Terminu "źródła prawa:" nie da się określić jednoznacznie. Poprzez źródła prawa można więc uważać zarówno treść norm prawnych (będą to źródła poznania). Do źródeł prawa należą w tym znaczeniu publikatory, w których ogłaszane są akty normatywne stanowione przez właściwe organy. Publikatorami są np. Dziennik Urzędowy, Monitor Polski czy Wojewódzki Dziennik Urzędowy. Kwestie związane z opublikowaniem aktów normatywnych są uregulowane ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych.

Drugim sposobem rozumienia terminu "źródła prawa" jest pojmowanie go jako samego aktu, w którym zawarte są poszczególne akty prawne. Takie rozumienie pozwala na zachowanie porządku prawnego a także pozwala na uregulowanie norm prawnych oraz ułatwia określenie ich wzajemnego stosunku. Tym samym, za źródło prawa uważa się formę, w której ujęte zostały normy prawne. Takie rozumienie jest rozumieniem prawniczymi stanowi przedmiot dalszych rozważań.

Z uwagi na fakt różnego rozumieniu źródeł prawa, pojawia się problem, by normy prawne właściwe usystematyzować i ustawić je we właściwej hierarchii. Każde państwo posiada poza tym własny system źródeł prawa, czyli wszystkie jego źródła i ich wzajemne powiązanie.

Źródła określające prawo administracyjne nie różnią się niczym od źródeł prawa innych gałęzi, natomiast nauka o źródłach prawa znajduje się w zakresie teorii prawa. Zgodnie z nauką o źródłach, źródłem jest wszystko, co dotyczy sposobów tworzenie, utrzymania i nowelizowania prawa.

Mimo, iż źródła prawa administracyjnego nie różnią się niczym od źródeł prawa innych gałęzi, można jednak znaleźć kilka cech charakterystycznych dla źródeł prawa administracyjnego. Należy do nich przede wszystkim duża różnorodność w zakresie składników. Oznacza to, iż w odróżnieniu od np. prawa karnego, które jest uregulowane całościowo w kilku kodeksach a także opracowane jest w orzecznictwie sądów (publikowanym i komentowanym) prawo administracyjne jest regulowane wielością różnych ustaw oraz przede wszystkim rozporządzeniami. Wielość źródeł prawa jest więc znacznie wyższa niż w przypadku innych dziedzin prawa. Interesującą cechą jest także brak uregulowań prawa administracyjnego w formie kodeksu, poza procedurą ujętą w Kodeksie postępowania administracyjnego. Podejmowane próby dotyczą jedynie uregulowania ogólnych zasad postępowania. Kolejną charakterystyczną cechą źródeł prawa administracyjnego jest to, iż twórcami tych źródeł są same organy administracji państwowej. Zazwyczaj źródła tworzone są przez naczelne organy administracji, częściowo tworzą je także centralne organy. Dotyczą one zazwyczaj prawa wewnętrznego oraz są wydawane albo na podstawie szczególnych norm prawnych albo na podstawie norm kompetencyjnych. Akty wydawane na podstawie norm kompetencyjnych, w przypadku, gdy wyprowadzano z nich określone prawa oraz obowiązki zewnętrznych podmiotów nazywane były aktami samoistnymi.

Stanowienie aktów normatywnych należy do zadań administracji publicznej i należy do ich systematycznego działania. Realizowanie tego zadania jest niezbędne w celu regulowania stosunków pomiędzy państwem a obywatelem. Wszystkie podejmowane w tym zakresie działania jest regulowane prawem i tylko w jego granicach może występować. To stanowienie prawa ma dwojaki charakter: z jednej strony reguluje pewien zakres źródeł prawa, z drugiej strony jest pewnym fragmentem administracji o charakterze podmiotowym. Takie tworzenie prawa jest także zgodne z przepisami Konstytucji, która wymienia źródła wewnętrznego prawa.

