Merkury jest planetą znana już od starożytności. Imię otrzymał od starożytnych Rzymian na cześć boga handlu. Zachowała się informacja z czwartego wieku przed naszą erą, o tym, że Heraklides prowadził obserwacje sugerujące jakoby Merkury i Wenus miały krążyć wokół Słońca i dopiero razem ze Słońcem wokół Ziemi.

Faktyczny porządek w Układzie Słonecznym został poznany jak wiadomo dopiero dzięki odkryciom Mikołaja Kopernika.

Merkury należy do tzw. ziemskiej grupy planet. Jego orbita znajduje się w najmniejszej odległości od Słońca ze wszystkich planet układu Słonecznego. Średnica Merkurego wynosi tylko 4840 kilometrów. Planeta porusza się wokół Słońca po eliptycznej orbicie w czasie równym 0.24 roku czyli 87.969 dni. Prędkość ruchu orbitalnego planety wynosi średnio 48 km / s.

Odległość planety od Słońca zmienia się od 46 milionów kilometrów w momencie, gdy jest najbliżej Słońca ( czyli w peryhelium) do 70 milionów kilometrów w punkcie maksymalnego oddalenia ( czyli w aphelium).

Zmienia się również odległość Merkurego od Ziemi. Odległości mieszczą się w przedziale 82 do 217 milionów kilometrów.

Merkury jest planetą o niewielkich rozmiarach. Jego promień to mniej więcej 0.4 promienia ziemskiego, a masa stanowi tylko 0.05 mas Ziemi. Tylko gęstość obie planety maja zbliżoną. Gęstość Merkurego to 5.43 g/cm.

Merkury rotuje wokół własnej osi, która jest prawie prostopadła do płaszczyzny orbity, w czasie 58.6 dnia. Ponieważ okres obiegu planety wokół Słońca to 88 dni, tak więc na dwa takie obiegi przypadają trzy obroty wokół własnej osi. Świadczy to o występowaniu zjawiska zwanego sprzężeniem ruchu obiegowego i rotacyjnego planety. Gdyby było możliwe wykonanie obserwacji z powierzchni Marsa to można by obserwować bezpośrednie skutki tego sprzężenia. Mianowicie występuje krótkotrwałe wstrzymanie ruchu Słońca w zenicie podczas jego wędrówki po niebie. Następnie Słońce wraca i ponownie się zatrzymuje, po czym podąża dalej w kierunku horyzontu. Dzieje się tak ponieważ w momencie gdy planeta znajdzie się w swojej minimalnej odległości od Słońca jej prędkość obiegu gwiazdy przewyższa prędkość rotacji.

Doba na Merkurym trwa 176 dni ziemskich. Rok na Merkurym jest dwa razy krótszy.

Merkury posiada tylko szczątkową atmosferę . Za taki stan rzeczy odpowiedzialne jest wyjątkowo słabe pole magnetyczne jak również niewielka masa planety niezdolna do utrzymania gazów. Gęstość tej atmosfery jest prawie miliard razy mniejsza od gęstości atmosfery ziemskiej, a tworzą ją głównie sód, hel, gazy szlachetne takie jak: neon, argon i ksenon, oraz potas, tlen i dwutlenek węgla.

Śladowa atmosfera, a także duże zmiany odległości od Słońca i wyjątkowo długie dni i noce merkuriańskie powodują olbrzymie wahania temperatur. Maksymalne temperatury wynoszące około 770K panują na półkuli, która jest oświetlona przez Słońce, w momencie maksymalnego zbliżenia. Natomiast na półkuli nieoświetlonej, gdy planeta znajduje się w największej odległości od Słońca temperatura może spaść do 100K.

Mimo tak ogromnych wahań temperatur powierzchniowych, temperatura warstwy podpowierzchniowej w okolicach równika nie spada poniżej 273K.

Charakterystyczna dla Merkurego jest zmiana klimatu wraz z długością geograficzną.

Większą część wnętrza planety prawdopodobnie zajmuje żelazne jądro otoczone warstwą krzemianów o grubości kilkuset kilometrów i cienką skorupą.

