| Strony maszynopisu (a4): |
3,0 |
| Strony rękopisu (a5): |
7,4 |
| Ocena nauczyciela |
 |
| Komentarz nauczyciela: |
poziom średni, słownictwo rozbudowane |
| Średnia ilość gwiazdek: |
3,37 |
| pdst. |
gimn. |
liceum |
studia |
|
wybierz szkołę aby ograniczyć ilość wyników |
|
|
|
|
|
|
|
|
Monarchia patrymonialna i system feudalny.
Państwo patrymonialne to forma rządów, w której władca mógł
swobodnie rozporządzać podległym sobie krajem. Uznawał on, że
zarządzane przez niego ziemie to jego własność - ojcowizna(czyli
patrymonium - stąd nazwa monarchia patrymonialna) rodu, z którego
się wywodził. Państwo było zatem własnością monarchy, a jego losy
zależały od osoby władcy. Cechą charakterystyczną takiej formy
ustrojowej było nieodróżnianie urzędów państwowych od dworskich
(bo państwo jest traktowane jak zwykły majątek ziemski). W
monarchii patrymonialnej nie odróżniano też wydatków władcy od
wydatków państwowych. Władca posiadał szeroki zakres władzy,
praktycznie nieograniczony, zakres władzy (uzasadnianej jej boskim
pochodzeniem). W monarchii wczesnofeudalnej dużą rolę odgrywał też
Kościół, który pomagał w tworzeniu prawa, a biskupi byli często
jednymi z ważniejszych urzędników państwowych. Cechą
charakterystyczną dla państwa patrymonialnego jest wykształcenie
się w nim systemu feudalnego. W takim systemie król był najwyższym
seniorem. Nadawał on wasalom królewskim (seniorom) duchownym
(biskupom, opatom) i świeckim (książęta, hrabiowie) urzędy, lenna i
immunitety. W zamian za to składali oni przysięgę wierności, pomocy
i służby wojskowej. Wasale królewscy byli zarazem seniorami dla
niżej postawionych wasali. W ten sposób wykształcił się cały system
zależności, którego kolejne stopnie tworzyły tzw. drabinę feudalną.
Na jej wierzchołku stał władca (król), potem możni (wielcy
feudałowie i biskupi), niżej - rycerstwo, a na samym dole - chłopi.
Zwierzchnicy (seniorzy) nadawali swoim wasalom lenno, a w zamian za
to uzyskiwali szereg powinności (w tym służbę wojskową). Podstawą
dochodów rycerstwa i możnowładców była uprawiana przez chłopów
ziemia. Rolnictwo było podstawą całej gospodarki i głównym źródłem
utrzymania ludności. Ponieważ wszyscy ludzie wolni zobowiązani byli
do służby wojskowej, która była kosztowna (konieczność zakupu
ekwipunku, broni, konia) i wiązała się z koniecznością opuszczenia
gospodarstwa, wielu chłopów aby jej uniknąć, dobrowolnie oddawało
się pod opiekę panów. W ten sposób dobrowolnie godzili się na
utratę wolności, ale zwalniani byli z obowiązku służby wojskowej.
Ta z kolei stała się domeną odrębnej grupy społecznej - rycerstwa.
Aby móc pełnić służbę wojskową, potrzebowali oni stałych dochodów.
Dlatego też otrzymywali oni od władcy ziemie. W państwie
patrymonialnym nie było stolicy, władca wraz z dworem objeżdżali
kraj. U boku monarchy znajdowała się rada złożona z dostojników
duchownych i świeckich. Należy pamiętać, że w okresie
wczesnofeudalnym nie stanowiła niezbędnego warunku do objęcia
tronu. Jednak korona symbolizowała jedność państwową i niezależność
wobec innych monarchów.
Przykładem monarchii patrymonialnej było państwo Karola Wielkiego,
który panował w latach 768 - 814. Dowodem na to jest traktat z
Verdun (843 r.). Ponieważ imperium Karola Wielkiego stanowiło
patrymonium, to mogło być podzielone przez jego spadkobierców. Tak
też się stało i jego wnukowie w roku 843 dokonali w Verdun jego
podziału. Karol Łysy otrzymał zatem ziemie zachodnie z ludnością
romańską. Ludwik Niemiecki stał się władcą części zachodniej z
ludnością germańską. Natomiast Lotar, który zachował koronę
cesarską, stał się władcą części środkowej. Państwo Karola Łysego
dało początek późniejszej Francji, a państwo Ludwika Niemieckiego -
późniejszym Niemcom. Świadectwem istnienia w Polsce państwa
patrymonialnego było wydzielanie potomkom dzielnic, a przede
wszystkim testament Bolesława Krzywoustego. Pierwsi historyczni
władcy polscy posiadali szerokie uprawnienia o charakterze
ustawodawczym, sądowniczym, wojskowym i administracyjnym. Było to
związane z prawem książęcym (ius ducale), obejmującym ogół
kompetencji panującego ogół kompetencji panującego, w tym prawo do
poboru danin i służebności. Silna pozycja władcy sprzyjała
uzyskaniu nowych nabytków terytorialnych. Pierwsi polscy władcy
uznawali podległe sobie ziemie za ojcowiznę rodu Piastów. Dlatego,
zgodnie z koncepcją państwa patrymonialnego, uznawali, że mogą nimi
dowolnie dysponować. Do 1138 r. Polska była jednolitą monarchią
wczesnofeudalną. Bolesław Krzywousty, pragnąc nie dopuścić do walk
o tron po swojej śmierci, w 1138 r. wydał dokument, w którym
ustalono zasady następstwa tronu. Aby zachować jedność państwa
wyznaczano księcia zwierzchniego. Princepsem miał być każdorazowo
najstarszy z synów Bolesława krzywoustego. Princeps miał sprawować
zwierzchnictwo nad pozostałymi książętami, czyli juniorami. Miał
też być najwyższym dowódcą w czasie wojny i reprezentantem państwa
na zewnątrz. Władysław II Wygnaniec otrzymał Śląsk z ziemią
lubuską. Bolesław IV Kędzierzawy - Mazowsze i Kujawy. Mieszkowi III
Staremu w udziale przypadła Wielkopolska. Henryk miał otrzymać
ziemię sandomierską, a Kazimierz II Sprawiedliwy - ziemię sieradzko
- łęczycką. Dzielnica senioralną (pozostającą zawsze w rękach
księcia zwierzchniego, czyli seniora) była Małopolska. Senior
posiadał też zwierzchnictwo nad Pomorzem Zachodnim i Gdańskim.
Rozbiciu dzielnicowemu kres położyła dopiero koronacja Władysława
Łokietka na króla Polski w 1320 r. Za jego następcy w Polsce
ukształtował się nowy system polityczny - monarchia stanowa. W tym
typie monarchii władza królewska została częściowo ograniczona na
rzecz stanów społecznych i ich reprezentacji.
Polecamy prace o podobnej tematyce
Polecamy na dziś