Do cech charakterystycznych należy także niejednolitość prawa administracyjnego. Poprzez wyróżnianie szczególnych przedmiotów, prawo administracyjne dzieli się na tzw. działy kompleksowe to znaczy takie działy, w których oprócz prawa stricte administracyjnego zawarte są także norm z zakresu innych dziedzin.

w granicach prawa administracyjnego wydawane są także akty prawa miejscowego, nieznane w innych dziedzinach prawa. Oznacza to, iż uprawnione organy terenowe mają upoważnienie do wydawania takich aktów które stanowią prawo powszechnie obowiązujące ale swym zasięgiem obejmują jedynie część terytorium państwa.

System źródeł prawa pozwala na wyodrębnienie pewne ich grupy, w zależności od przyjętego kryterium. Przyjmując kryterium pozycji organu wydające akt możemy rozróżnić źródła prawa, stanowione przez organy centralne państwa oraz stanowione przez terenowe organy administracji.

Ograny, które zaliczamy do organów centralnych są wymienione przez Kodeks postępowania administracyjnego. Są to Sejm, Senat, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Rada Ministrów, ministrowie oraz inne organy administracji centralnej. Do organów terenowych zaliczamy organy administracji rządowej ogólnej oraz specjalnej a także organu jednostek samorządu terytorialnego.

Biorąc pod uwagę kryterium obowiązywania prawa możemy wyróżnić źródła prawa powszechnie obowiązującego oraz źródła prawa wewnętrznego.

Zgodnie z artykułem 87 Konstytucji RP do żądeł prawa powszechnie obowiązującego zaliczamy: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia a także akty prawa miejscowego. Katalog ten ma charakter zamknięty. Prawo powszechnie obowiązujące to takie, w którym zawarte są wszystkie generalne oraz abstrakcyjne normy prawa. Ich zadaniem jest nakładanie oraz zmiana pewnych obowiązków dotyczących obywateli a także innych podmiotów. Krąg adresatów tych norm jest zatem niezwykle szeroki, w związku z tym niezaprzeczalnie należy je uznać za prawo powszechnie obowiązujące.

Prawo wewnętrzne nie jest zazwyczaj skierowane do obywateli, ale ma na celu doganianie uregulowania stosunków w obrębie organu administracji. Zaliczając dane przepisy prawa do prawa wewnętrznego należy nie kierować się jego nazwą, ale zawartą w nim treścią. Należy brać pod uwagę adresata norm pranych oraz zastosowane sankcje. Występują sytuacje, iż mimo nazwania danego aktu prawnego przepisami wewnętrznymi będą one miały zastosowanie do ogółu obywateli. Tym samym należy dokładnie przeanalizować treść aktu przed jego zakwalifikowaniem.

Organy administracji centralnej mają uprawnienia do stanowienia następujących aktów prawnych, będących źródłem prawa:

1) KONSTYTUCJA - będąca podstawowym i najważniejszym aktem prawnym; zwana jest w związku z powyższym często ustawą zasadniczą. W jej treści zawarte są wszystkie najważniejsze zasady dotyczące ustroju państwa, a także systemu gospodarczo-społeczno-politycznego. Kształtuje stosunki pomiędzy państwem a obywatelem, określa zadania organów państwowych, reguluje uprawnienia najważniejszych organów w państwie takich jak Prezydent, Rada Ministrów, Sejm, Senat. Określa zależności pomiędzy organami administracji państwowej oraz jednostek samorządu terytorialnego także reguluje podział terytorialny państwa.

