prometejski

bunt prometejski - bunt przeciwko bogom, Bogu, prawu, przyjętym normom, regułom i zasadom, wzniesiony w imię bezinteresownej miłości do ludzi, połączony z gotowością oddania życia za sprawę, do której ma się przekonanie: Bunt prometejski Konrada kiedyś być może poruszał czytelników, ale dziś ktoś w więziennej celi mówiący wierszem do Boga budzi raczej zdziwienie i politowanie.

• Prometeusz był w mitologii greckiej dobrym tytanem, który stworzył człowieka (ulepił go z gliny z domieszką łez), a następnie opiekował się nim, ucząc pierwszych ludzi pożytecznych zawodów oraz innych umiejętności. W imię miłości do bezbronnego wobec dzikich zwierząt człowieka oraz z poczucia odpowiedzialności za rodzaj ludzki Prometeusz wykradł z Olimpu ogień, czym rozgniewał Zeusa. Prometeusza przykuto do skały Kaukazu, a ogromny orzeł codziennie przylatywał i wyrywał mu wątrobę, która następnie przez noc odrastała.

Najważniejsze przykłady buntu prometejskiego w literaturze polskiej znaleźć można niewątpliwie w literaturze romantycznej: Cechy Prometeusza ma przede wszystkim Konrad z III części Dziadów Adama Mickiewicza (patrz jego wypowiedzi: "Ja kocham cały naród" oraz "Nazywam się Milijon, bo za milijony kocham i cierpię katusze") oraz Konrad Wallenrod, tytułowy bohater Mickiewiczowskiej powieści poetyckiej. Wyraźne cechy buntu prometejskiego wykazuje również podmiot liryczny hymnu Dies irae młodopolskiego poety Jana Kasprowicza.