Napisz plan odtwórczy tekstu Ryszarda Przybylskiego.

 

Ryszard Przybylski 

Klasycyzm, czyli prawdziwy koniec Królestwa Polskiego 

W nowożytnej Europie przez długi czas słowo „klasyk” oznaczało z jednej strony wzorowego i doskonałego pisarza antycznego, z drugiej zaś pisarza współczesnego, który naśladował wzory starożytne. Na przełomie wieku XVIII i XIX pojawiły się terminy pochodzące od tego wyrazu, takie jak „klasyczność” i „klasycyzm”. Wówczas też przestano je wiązać z naśladowaniem antyku i zaczęto używać jako wyrazów określających pewną postawę estetyczną. [...]

[...] słowo „klasycyzm” oznacza określony styl literacki. Ten styl obywa się czasem bez tematów antycznych, chociaż akurat związki polskiego klasycyzmu doby porozbiorowej z antykiem były bardzo silne. Na określenie tego rodzaju związków historyk sztuki Mariusz Karpowicz używa nowego terminu: antykizacja, który odnotowuje tylko jedną z cech klasycyzmu, zresztą nie najistotniejszą. Władysław Tatarkiewicz wylicza cztery zasadnicze cechy tego stylu: harmonię, umiar, równowagę i spokój. Ale nie są to wszystkie cechy przypisywane dzisiaj temu stylowi. Jest on bowiem częścią antytezy, która odzwierciedla głęboko zakorzeniony w świadomości antynomiczny charakter nowożytnej kultury europejskiej. Dzisiejsze rozumienie klasycyzmu zostało ukształtowane w epoce walki romantyków z klasykami, która — przechodząc w walkę klasyków z romantykami — l...] trwała ponad sto lat. l...] Po stronie klasycyzmu możemy zatem wynotować: racjonalizm, ideę skończoności, rozum, równowagę, ład, tradycjonalizm, ducha antyku, chłód, umiar, naśladowanie natury i stabilizację społeczną. [...] 

Klasycyzm jest ponadto ciągłym poszukiwaniem esencji zjawisk i rzeczy. [..„.] Klasyk stara się więc zawsze dotrzeć do istoty i może do niej dobrnąć, ponieważ stosuje rygory, pozwalające mu opanować chaos i nadmiar wrażeń. Temu służą „sztywne, determinujące swobodę artysty i narzucające mu swoje prawa", konwencjonalne formy, które pozwalają klasykowi przezwyciężyć opór, jaki stawiają poecie „zasady semantyki, logika, sens całości”. Nie można dotrzeć do esencji, jeśli się poprzestanie na chaotycznej ekspresji „ja”. [...] Klasycyzm to dekret, który pozwala opanować chaos przeżyć i myśli i zrygoryzować osobowość, czyli otchłań sprzeczności. [...] Klasyk doświadcza rozdarcia i dzięki rygorom i dekretom godzi sprzeczności. 

Ryszard Przybylski, Klasycyzm, czyli prawdziwy koniec Królestwa Polskiego, Warszawa 1983 

Odpowiedzi (0)

Potrzebujesz pomocy?

Oświecenie (Język polski)

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2021 Wszystkie prawa zastrzeżone.