Na podstawie przepisów Konstytucji ustalony zostaje ustrój administracji publicznej oraz ich zadania, a także ich kompetencje. Reguluje sposób działania oraz formy poszczególnych organów. Mówi o wydawaniu przez te organy aktów normatywnych oraz stanowi które z tych aktów stanowią źródła prawa. W treści konstytucji znaleźć także można wytyczne dotyczące przeprowadzania kontroli w administracji. Przepisami Konstytucji zostały także zagwarantowane prawa i wolności obywatelskie oraz ochrona praw człowieka. Zakres tych praw stanowi zarazem granicę działania organów administracji, które nie są uprawnione do ingerowania w sferę prywatną obywatela. Tylko w wyjątkowych sytuacjach, w ściśle określonych przepisami prawa sytuacjach, może nastąpić naruszenie tych podstawowych praw i wolności. Ma to miejsce między innymi w przypadku konieczności zapewnienia bezpieczeństwa państwa, zapewnienia porządku publicznego a także w sytuacjach zagrożenia ochrony środowiska lub też zdrowia albo praw i wolności innych osób. Ten sposób regulacji pozwala z jednej strony na ochronę podstawowych praw i wolności, z drugiej jednak przewiduje przypadki dopuszczające ich naruszanie. Ważne natomiast jest, iż ta ingerencja w prawa i wolności może nastąpić jedynie w przypadkach ściśle w ustawie określonych, nie może więc być podejmowana samowolnie przez dany organ. Naruszenie przez organy praw zagwarantowanych konstytucyjnie, może się od tego odwołać na podstawie skargi złożonej do Trybunału Konstytucyjnego. Do obowiązków Trybunału należy analiza i ocena czy dany akt normatywny jest zgodny z Konstytucją. Ingerencja w prawa i wolności obywatela może powstać jedynie na skutek orzeczenia sądu lub też decyzji administracji publicznej.

Uregulowania zawarte w Konstytucji dotyczące ingerencji w sferę praw i wolności obywatelskich są ściśle związane z działaniami organów administracyjnych. Dzieje się tak dlatego, ponieważ działania tych organów często ocierają się granice tych praw i wolności.

Z dniem 17 października 1997 roku, uregulowania zawarte w Konstytucji zaczęły obowiązywać bezpośrednio zarówno każdy organ administracji jak i każdego sędziego czy pracodawcę, we wszystkich sprawach ogólnych i indywidualnych przez nich prowadzonych.

Stosowanie przepisów konstytucji w sposób bezpośredni oznacza, iż organy w taki sposób podejmują swe decyzje, by na dany podmiot nałożyć pewien obowiązek, uprawnić go do czegoś, lub też określić jego sytuacje prawną. Podjęcie takiej decyzji może nastąpić jedynie w granicach obowiązującego prawa.

Konstytucja, jako ustawa zasadnicza i najważniejszy akt prawny w państwie ma priorytet nad innymi aktami prawnymi na terytorium Polski. Oznacza to, iż wszystkie akty prawne muszą zawierać w swojej treści takie uregulowania prawne, które nie będą stały w sprzeczności z przepisami konstytucji. Konstytucje możemy stosować bezpośrednio w następujących wypadkach:

- jedynie na obszarze uregulowanym przepisami konstytucji,

- jedynie przy takim rozstrzyganiu o obowiązkach i prawach, które bezpośrednio wynikają z uregulowań Konstytucji,

- jedynie wtedy, gdy stan faktyczny i prawny zezwala na jej bezpośrednie zastosowanie.

Obowiązywanie Konstytucji ma miejsce przed organami wszystkich uprawnionych władz publicznych (czyli przed władzą ustawodawczą, wykonawczą oraz sądowniczą) w zakresie stosowania prawa prywatnego, podczas którego do obowiązku organu należy uwzględnienie przepisów Konstytucji, a uczestnicząca w postępowaniu strona ma prawo się na nie skutecznie powołać. Konstytucja obowiązuje także przed organami i pracownikami tych urzędów, które działają w zakresie prawa publicznego oraz przed wszystkimi organami pierwszej i drugiej instancji oraz organami pełniącymi funkcje kontrolne i nadzorcze.

2) USTAWA - w hierarchii źródeł prawa występująca po konstytucji. Zgodnie z przepisami Konstytucji, organem uprawnionym do jej stanowienia jest Sejm, który jest jedynym organem do tego uprawnionym, i który podejmuje ją zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Konstytucja przewiduje także podjecie ustawy inna niż powyższa większością głosów.

Uprawnienia w zakresie inicjatywy ustawodawczej przysługuje:

- posłom,

- senatowi,

- Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej,

- Radzie Ministrów,

- grupie co najmniej 100 tys. Obywateli, posiadających czynne prawo wyborcze do sejmu - ten tryb został uregulowany szczegółowo ustawą z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

Inicjatywa ustawodawcza posłów lub sejmu została uregulowana regulaminem Sejmu. Zgodnie z nim, prawo wniesienia projektu ustawy przysługuje komisjom sejmowym lub grupom posłów (ca najmniej 15 osobowym). Regulamin wymaga także, aby do przedłożonych projektów ustaw była także dołączona analiza skutków finansowych ustawy.