Ukształtowanie terenu planety znane jest dzięki informacjom dostarczonym przez sondę kosmiczną Mariner 10. Sonda ta została wystrzelona w 1973 roku. Najpierw przeleciała w pobliżu Wenus, a potem zbliżyła się do Merkurego na odległość 703 kilometry. Kolejny przelot nastąpił w dużo większej odległości bo 43 tysięcy kilometrów. I wreszcie w 1975 roku sonda zbliżyła się do Merkurego na odległość 327 kilometrów. Dzięki takiemu zbliżeniu można było zrobić wiele interesujących zdjęć. Sonda Mariner 10 była bowiem pierwszą sondą wyposażoną w kamerę telewizyjną. Dzięki wykonanym fotografiom wiadomo, że planeta pokryta jest grubą warstwą pyłów. Widoczne są duże ilości kraterów uderzeniowych o średnicach nawet do kilkuset kilometrów. Występują też liczne doliny, zagłębienia i rowy.

Charakterystyczną strukturą jest tzw. Kotlina Upałów, czyli ogromnych rozmiarów równina otoczona pasmem górskim. Jest ona prawdopodobnie wynikiem zderzenia planety z ciałem o dużych rozmiarach.

Dla ukształtowani powierzchni Merkurego znamienne są też liczne skarpy dochodzące do wysokości 3 km i ciągnące się ponad 500 km.

Wydaje się, że Ziemia jest jedyną planetą, na której występuje woda. Jednak obserwacje Merkurego z ostatnich 10 lat dostarczają zaskakujących informacji. Podejrzewa się, że w głębokich kraterach rejonów okołobiegunowych mogą być zgromadzone pokłady lodu wodnego.

Ponieważ Merkury jest planetą wewnętrzną w stosunku do Ziemi można obserwować zjawisko polegające na przemieszczaniu się tej planety przed tarczą słoneczną. Ze względu na dużą prędkość ruchu i bliskość Słońca może być widoczny jedynie po zachodzie lub tuż przed wschodem Słońca. Ostatni raz można było obserwować to zjawisko 15 listopada 1999 roku.

Merkury nie ma żadnego naturalnego satelity. Sam pod wieloma względami przypomina Księżyc, satelitę ziemskiego.

Wenus

Ta planeta, która jeszcze w starożytności została ochrzczona imieniem bogini miłości jest drugą po Merkurym planetą od Słońca. Pierwsze wzmianki o Wenus pojawiają się w tekstach z przełomu osiemnastego i siedemnastego wieku przed naszą erą. Dotyczą położeń i okresów widoczności planety. Na początku siedemnastego wieku Galileusz dzięki wykorzystaniu lunety odkrył, że Wenus wykazuje fazy podobne jak ziemski Księżyc.

Po raz pierwszy obiekty w kierunku Wenus wysłano z Ziemi na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Pierwszą sondą była sonda Wenera produkcji radzieckiej. Niestety utracono z nią kontakt radiowy i misja zakończyła się niepowodzeniem. Kolejnym obiektem ziemskim podążającym w kierunku Wenus był Mariner 2 produkcji amerykańskiej . Był on znacznie lżejszy od Wezery, ważył 202 kilogramy. Po trzech miesiącach od wystrzelenia w przestrzeń kosmiczną Mariner 2 minął powierzchnie planety w odległości 35 tysięcy kilometrów. Dzięki temu można było dokonać wielu interesujących pomiarów. Były to pierwsze udane próby sondowania Wenus. Kolejne loty Wezera celu "podboju" planety odbyły sondy Wenera 2-16. Niemniej jednak większość informacji na temat tej planety nauka zawdzięcza dwóm misjom: Pioneer - Wenus i Magellan. Pierwsza misja to loty dwóch sond: Pioneer 12 i Pioneer 13. Zostały one wystrzelone w roku 1978.Pierwsza z sond zaczęła okrążać planetę stając się jej satelitą. Poruszała się ona po orbicie eliptycznej. Jej odległość od planety zmieniała się od 233 km do 65 tys. kilometrów. Dzięki tej sondzie zostały przeprowadzone badania atmosfery, jonosfery i pola magnetycznego. Udało się również wykonać radarową mapę powierzchni prawie całej planety. Druga sonda tej misji umieściła na planecie tzw. próbniki, które dokonały badań atmosfery Wenus.

