Co zmieni się w listach lektur? 

16 sierpnia Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało listę zmian, dotyczących kanonu lektur, które wejdą w życie już w najbliższym roku szkolnym. Modyfikacje pojawiły się w wykazach wszystkich etapów kształcenia, a większość z nich obejmuje lektury uzupełniające. Niektóre z tekstów zostały usunięte całkowicie, a część przeniesiona z listy obowiązkowych do uzupełniających. W komentarzu MEiN do rozporządzenia przeczytamy uzasadnienie dotyczące zmian, z którego wynika, że według resortu, proponowane pozycje książkowe warto omawiać z uczniami, ponieważ mają one wysokie walory edukacyjne i wychowawcze, zawierają czytelny system wartości, mają odpowiednią konstrukcję oraz są pisane staranną polszczyzną. 

Polonistom nie podobają się zmiany 

Nauczyciele języka polskiego ubolewają głównie nad usunięciem z listy lektur poezji Marcina Świetlickiego oraz Stowarzyszenia umarłych poetów Nancy H. Kleinbaum, ponieważ według nich książki te były przez uczniów chętnie czytane. Pedagodzy zwracają też uwagę na małą dostępność nowych pozycji w bibliotekach i księgarniach. Część polonistów ocenia nowe lektury jako trudne do przyswojenia dla uczniów, a całą listę książek za nieróżnorodną i jednostronną, ponieważ — jak twierdzą — duży procent zawartych w niej lektur opiera się na moralności chrześcijańskiej i promuje konserwatywny światopogląd. Nauczyciele uważają, że zbyt duża ilość takich treści w podstawie programowej może zniechęcić uczniów zarówno do tej tematyki, jak i w ogóle do czytania i nauki języka ojczystego. 

Poniżej przedstawiamy zmiany dotyczące listy lektur obowiązkowych i uzupełniających dla wszystkich etapów edukacyjnych. 

Klasy I-III szkoły podstawowej 

Lektury usunięte: 

— Alina Centkiewiczowa i Czesław Centkiewicz, Zaczarowana zagroda;

— Mira Jaworczakowa, Oto jest Kasia

— Leszek Kołakowski, Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca?

— Marcin Pałasz, Sposób na Elfa

Nowe pozycje: 

— Dorota Gellner, Wścibscy

— Julita Grodek, Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie;  

— Tom Justyniarski, Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca

— Piotr Kordyasz, Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły (fragmenty); 

— Zofia Kossak-Szczucka, Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata

— Åsa Lind, Piaskowy Wilk

— Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych

Klasy IV-VI szkoły podstawowej 

Lektury usunięte z listy uzupełniających: 

— Karol May, Winnetou

Nowe pozycje na liście lektur uzupełniających: 

— Carlo Collodi, Pinokio

— John Flanagan, Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu

— Emilia Kiereś, Rzeka

— Zofia Kossak-Szczucka, Topsy i Lupus

— Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe

— Alan Aleksander Milne, Kubuś Puchatek

— Longin Jan Okoń, Tecumseh

— Ferdynand Antoni Ossendowski, Słoń Birara

— Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny

— Louis de Wohl, Posłaniec króla

Lektury przeniesione z listy obowiązkowych do uzupełniających: 

— Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi

Klasy VII-VIII szkoły podstawowej 

Lektury usunięte z listy uzupełniających: 

— Nancy H. Kleinbaum, Stowarzyszenie Umarłych Poetów

— Nowe pozycje na liście lektur uzupełniających: 

— Lloyd Cassel Douglas, Wielki Rybak

— Zofia Kossak-Szczucka, Bursztyny (wybrane opowiadanie); 

— André Frossard, Nie lękajcie się! Rozmowy z Janem Pawłem II

— Bolesław Prus, Placówka, Zemsta

— Henryk Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa

— Nicolas Sparks, Jesienna miłość.

Lektury przeniesione z listy obowiązkowych do uzupełniających: 

— Melchior Wańkowicz, Ziele na kraterze;  

— Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei (przeniesione z listy dla szkoły podstawowej do zakresu rozszerzonego dla liceów i techników). 