Po przygotowaniu projektu ustawy przekazuje się go do Marszałka Sejmu. Wraz z projektem , grupa inicjująca ma obowiązek przedłożenia dokumentów uprawniających daną osobę do reprezentowania grupy w pracach związanych z przedłożonym projektem

Projekt ustawy powinien zawierać uzasadnienie, w którym zawarty będzie cel podjęcia danej ustawy. Uzasadnieniu powinien być także przedstawiony aktualny stan, w jaki sposób dana kwestia jest regulowana, jakie może pociągać za sobą skutki gospodarcze i społeczne, co wnioskodawcy chcą osiągnąć poprzez uchwalenie danej ustawy, powinny zostać także podane źródła, z których działania zawarte w projekcie będą finansowane, a także powinno zawierać informacje jakie oraz przez kogo powinny zostać wydane akty wykonawcze do proponowanej ustawy.

W uzasadnieniu projektu ustawy, wnoszonego przez Senat, Radę Ministrów Prezydenta lub komisje sejmowe, powinno znaleźć się oświadczenie zgodności projektu ustawy z obowiązującym prawem a także informacja o możliwych wariantach oraz opinie w sprawie projektu. W przypadku projektu ustawy przedłożonego przez radę Ministrów należy także dołączyć projekty przewidywanych, podstawowych aktów wykonawczych.

Za wyjątkiem projekt ustaw dotyczących spraw podatkowych, dotyczących sposobu wyboru Prezydenta, sejmu lub Senatu, a także projektów w sprawie wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego lub projektów dotyczących ustroju lub właściwości władz publicznych i kodeksów, pozostałe projekty Rada Ministrów może wnieść w trybie pilnym

Marszałek Sejmu, po przedłożeniu mu projektu ustawy, zarządza by doręczyć projekt posłom oraz przekazuje go także premierowi, Marszałkowi Senatu oraz Prezydentowi RP.

Ustawy podejmuje się w trzech czytaniach. Pierwsze z nich jest przeprowadzane jest podczas posiedzenia sejmu albo właściwej komisji sejmowej, z strzeżeniem, że na posiedzeniach komisji sejmowej nie może się odbywać pierwsze czytanie projektów dotyczących:

- zmian w treści konstytucji,

- ustaw budżetowych,

- ustaw podatkowych,

- w sprawie wyborów Prezydenta, do Sejmu, Senatu, organów jednostek samorządu terytorialnego,

- ustaw związanych z ustrojem i właściwością władz państwowych,

- kodeksów.

Podczas pierwszego dyskusja obejmuje uzasadnienie, jest czas na zadawania pytań przez posłów oraz udzielenie odpowiedzi oraz ogólne zasady projektu. Po pierwszym czytaniu projekt jest przekazywany do właściwej komisji, chyba ze projekt zostanie przez Sejm odrzucony. Projekt może zostać przekazany do kilku komisji równocześnie - wtedy obradują one wspólnie. Mogą one także powołać podkomisję, która po skończeniu prac przedkłada stosowne sprawozdanie. Sprawozdanie jest następnie przekazywane pod obrady sejmu. Komisje w związku z projektem mogą przyjąć projekt bez poprawek, wnieść poprawki w formie tekstu jednolitego, albo też projekt odrzucić.

Wszystkie podjęte decyzje przez komisje należy zgłosić w formie pisemnej.

Drugie czytanie obejmuje przedstawienie sprawozdania z prac właściwej komisji, oraz dyskusję a także zgłaszanie poprawek lub wniosków. Wszystkie poprawki powinny być wniesione w formie pisemnej, po czym są one przedkładane na ręce Marszałka Sejmu. Poprawki można zgłaszać najpóźniej do końca drugiego czytania.

