Epistolografia - definicja pojęcia, dwa znaczenia epistolografii, cechy listów w różnych epokach. 

Epistolografia - co to jest

Termin epistolografia, pochodzący od łacińskiego słowa epistola i greckiego epistolē, czyli list, ma dwa znaczenia. W ogólnym znaczeniu epistolografia to sztuka tworzenia listów w oparciu o określone zasady i zwyczaje charakterystyczne dla danego okresu historycznego. Reguły te były prezentowane w licznych traktatach o pisaniu listów, a także w tworzonych już w średniowieczu listownikach, czyli zbiorach wzorcowych listów autentycznych lub fikcyjnych.

Epistolografia a literatura (list jako gatunek literacki)

Epistolografia to także jeden z działów literatury, obejmujący utwory wykorzystujące formę listu. Do epistolografii w tym znaczeniu zalicza się także autentyczne listy (znanych twórców lub postaci historycznych) lub ich całe zbiory posiadające walory artystyczne (będące często literackimi dziełami sztuki) lub stanowiące źródło wiedzy na temat historii i kultury czasów, w których powstały.

Epistolografia dawnych epok

Epistolografia (jako ogół listów powstających w danym okresie) w dawniejszych epokach pełniła funkcję użytkową, listy miały konkretny cel. Epistolografia starożytna podlegała zasadom retoryki, dlatego ówczesne listy odznaczały się przejrzystą i logiczną kompozycją, klasycznym, wysokim stylem zbliżonym do mowy. Ważny wkład w historię epistolografii wniosły biblijne listy apostolskie adresowane do społeczności chrześcijańskich. 

Listy te pełnią funkcję dydaktyczną, temu podporządkowany jest ich styl, podejmują tematykę moralną i obyczajową. Średniowiecze to czas epistolografii łacińskiej.

Epistolografia nowożytna

W epoce nowożytnej w epistolografii obok listów o funkcji użytkowej (utylitarnej) pojawia się korespondencja o charakterze osobistym, często przybierająca formę wyznania. Przykładem epistolografii tego typu są barokowe listy króla Jana III Sobieskiego do żony. W późniejszych epokach nastąpił rozkwit epistolografii, powstały utwory literackie wykorzystujące gatunek listu, takie jak "Niebezpieczne związki" P. Choderlos’a de Laclos’a czy "Cierpienia młodego Wertera" J.W. Goethego. 

Rozwój romantycznej epistolografii wiązał się ze wzrostem rangi listu jako gatunku literackiego. W ówczesnej epistolografii dominowała forma listów-wyznań, ale także listów mających na celu określoną autokreację, zaprezentowanie siebie na przykład jako bohatera romantycznego, wyjątkowego twórcę itp.). Szczególnie widoczne jest to w listach J. Słowackiego i Z. Krasińskiego.