Państwo-posiada terytorium, ludność i suwerenną władzę utrzymującą stosunki międzynarodowe/Liczba państw-195 w 2024 r., w tym 193 członków ONZ i 2 państwa obserwatorów/Kryteria istnienia państwa-ogłoszona lub historycznie uzyskana niepodległość, uznanie międzynarodowe oraz realna władza nad przynajmniej częścią terytorium/Integracja-łączenie państw lub ich współpraca polityczna, militarna i gospodarcza, np. w organizacjach międzynarodowych/Dezintegracja-podział obszarów lub zakończenie współpracy gospodarczej/Zmiany w Europie po 1989 r.-zjednoczenie Niemiec, rozpad ZSRS, Czechosłowacji i Jugosławii/Rozpad ZSRS-powstanie 15 niepodległych państw; 8 leży całkowicie lub częściowo w Europie: Rosja, Estonia, Łotwa, Litwa, Białoruś, Ukraina, Mołdawia i Kazachstan/Rozpad Czechosłowacji-powstanie Czech i Słowacji/Rozpad Jugosławii-powstanie Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Macedonii Północnej, Serbii i Czarnogóry; później Kosowo ogłosiło niepodległość, uznawaną przez część państw/ONZ-największa organizacja międzynarodowa, skupiająca niemal wszystkie państwa; działa na rzecz pokoju, bezpieczeństwa, praw człowieka, dobrobytu, współpracy narodów i zwalczania ubóstwa/Unia Europejska-przykład integracji politycznej i gospodarczej/Przyczyny konfliktów zbrojnych-ekonomiczne, polityczne i społeczne/Skutki konfliktów zbrojnych-śmierć, kalectwo, urazy fizyczne i psychiczne, strach, uchodźstwo, rozpad rodzin, ubóstwo, głód, niedożywienie, choroby, osłabienie gospodarki, zniszczenia infrastruktury i kultury, zwłaszcza religijnej, izolacja gospodarcza i polityczna oraz dewastacja środowiska/Obszary konfliktów-główne obszary wskazane w materiale to Afryka i Bliski Wschód; w Europie wojna Rosji przeciw Ukrainie, rozpoczęta w 2014 r. nielegalną aneksją Krymu, z pełnoskalową inwazją od 2022 r./Przyczyny różnic rozwoju-czynniki przyrodnicze, historyczne, kulturowe, polityczne i ekonomiczne/Wskaźniki rozwoju społeczno-gospodarczego-PKB i HDI/PKB-wartość rynkowa dóbr i usług finalnych wytworzonych w państwie w określonym czasie; PKB per capita oznacza wartość na mieszkańca i służy porównaniom/HDI-syntetyczny wskaźnik rozwoju społecznego uwzględniający oczekiwaną długość życia, oczekiwaną i średnią liczbę lat edukacji oraz dochód narodowy na osobę/