Jeżeli w trakcie drugiego czytania zostanie przedłożona propozycja nowych poprawek, projekt jest przedkładany po raz drugi do komisji, które ze swoich prac sporządzają sprawozdanie.

W przypadku nie zgłoszenia żadnych nowych poprawek, sejm może przystąpić od razu do trzeciego czytania.

W trakcie trzeciego czytania, jeżeli projekt był ponownie przekazany do komisji, obraduje się nad przedłożonym sprawozdaniem a następnie ma miejsce głosowanie. Jeżeli został przedłożony wniosek o odrzuceniu projektu w całości - najpierw głosuje się w tym zakresie, potem głosuje się za poprawkami. Na końcu następuje głosowanie za całym projektem ustawy.

Sejmowi przysługuje możliwość skrócenia postępowania, w uzasadnionych sytuacjach. Może on zarządzić przystąpienie do pierwszego czytania od razu po dostarczeniu posłom tekstu projektu, może zarządzić drugie czytanie, lub przystąpienia do drugiego czytania po przekazaniu przez komisję sprawozdania posłom.

Ustawa uchwalona przez sejm zostaje przekazana przez Marszałka Sejmu Marszałkowi Senatu oraz Prezydentowi. Senat ma trzydzieści dni na podjecie decyzji w sprawi ustawy. Może on albo przyjąć ją bez zmian, albo uchwalić poprawki albo też odrzucić ją w całości. Nie podjecie przez senat w wyznaczonym terminie żadnej decyzji skutkuje uznaniem ustawy za przyjętą w brzmieniu, jaki nadał jej sejm.

Jeżeli senat podejmie decyzje o odrzuceniu uchwały albo zaproponuje przyjęcie poprawek, w sytuacji, gdy taką decyzję senatu sejm odrzuci bezwzględną większością głosów, przy obecności co najmniej ustawowej liczby posłów, ustawę uznaje się za przyjętą w brzmieniu nadanym jej przez sejm.

Następnym krokiem jest przedłożenie zaakceptowanej przez sejm i senat ustawy Prezydentowi RP. Prezydent ma do wyboru następujące możliwości postępowania:

- może ją podpisać (na podjęcie decyzji prezydent ma 21 dni) i przekazać ją od ogłoszenia w dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej,

- może wystąpić z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie, czy ustawa jest zgodna z Konstytucją,

- może także warz ze stosownym uzasadnieniem przekazać sejmowi do ponownego rozstrzygnięcia - jest to zastosowanie prawa veta przez Prezydenta.

Trybunał może zadecydować albo o zgodności ustawy z konstytucją albo o jej sprzeczności. Jeżeli ustawa jest zgodna z przepisami, prezydent jest zobligowany do jej podpisania. Jeżeli jest niezgodna z konstytucją - prezydent nie podpisuje ustawy. Jeżeli niezgodność dotyczy tylko poszczególnych artykułów ustawy prezydent albo ja zwraca do sejmu w celu jej poprawienia albo podpisuje ją z pominięciem tej niezgodnej części.

Jeżeli prezydent zawetuje ustawę, Sejm ma obowiązek ponownie ją rozpatrzyć, po czym, jeżeli za będzie 3./5 głosów w obecności co najmniej ½ ustawowej liczby posłów może ją ponownie uchwalić. W takim przypadku prezydent podpisuje ustawę (ma na to 7 dni) i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Przy zastosowaniu weta i przegłosowaniu go przez Sejm, Prezydent nie może wystąpić do TK o stwierdzenie jej zgodności z konstytucji.

Nieco inaczej niż w powyższym trybie następuje uchwalenie ustawy budżetowej, oraz ustaw w sprawach zaciągania długów publicznych i udzielania gwarancji finansowych przez państwo.

