych, nie potrzeba więc nam kilku programów do kompresji. Pliki przeznaczone do kompresowania można podzielić na "plasterki", które mieszczą się np. na dyskietce. W ten sposób można przenosić duże, wielomegowe archiwa. Inną, ciekawą opcją jest utworzenia archiwum skompresowanego z opcją "solid", gdzie można osiągnąć duży stopień kompresji gdyż powtarzające się w wielu plikach kolejne dane są zapisywane tylko raz. Przydaje się to między innymi przy kompresji plików stron internetowych. Szczerze doradzam instalację programu. Instalkę można skopiować np. z serwera cyfronetu w Krakowie, bądź też ze strony głównej WinRAR-a. Co jakiś czas pojawia się nowa wersja programu. Opis będzie dotyczył stosowanego przeze mnie programu WinRAR 2.8 w polskiej wersji językowej. Pliki przeznaczone do spakowania należy zaznaczyć posługując się do tego celu myszką. W głównym oknie programu, tam gdzie na pasku menu występuje napis: "nazwa" możemy się poruszać po dysku, bardzo podobnie jak w normalnym exploratorze plików w Windows. Można też przejść na inny dysk, jeśli wystąpi taka potrzeba, bez opuszczania programu. Kiedy już wybierzemy pliki należy kliknąć w przycisk "Polecenia" umieszczony w menu głównym, a następnie "Dodaj do archiwum". W tym momencie otworzy się drugie, mniejsze okno programu, w którym będzie można, określić główne opcje kompresji takie jak: nazwa archiwum, jego docelowe położenie, algorytm kompresji (RAR lub ZIP), metoda kompresji (od najsłabszej ale najszybszej do najlepszej ale najwolniejszej). Następnie możemy wybrać rozmiar archiwizowanego pliku, tzw. wolumen. Chodzi o to, że jeśli np. chcemy skopiować utworzone archiwum na dyskietkę, a ono jest zbyt duże, aby się tam zmieścić, to trzeba je podzielić na części, które po skopiowaniu do innego komputera można znowu scalić. Można wybrać jeszcze zastosowanie opcji: "dodaj dane naprawcze". Powiększy to nieco archiwum ale za to pozwoli odtworzyć dane w przypadku uszkodzenia pliku z powodu wadliwej dyskietki. W przypadku, kiedy nie jesteśmy pewni, czy na innym komputerze jest zainstalowany program WinRAR, możemy utworzyć archiwum typu SFX, czyli samo-rozpakowujące się. Jeżeli uważamy, że zaznaczyliśmy wszystkie potrzebne nam opcje, to klikamy w przycisk OK i za chwilę archiwum jest gotowe. Jeśli chcemy zdekompresować wybrane wcześniej archiwum, to podobnie jak poprzednio po wybraniu z menu "Polecenia" odpowiedniej komendy, program dekompresuje nam archiwum do wcześniej wybranego katalogu. Jeżeli chcemy sprawdzić, czy archiwum jest wolne od błędów to możemy je przetestować poleceniem testuj. Jeśli WinRAR stwierdzi uszkodzenie, to można spróbować je naprawić, co czasami się udaje, szczególnie jeśli przy kompresji wybraliśmy opcję: "dodaj dane naprawcze". Wszystkie opcje programu WinRAR są dostępne z głównego menu umieszczonego na pasku narzędziowym w górnej części okna programu.

Twórcy WinRAR-a umożliwili stosowanie w programie tzw. skrótów klawiaturowych, które mogą zastąpić działanie myszki. Skróty te są także umieszczone w menu głównym przy przyciskach poleceń.

Ctrl+O Otwórz archiwum

Ctrl+D Zmień dysk

Ctrl+T Przeglądaj foldery

Ctrl+P Hasło

Ctrl+A Wybierz wszystkie

Alt+A Dodaj do archiwum

Alt+E Wypakuj do wybranego folderu

Alt+T Testuj pliki

Alt+V Podejrzyj pliki

Del Usuń pliki

Alt+R Napraw archiwum

Alt+S Symuluj kompresję

Alt+W Wypakuj bez potwierdzenia

Alt+M Dodaj komentarz archiwum

Alt+D Zabezpiecz archiwum przed uszkodzeniem

Alt+L Zablokuj archiwum

Alt+X Konwertuj archiwum na SFX

Alt+I Wyświetl informacje o archiwum

Ctrl+F Dodaj do ulubionych

Ctrl+S Ustawienia

Ctrl+L Wyświetl rejestr zdarzeń

Alt+F4 Zamknij