Medycyna nuklearna posługuje się wykorzystaniem izotopów promieniotwórczych w rozpoznawaniu (diagnostyce) oraz terapii (badaniu) dolegliwości, również w eksperymentach naukowych.

Wykorzystanie diagnostyczne izotopów promieniotwórczych opiera na umieszczeniu materiału promieniotwórczego do narządów czy tkanek naszego organizmu, natomiast później na rejestrowaniu promieniowania przy pomocy detektorów ulokowanych obok badanym narządem. Zgromadzenie materiału promieniotwórczego w narządach czy tkankach a także na jej rozkład zezwalają na morały diagnostyczne.

Aktualnie wykorzystuje się ponad 200 różnych kombinacji znakowanych izotopami promieniotwórczymi , które dobieramy uwzględniając to jaki narząd jest akurat badany i jakich spodziewamy się informacji. Często wykorzystywane izotopy promieniotwórcze pokazuje tabelka. Izotopy te, włączone w inne kombinacje chemiczne są później umieszczane w ciele.

Diagnozowanie izotopowe jest badaniem nieobowiązkowym i nie można tylko i wyłącznie na jego podstawie przedstawić rozpoznania uzyskanej jednostki chorobowej. Wnioski wyciągnięte z wniosków jest opierana na wcześniej dokonanych badań klinicznych. Są także takie sytuacje, że potwierdzone zostanie wcześniejsze rozpoznanie.

Diagnozowanie izotopowe tarczycy zalicza się do najczęściej wykonywanych badań diagnostycznych dokonywanych w gabinetach medycyny nuklearnej. Głównym celem tych badań jest analiza wszystkich faz czynności tarczycy a także analiza jej budowy anatomicznej.

Do tego rodzaju badań zaliczmy :

- Scyntygrafia tarczycy

- Badania jodochwytności

- Badania przytarczyc dokonuje się w ewentualnościach sugerujących zachwiania gospodarki

wapniowo - fosforanowej.

- Badania radioimmunologiczne dzięki nim możemy precyzyjnie zdefiniowanie stopnia hormonów w płynach ustrojowych.

- Badania radioimmunometryczne wykonuje się w warunkach nadwyżki przeciwciał.

Izotopowe badania układu oddechowego dotyczą ukrwienia oraz wentylacji płuc. Zaliczmy do nich:

- Scyntygrafia perfuzyjna

- Scyntygrafia wentylacyjna

Natomiast do badań wątroby oraz nerek zalicza się :

- Scyntygrafia wątroby oraz śledziony

- Scyntygrafia czynnościowa wątroby oraz dróg żółciowych

Metodami izotopowymi jesteśmy w stanie badać: czynności miąższu nerkowego, przepływ krwi i plazmy przez nerki, morfologię nerek, rozdział krwi w łożysku naczyniowym, oraz wartość przesączenia kłębuszkowego. Do tych badań zaliczmy:

- Renografia

- Angioscyntografia

Izotopy jeżeli chodzi o nadnercze stosuje się do uwidocznienia kory albo rdzenia .W tym celu

wykorzystuje się wizualizację.

Nowoczesna badania izotopowe chorób ośrodkowego nerwowego obejmuje:

- Scyntygrafię mózgu

- Cysternografię oraz mielografię izotopową

- Badania przepływu mózgowego

- Angioscyntografię izotopową

Diagnostyki izotopowe w diagnostyce układu krążenia bardzo często znajdują zastosowanie. Ciągle nadal modernizujemy metody pomiarowe, a także wprowadzamy nowe systemy komputerowe do badań wniosków, bardzo poszerzyły się określenia diagnostyczne. Nowoczesne metody izotopowe zezwalają na diagnostykę ukrwienia mięśnia sercowego oraz analizę cech krążenia.

W diagnostykach układu kostnego wykorzystuje się zależności fosfonianowe. Głównym zadaniem tych badań jest odkrycie ognisk nowotworowych w następujących przypadkach:

1) Pierwotnych nowotworów kości

2) Przerzutów nowotworowych

3) Ogromnych przemian w celu oznaczenia wskazań do możliwej resekcji chirurgicznej

Analizy dokonuje się jako scyntygrafię całego ciała. Diagnostki izotopowe układu kostnego przede wszystkim istotne są, gdyż badaniami tymi da się bardzo wcześnie odkryć ogniska przerzutowe. Ma to oczywiście duże znaczenie do określenia dalszego toku postępowania leczniczego.

Radioizotopy stosuje się także do odnajdywania tzw. ektopicznej śluzówki ( uchyłek Meckela).

Od czasów Marii Skłodowskiej - Curie oraz Gyórgy Hevesy'ego naukowcy, technicy oraz badacze znajdują stale nowe ewentualności zastosowania promieniowania jonizującego w różnych etapach działalności człowieka.

Nie jesteśmy przedstawić wszelkich wykorzystań promieniowania jonizującego. Znajdujemy zastosowanie w konserwacji żywności, badaniu i terapii medycznej, czyszczeniu sprzętu medycznego, rolnictwie, poszukiwaniu źródeł wody, również w odkrywaniu oraz niwelowaniu skażeń środowiska naturalnego.

Promieniowanie jonizujące stosuje się także do zamiany budowy chemicznej substancji, budowania bardzo czułych detektorów (czujek) dymu, również do analizowania zanieczyszczenia jezior, zbiorników wodnych oraz wód gruntowych

Techniki jądrowe (izotopowe) wykorzystuje się w górnictwie, archeologii, geologii. Dzięki nim jesteśmy w stanie, np. dokładne podanie wiek analizowanych skał lub minerałów, jak również wiek szczątków żywych organizmów.

Promieniowanie oraz techniki jądrowe wykorzystuje się przede wszystkim w przemyśle. Nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie aktualnej produkcji przemysłowej bez izotopowych mierników grubości, poziomomierzy, analizatorów składu materiałów, defektoskopów, gęstościomierzy itp. Działanie nowoczesnej gospodarki bez wpływu technik jądrowych byłoby nierealne.

Napromieniowanie żywności

Równie znana technika jest napromieniowanie żywności. Wykorzystuje się ją aby móc dłużej gromadzić jedzenie. Na podstawie analiz stwierdzono, iż żywność utrwalana radiacyjnie nie jest szkodliwa ani radioaktywna, ale tak samo jak i inne procesy utrwalające radiacja powoduje niektóre zmiany chemiczne w żywności. Ich typ oraz zasięg uzależnione są od chemicznej dawki promieniowania, temperatury, zawartości produktu, a także dostępu światła oraz tlenu w czasie napromieniania. Na skutek promieniowania jonizującego powstają na przykład wolne rodniki, jak również maleje o 20-60% skład witamin A, B1,C oraz E. Należy powiedzieć również, iż takie same zmiany powstają w żywności na skutek termicznej obróbki albo długotrwałego jej gromadzenia.

Elektrownie jądrowe :

Energia jądrowa odgrywa ogromną funkcje w bilansie energetycznym świata. Pod koniec 1992 r. działały 424 bloki jądrowe , produkujące 17% całej światowej energii elektrycznej. Uran w naturalnej formie posiada 99,3% U-238 i 0,7% U-235. W elektrowniach atomowych stosuje się uran wzbogacony - w przybliżeniu 20% U-235 i 80% U-238. W czasie rozszczepiania 1 kg uranu wyzwala się tyle energii, ile wyzwala się podczas spalenia 2800 t węgla kamiennego.

Jacek Wcisło

II L.O.