W przypadku ustawy budżetowej jej projekt sejmowi przedkłada wyłącznie Rada Ministrów, nie później niż na trzy miesiące przed zakończeniem roku budżetowego (od tej zasady konstytucja przewiduje jednak wyjątek). Poprawki senatu muszą zostać uchwalone w terminie 20 dni od przekazaniu mu projektu. Prezydent nie ma prawa zawetować ustawy budżetowej - musi on w ciągu siedmiu dni ją podpisać. Ma on jednak możliwość przedłożenia jej do Trybunału Konstytucyjnego, w celu sprawdzenia jej zgodności z Konstytucją. Trybunał powinien zadecydować w tej sprawie nie później niż w terminie dwóch miesięcy. Nie przedłożenie Prezydentowi ustawy w ciągu czterech miesięcy od dnia jej przekazania sejmowi skutkuje możliwością skrócenia kadencji sejmu przez prezydenta.

Wszystkie ważne decyzje związane z krajem powinny być poddane pod ocenę narodu w drodze referendum ogólnokrajowego. Uprawnionym do jego ogłoszenia jest sejm, lub prezydent, jeżeli senat wyrazi na to zgodę bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. Referendum regulowane jest ustawą z dnia 29 czerwca 1995 r. o referendum.

3) UMOWA MIĘDZYNARODOWA - jest ona sytuowana w katalogu źródeł prawa administracyjnego po raz pierwszy w Konstytucji z 1997 roku. Konstytucja nakłada na ograny i obywateli wiążącego prawa międzynarodowego. Ratyfikowane umowy międzynarodowe są obowiązującym prawem powszechnym. Ustawa nakłada na organy administracji ogłaszanie wszystkich umów w stosownych publikatorach (Dziennik Ustaw).

Pośród umów międzynarodowych należy rozróżnić ratyfikowane umowy międzynarodowe i nieratyfikowane umowy międzynarodowe. Tylko te pierwsze są źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

Do ratyfikowania umów międzynarodowych upoważniony jest Prezydent, na podstawie upoważnienia ustawowego. Dotyczy on umów w sprawie pokoju, sojuszy, układów politycznych, układów wojskowych, wolności, praw, obowiązków obywatelskich, członkostwa Rzeczpospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej, znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym oraz spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga formy ustawy. Część umów jest ratyfikowana przez Radę Ministrów.

W przypadku sprzeczności umowy z ustawą pierwszeństwo będzie miała umowa międzynarodowa.

Wszelkie kwestie związane z umowami międzynarodowymi są unormowane w ustawie z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Dotyczy ona zasad zawierania, ratyfikowania, wykonywania, wypowiadania oraz zmian umów międzynarodowych

Do katalogu umów ratyfikowanych międzynarodowych zaliczamy umowy z godnie z art.. 89 ust. 1 i art. 90 ust. 1 Konstytucji oraz inne, gdy w ich treści przewidziany jest tryb ratyfikacji.

Te umowy, które nie są ratyfikowane, zatwierdza Rada Ministrów- rada albo sama je podpisuje albo wyraża tylko na to zgodę.

Na podstawie umowy międzynarodowej można przekazać pewne kompetencje organów władzy publicznej organizacji międzynarodowej lub międzynarodowemu organowi. Taka sytuacja zachodzi w przypadku różnych wspólnot europejskich.

Wszystkie te umowy międzynarodowe, które były ratyfikowane przed wejściem wżycie Konstytucjo z 1997 roku, zostały uznane za obowiązujące.

4) ROZPORZĄDZENIE - traktowane jako źródło prawa oraz jako forma działalności administracji, zajmują pozycję w hierarchii źródeł prawa zaraz po ustawach. Zgodnie z zasadą rozporządzenia są bardziej bezpośrednie i mają na celu uszczegółowienie sposobu wykonania zadań jeżeli wydane są przez organ niższego stopnia. Upoważnienie do wydania rozporządzenia musi znaleźć się w ustawie. Bez upoważnienia ustawowego niedopuszczalne jest wydanie rozporządzenia. Mogą mieć charakter generalny bądź specjalny i stanowią prawo powszechnie obowiązujące.

Wydawanie rozporządzeń przez władzę wykonawczą ma na celu ograniczenie ilości wydawanych ustaw, a także przyczynia się do unormowania danej kwestii przez specjalistów znających się nie tylko na praktyce ale także na teorii. Jest to przeniesienie zbędnego ciężaru na inne organy mające skutkować szybszą i bardziej sprawną ścieżką legislacyjną.

