|
|
||||||||||
| Autor: | Dariusz Szwed |
| Strony maszynopisu (a4): | 2,6 |
| Strony rękopisu (a5): | 6,6 |
| Ocena nauczyciela | ![]() |
| Komentarz nauczyciela: |
| poprawne opracowanie, ładny styl |
| Średnia ilość gwiazdek: | 3,64 |
| Oceń pracę |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
| pdst. | gimn. | liceum | studia |
| Brykowisko | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Najświeższe galerie na Brykowisku
Ostatnio dołączyli do brykujących
Ostatnio dodali prace
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Gimnazjum » Geografia » Geografia fizyczna |
Charakterystyka i rodzaje gleb
Gleby stanowią zewnętrzną część powłoki ziemskiej, będącą przekształconą, ożywioną oraz rozdrobnioną. Są to substancje o charakterze mineralno- organicznym, mające możliwość przekazywania składników odżywczych dla roślin, co określa się mianem żyzności.
Gleby powstają w wyniku procesu glebotwórczego, polegającego na stopniowej przemianie zwietrzelin skał albo skał luźnych. Jego przebieg zależy od następujących czynników:
- Podłoża, czyli skał macierzystych, z których powstaje gleba;
- Klimatu;
- Towarzyszących składników organicznych;
- Flory oraz fauny czyli świata roślinnego i zwierzęcego;
| R E K L A M A | czytaj dalej ↓ |
Proces glebotwórczy prowadzi do powstania określonego profilu glebowego, świadczącego o określonym typie gleby, mającego charakterystyczne zabarwienie. Profil glebowy składa się z następujących warstw:
- A1- humus, czyli próchnica, zbierająca się w procesie akumulacji
- A2- zwany poziomem wymywania (eluwialnym, bielicowania)
- B- zwany poziomem wmywania (iluwialnym, brunatnienia)- zachodzi tu proces pokrywania cząsteczek gleby otoczką o barwie rdzawobrunatnej
- C- poziom skał macierzystych- będących częścią zwietrzeliny albo też skałą, która nie przechodzi procesów glebotwórczych
- D- poziom skał podścielających.
Czynniki glebotwórcze, oddziałując w sposób długotrwały, powodują powstawanie gleb, których profil jest wyraźnie wykształcony. Z kolei gleby inicjalne- młode i niedostatecznie wykształcone (zwane też szkieletowymi) nie mają wyróżnionych poziomów, a ich związek ze skałą macierzystą jest słaby.
Ze względu na występowanie gleb w określonych strefach klimatycznych wyróżnić można:
- Gleby tundry- nieurodzajne, większą część roku pokryte zmarzliną, można spotkać je w klimacie subpolarnym okołobiegunowym;
- Gleby bielicowe- niewielkie urozmaicenie, wysoki poziom wymycia, występują w chłodnym klimacie w miejscach występowania lasów iglastych; istnieje możliwość ich eksploatacji w celach rolniczych, ale w takim wypadku musi zostać podniesiona ich jakość; nadają się na przykład pod uprawę żyta, jęczmienia, owsa czy ziemniaków;
- Gleby brunatne- w miarę żyzne, powstają w miejscach, powrastanych przez lasy liściaste oraz mieszane; dobrze uprawia się na nich różne rodzaje zbóż, a także roślin okopowych, w tym celu wymagane jest jednak odpowiednie nawożenie;
- Czarnoziemy- występują w sferze klimatycznej umiarkowanej w klimacie ciepłym w związku z roślinnością stepową; występujący w nich wysoki poziom próchnicy stanowi o ich żyzności; najlepiej nadają się pod uprawę pszenicy, bawełny oraz buraków cukrowych.
- Szaroziemy pustynne- w miejscach o klimacie pustynnym oraz półpustynnym, nie za bardzo urodzajne, a ich profil glebowy jest płytki;
- Czerwonoziemy- zawierają duże ilości żelaza, żółtoziemy oraz laterty- nieurodzajne, uprawia się na nich bardzo trudno; można spotkać się z nimi w wilgotnym klimacie równikowym.
Ponadto spotkać się można z glebami astrefowymi, niezwiązanymi z żadną ze stref klimatycznych:
- Rędziny- powstają na wapieniach podlegających wietrzeniu, a poziom próchnicy zalega w nich na skale macierzystej, pozostałe poziomy w zasadzie nie istnieją; dość urodzajne, najlepiej uprawia się na nich rośliny okopowe;
- Mady (gleby aluwialne)- powstają w dolinach rzecznych oraz w okolicach ujść rzek, a złożone są z drobnych cząstek materiału, nanoszonego przez rzekę; zawierają dużo próchnicy, dlatego można uprawiać na nich różne rodzaje roślin, natomiast należy je często meliorować; najwięcej gleb tego typu występuje w Mezopotamii, Egipcie, na Nizinie Chińskiej czy też w Indiach.
- Czarne ziemie- powstają w procesie bagiennym, bardzo żyzne, natomiast uprawa na nich jest dosyć trudna;
- Gleba bagienna- powstaje w okolicach bagien, a nawet po wysuszeniu nie jest zbyt urodzajna;
- Gleby górskie- nieurodzajne, występują na obszarach górskich;
Gleby a klimat i roślinność.
Gleby | Roślinność | Klimat |
Gleby tundry | Tundra- mchy i porosty | Okołobiegunowy- subpolarny |
Gleby bielicowe | Tajga na Syberii- lasy iglaste (świerki, sosny, modrzew, limba) | Umiarkowany chłodny |
Gleby brunatne | Lasy liściaste zrzucające liście na zimę (dęby, topole, buki) | Umiarkowany ciepły, morski |
Czarnoziemy | Stepy- zbiorowisko niskich traw w Ameryce Północnej; | Umiarkowany ciepły, kontynentalny |
Szaroziemy pustynne | Roślinność pustyń oraz półpustyń- suchorośle, kaktusy | Zwrotnikowy suchy |
| Sawanna- zbiór wysokich traw- Brazylia (campo), Wenezuela (Llanos) | Podzwrotnikowy suchy |
Żółtoziemy, czerwonoziemy | Dżungla wielopiętrowa, epifity | równikowy |
| Makia- roślinność stworzona przez człowieka | Śródziemnomorski, podzwrotnikowy |




