forma ustrojowa państwa rzymskiego w okresie od Oktawiana Augusta do Dioklecjana (27 r. p.n.e. - 284 r. n.e.). Podwaliny tego systemu społeczno-politycznego, który funkcjonował w państwie rzymskim aż do połowy III w. n.e., stworzył Oktawian August (27 r. p.n.e. - 14 r. n.e.). Ponieważ wiedział, że większość Rzymian nastawiona była prorepublikańsko, formalnie zachował republikę (nadal istniał senat i urzędy republikańskie), ale w jej ramach stworzył nową funkcję i w oparciu o nią sprawował władzę.
Skumulował w swoich rękach kilka istotnych urzędów, co dało mu nadrzędną pozycję w państwie. Pełnił urzędy: prokonsula (co dawało mu władzę w prowincjach), trybuna ludowego (dzięki czemu mógł zwoływać posiedzenia senatu, zgromadzenia ludowe oraz wetować ustawy), cenzora, a od 12 r. p.n.e. najwyższego kapłana. Przyjął też tytuły: imperatora (wodza naczelnego), augusta (kogoś boskiego, wzniosłego), princepsa (czyli pierwszego wśród senatorów).
Potrzebujesz pomocy?