Celem rozporządzenia nie jest zastępowania ustawy ale jej uszczegółowienie, które jest niezbędne dla właściwego wykonywania zadań jakie nakłada na adresatów ustawa.

Latach 1952-1989rozporządenia wydawali:

- Rada Ministrów,

- premier,

- ministrowie,

- przewodniczący kolegialnych naczelnych organów administracji państwowej.

Po zmianach ustrojowych, kiedy zlikwidowana została Rada Państwowa (lipiec 1989) rozporządzenia wydawał dodatkowo jeszcze Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Zgodnie z konstytucją uprawnionymi do wydawania rozporządzeń są: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, Krajowa Rada radiofonii i Telewizji oraz ministrowie. Dodatkowo, na podstawie upoważnienia ustaw szczegółowych, do wydawania rozporządzeń uprawnieni zostali także przewodniczący Komitetu badań naukowych oraz przewodniczący komitetu Integracji Europejskiej. Ich uprawnienia wynikają jeszcze z ustawy z dnia 4 września 1997 roku o działaniach administracji rządowej, zgodnie z którą istnieją działy administracji dotyczące integracji europejskiej i rządowej. Z tego tytułu mogą oni pod rządami obowiązującej konstytucji wydawać stosowane rozporządzenia.

Nad wydawaniem rozporządzeń sprawowana jest kontrola zarówno wewnątrzadministracyjna jak i sądowa. Organami upoważnionymi do sprawowania kontroli wewnątrzadministracyjnej upoważniona jest Rada Ministrów. Podejmuje ona kontrolę na wniosek Prezesa rady Ministrów; ma ona uprawnienia do uchylenia rozporządzenia wydanego przez ministra, albo też rozporządzenia przewodniczącego danego komitetu (na podstawie 149 ust.2 )

Trybunał Konstytucyjny został upoważniony do kontrolowania wszystkich wydawanych rozporządzeń. Sprawdza on je pod względem ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (ustawy, konstytucja a także ratyfikowane umowy międzynarodowe). Wydane orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny charakteryzuje się mocą powszechnie obowiązującą oraz ma charakter ostateczny.

Na wydane przez sąd orzeczenie lub decyzję organu administracyjnego można wnieść skargę konstytucyjną. Przesłanką jej wniesienia, jest wyczerpanie całego toku postępowania, a więc zastosowanie wszelkich innych możliwych środków zaskarżenia. Wnosi się ją w ciągu dwóch miesięcy od doręczenia orzeczenia czy decyzji. Strona może wnieść skargę konstytucyjna jedynie poprzez radcę prawnego lub adwokata. Ten wymóg nieobowiązuje, jeżeli skarga jest wnoszona przez sędziego, prokuratora, notariusza profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych

Stronami przez Trybunałem Konstytucyjnym są: osoba skarżąca, organ, który wydał zaskarżany akt, Prokurator Generalny oraz, w przypadku wcześniejszego zgłoszenia - Prokurator Generalny.

Rozporządzenia wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, lub później, w zależności od zapisów przepisów końcowych. Ogłasza się je w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Rozporządzenia odgrywają ważną funkcję w dziedzinie prawa administracyjnego - wiele kwestii z zakresu administracji jest właśnie regulowanych rozporządzeniami.

5) ZARZĄDZENIA - nie mają charakteru źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Regulują one wewnętrzne sprawy i dotyczą tych jednostek, które są organizacyjnie podległe organowi, który dane zarządzenie wydał. Podstawą wydania zarządzenia może być wyłącznie ustawa. Tym samym tylko przepisy ustawy mnogą upoważnić dany organ do wydania zarządzenia. Treścią zarządzenia nie mogą być regulowana prawa ani wolności obywatela, takie kompetencje posiada jedynie ustawa. Jednocześnie, zarządzenie nie może dotyczyć kręgu osób nie związanych z organem, który zarządzenie wydał. Na treść zarządzenia nie można się powołać także podczas wydawania indywidualnej decyzji administracyjnej. Niedopuszczalna jest także modyfikacja aktów prawa powszechnie obowiązującego za pomocą zarządzenia. Uprawnionymi do wydawania zarządzeń jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, premier, ministrowie, przewodniczący określonych ustawą komitetów oraz terenowe organy administracji rządowej niezespolonej oraz zespolonej a także organy administracyjnych zakładów..