Liceum ogólnokształcące, technikum i szkoła branżowa II stopnia 

Lektury usunięte z listy obowiązkowych: 

— Wybrane wiersze Marcina Świetlickiego (zakres podstawowy) - usunięte także z listy lektur dla szkoły branżowej I stopnia; 

— Jan Parandowski, Mitologia, część II Rzym (zakres rozszerzony); 

— François Villon, Wielki testament — fragmenty (zakres rozszerzony); 

— Piotr Skarga, Żywoty świętych — fragmenty (zakres rozszerzony). 

Nowe pozycje na liście lektur uzupełniających: 

Kronika Książąt Polskich, oprac. Jerzy Wojtczak-Szyszkowski (zakres podstawowy); 

— Juliusz Słowacki, Listy do Matki — fragmenty (zakres podstawowy); 

— Henryk Sienkiewicz, Listy z podróży do Ameryki — fragmenty (zakres podstawowy); 

— Stefan Żeromski, Ludzie bezdomni (zakres podstawowy); 

— Ryszard Krynicki, Adam Zagajewski, wybór wierszy (zakres podstawowy); 

— Witold Pilecki, Raport Witolda (zakres podstawowy); 

— Wiesław Kielar, Anus mundi (zakres podstawowy); 

— Zofia Kossak-Szczucka, Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919 (zakres podstawowy); 

— Jarosław Iwaszkiewicz, wybrane opowiadanie (zakres podstawowy); 

— John Ronald Reuel Tolkien, Władca pierścieni. Drużyna pierścienia (zakres podstawowy); 

— Zofia Kossak-Szczucka, Błogosławiona wina (zakres rozszerzony); 

— Ferdynand Antoni Ossendowski, Mocni ludzie; Ludzie, zwierzęta, bogowie (zakres rozszerzony); 

— Krystyna Lubieniecka-Baraniak, Gdy brat staje się katem (zakres rozszerzony); 

— Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei — fragmenty; Tryptyk rzymski; Pamięć i tożsamość — fragmenty, Fides et ratio — fragmenty (zakres rozszerzony); 

— Karol Wojtyła, Przed sklepem jubilera (zakres rozszerzony);  

— Stefan Wyszyński, Zapiski więzienne (zakres rozszerzony); 

— Paweł Zuchniewicz, Ojciec wolnych ludzi. Opowieść o Prymasie Wyszyńskim (zakres rozszerzony).   

Lektury do samokształcenia dla liceum ogólnokształcącego i technikum 

Pozycje usunięte z listy: 

— Ewelina Nurczyńska-Fidelska, Barbara Parniewska, Ewa Popiel-Popiołek, Halina Ulińska, Film w szkolnej edukacji humanistycznej.

Pozycje dodane do listy: 

— Jan Błoński, Język właściwie użyty. Szkice o poezji polskiej drugiej połowy XX wieku;  

— Grażyna Borkowska, Pozytywiści i inni;  

— Włodzimierz Dłubacz, O kulturę filozofii;  

— Keith Houston, Książka. Najpotężniejszy przedmiot naszych czasów zbadany od deski do deski;  

— Czesław Jaroszyński i Piotr Jaroszyński, Kultura słowa. Podstawy retoryki klasycznej;  

— Piotr Jaroszyński, Człowiek i nauka. Studium z filozofii kultury;  

— Karl Jaspers, Idea uniwersytetu

— Teresa Kowalik, Przemysław Słowiński, Królewski dar. Co Polska i Polacy dali światu;  

— Jakub Z. Lichański, Retoryka. Historia – Teoria – Praktyka, t. I i II;  

O polską kulturę humanistyczną. Z Mieczysławem A. Krąpcem OP rozmawia Piotr S. Mazur;  

— Ryszard Przybylski, Klasycyzm, czyli prawdziwy koniec Królestwa Polskiego. 

Dodatkowo z zalecanych dzieł teatralnych i filmowych usunięto Apocalypsis cum figuris w reżyserii Jerzego Grotowskiego i Zezowate szczęście Andrzeja Munka, a dodano do nich Przerwanie działań wojennych Juliusza Machulskiego.