Sonda drugiej misji, Magellan, została umieszczona w Kosmosie przy pomocy wahadłowca Atlantis. Miało to miejsce w roku 1989. Jej wędrówka do Wenus trwała 15 miesięcy i podobnie jak Pionier została sztucznym satelitą planety. Jej odległość od planety zmieniała się w przedziale od 294 kilometrów do 8543 kilometrów. Jeden obieg trwał 195 minut. Dzięki tej sondzie sporządzono mapę ponad 98% powierzchni planety. Później orbitę eliptyczną zmieniono na kołową. W końcowym etapie misji sonda opadła na powierzchnię planety dokonując przy tym badań atmosfery wenusjańskiej.

Wenus jest planetą najbliższą Ziemi. Średnia odległość między nimi zmienia się od 40 - 259 milionów kilometrów. Podejrzewa się nawet, że na Wenus mogły panować warunki podobne do ziemskich obecnie. Dużo gęstsza atmosfera spowodowała jednak efekt cieplarniany i zmianę warunków.

Średnia odległość tej planety od Słońca to 108.2 milionów kilometrów . W aphelium wynosi ona 109 milionów kilometrów, a peryhelium 107.5 milionów kilometrów. Planeta porusza się wokół Słońca po orbicie prawie kołowej, o mimośrodzie 0.0068. Prędkość ruchu orbitalnego wynosi średnio 35.03 km /s. Okres obiegu wynosi 224.7 dnia, natomiast czas obrotu wokół własnej osi to 243.16 dnia. Ciekawostką jest fakt, że Wenus obraca się najwolniej ze wszystkich planet i dodatkowo w kierunku przeciwnym . Oś obrotu znajduje się prawie w płaszczyźnie planety, stąd brak pór roku. Doba wenusjańska trwa prawie 117 dób ziemskich.

Pole magnetyczne na Wenus jest prawie trzy rzędy wielkości mniejsze niż pole magnetyczne Ziemi. Przyczyną tego jest prawdopodobnie wolna rotacja planety.

Atmosfera Wenus jest wyjątkowo gruba i gęsta. Tworzą ją przede wszystkim: dwutlenek węgla (96%), azot (3.5%). Gazy domieszkowe to : dwutlenek siarki, tlenek węgla, argon, neon, chlorowodór i para wodna. Ta gęsta i nieprzezroczysta atmosfera powodując efekt cieplarniany doprowadziła do ogromnego rozgrzania powierzchni planety. Na Wenus bez przerwy panują upały. Temperatura przy powierzchni sięga bowiem 750K. Występują również bardzo niewielkie dobowe wahania temperatur - rzędu 25 stopni. Na wysokości 100 km temperatura spada do około 100 K.

Ciśnienie atmosferyczne przy powierzchni wynosi około 9 MPa. Jest 90 razy większe od ciśnienia panującego na Ziemi.

Wenus podobnie jak Ziemia cechuje się wyjątkowo złożoną budową geologiczną oraz bogatą rzeźbę terenu. Prawdopodobnie obecną postać powierzchni planeta zawdzięcza głównie zjawiskom wulkanicznym, i w znacznie mniejszym stopniu zjawiskom tektonicznym.

Informacji na ten temat jako pierwsze dostarczyły wspomniane już wcześniej sondy Wenus byłego ZSSR "Venera 13" i "Venera 14".Miało to miejsce w roku 1982. Okazało się, powierzchnia Wenus to wyjątkowo rozległe równiny. Gdzieniegdzie widoczne były skały i wycieki wulkaniczne.

Dokładniejszych informacji dostarczyły kolejne sondy, tym razem amerykańskie. Pierwsza to Pionier, druga Magellan. Potwierdziły one informacje o rozległych równinach na powierzchni planety. Dodatkowo stwierdzono obecność również obszarów wyżynnych. Na półkuli północnej znajduje się wyżyna o rozmiarach kontynentu. Nadano jej nazwę Ziemi Isztar. Otoczona jest przez pasma górskie prawdopodobnie sięgające 10 tys. metrów wysokości. Ponadto powierzchnie Wenus rozcinają liczne rowy i szczeliny oraz rozmaite fałdy.

Na powierzchni Wenus stwierdzono również obecność olbrzymiej ilości wulkanów. Niektóre mają wysokość 6 tys. metrów i średnicę powyżej 1000 kilometrów.

Co ciekawe na powierzchni Wenus jest mała ilość kraterów pouderzeniowych. Uległy one zatarciu w trakcie aktywności wulkanicznej.