6) UCHWAŁY - uprawnionymi do ich wydawania są kolegialne organy publicznej administracji, np. Rada Ministrów. Uchwały uznawane są akty prawa miejscowego, prawo przewiduje jednakże w tym zakresie wyjątki stanowiąc, iż niektóre z uchwał mają charakter prawa powszechnie obowiązującego. Większość z nich jest aktem prawnym o charakterze wewnętrznym co oznacza, iż obowiązuje jedynie jednostki podległe organowi, który uchwałę wydał. Czasami są one wydawane w celu wykonania kompetencji nałożonych ustawą na dany organ ( taki charakter mają np. uchwały Rady Ministrów). Treścią uchwały nie powinny być regulowane kwestie regulowane ustawami, mogą one stanowić jedynie pewne ich rozszerzenie. Wydawanie uchwał musi następować na podstawie powszechnie obowiązującego prawa i nie może przekraczać jego granic. Adresaci uchwał ni powinni być także zobowiązywani treścią uchwał do podejmowania działań, które przekraczałyby ich kompetencje. Za dzień wejścia w życie danej uchwały uznaje się dzień jej ogłoszenia w stosownym publikatorze, jakim jest Monitor Polski. Dodatkowo uchwały powinny zostać ogłoszone za pomocą dzienników urzędowych stosownych ministerstw a także na łamach wojewódzkich dzienników urzędowych lub w inny przyjęty zwyczajowo sposób (prasa, radio, telewizja, plakaty).

7) REGULAMINY I STATUTY- Za pomocą statutów oraz regulaminów regulowane są ustroje oraz struktura wewnętrzna organów administracji publicznej. Na ich podstawie funkcjonują także organizacyjne jednostki organów administracyjnych. Statuty i regulaminy zajmują się przede wszystkim takimi kwestiami jak zakresy czynności, podział pracy w poszczególnych komórkach, zależności służbowe i organizacyjne w nich występujące, zasady koordynacji poszczególnych zadań a także zasady wewnętrznej kontroli. Statuy i regulaminy uznaje się także za akty normatywne o charakterze wewnętrznym. Nie są one jednak w żaden sposób niepowiązane z konstytucją i innymi aktami prawa powszechnie obowiązującego. Ich głównym celem jest jasne sprecyzowanie zasad i reguł wprowadzonych i obowiązujących w organizacji i funkcjonowaniu organów. Statuty i regulaminy nie są wydawane w pustce legislacyjnej - musza one zostać oparte o obowiązujące przepisy prawa, a ich treść nie może stać w sprzeczności z zapisami aktów normatywnych powszechnie obowiązujących. Wszystkie urzędy administracji publicznej powinny posiadać regulaminy wewnętrzne, kształtujące wewnętrzne stosunki w organie.

Specyficzna grupą aktów prawnych tego typu są regulaminy oraz statuty zakładów publicznych. Dotyczą bowiem one nie tylko organizacji oraz struktury wewnętrznej zakładu ale także kształtują obowiązki i praw osób, którzy z zakładu korzystają. Prawa i obowiązki nie mogą być jednak sprzeczne z prawami i obowiązkami okrzesanymi przepisami konstytucji. W regulaminie powinno znajdować się odzwierciedlenie wszystkich tych praw i obowiązków, które określa konstytucja - zakres regulaminu nie powinien być ani mniejszy ani większy. Regulaminy i statuty zakładów budżetowych są ustanawiane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i stanowią one zazwyczaj rodzaj uzupełnienia do ustaw. Ich związek z konstytucją przejawia się nie tyle w odwzorowaniu jej przepisów, co w ich dalszym i mocniejszym skonkretyzowaniu

Bibliografia:

- Eugeniusz Ochendowski - "Prawo Administracyjne - część ogólna"

- Jan Boć - "Prawo Administracyjne"

- Ryszard Seidel - "Prawo i postępowanie administracyjne"