termin określający postawę więźnia niemieckich obozów koncentracyjnych (lagrów) i sowieckich obozów pracy (łagrów) z czasów II wojny światowej. W ekstremalnej sytuacji poniżenia, zagrożenia życia wykształciły się postawy odrzucające wszelkie wartości humanistyczne w dążeniu do ocalenia biologicznej egzystencji, często kosztem życia współwięźniów. Analizę procesu zlagrowania przeprowadził T. Borowski w opowiadaniach z tomu Pożegnanie z Marią. W utworach tych pisarz stawia tezę, że każdy, kto przeżył obóz, niezależnie od tego czy był winny śmierci innych, czy pełnił jedynie funkcję biernego obserwatora, chroniącego własne życie, na zawsze został pozbawiony niewinności i prawdziwego człowieczeństwa. Przeciwnie G. Herling-Grudziński w Innym świecie, ukazującym świat sowieckich łagrów, wierzy w możliwość odbudowania przez byłego więźnia systemu wartości i ocalenia człowieczeństwa.
Potrzebujesz pomocy?