Dowiedz się więcej na ten temat!
Zapraszamy do serwisu opracowania.pl

okładka Słownik symboli literackich

Słownik symboli literackich

Słownik symboli to wyczerpujące opracowanie symboli występujących zarówno w utworach epickich, jak i w liryce, co może się okazać bardzo przydatne dla maturzystów. Informacje na temat symboli są bowiem zazwyczaj punktowane w kluczach egzaminacyjnych, według których trzeba napisać wypracowanie w czasie matury z języka polskiego. W Słowniku symboli znajduje się omówienie ponad 140 symboli, przewijających się przez wszystkie epoki literackie.

pory roku (wiosna, lato jesień, zima) Dodaj do listy

Pory roku symbolizują różne okresy w życiu człowieka (wiosna - młodość, lato - dojrzałość, jesień - starość, zima - śmierć), różne rodzaje literackie (wiosna - poezja, lato - epika, jesień - dramat)

Starożytność

Mitologia

PORY ROKU - SYMBOL CYKLU NARODZIN I ŚMIERCI, w który wpisane jest istnienie na ziemi: Następstwo pór roku wiązali Grecy z mitem o Demeter. Kiedy Hades porwał Korę, córkę Demeter, do Hadesu, bogini urodzaju chodziła po całej ziemi i szukała córki. Ponieważ była zrozpaczona, ziemię nawiedził nieurodzaj, przyroda zaczęła obumierać. Zeus, obawiając się skutków tej rozpaczy dla natury, nakazał, aby Kora część roku spędzała z matką, a część z mężem. Kiedy Kora wychodziła na ziemię, zaczynała się wiosna, przyroda budziła się do życia i weseliła się, kiedy wracała, przyroda obumierała.

Renesans

Żywot człowieka poczciwego M. Rej

PORY ROKU - ETAPY ŻYCIA CZŁOWIEKA: W rozdziale Rok na cztery części rozdzielon pisarz ukazuje ścisły związek życia człowieka z przemiennością pór roku. To ona wyznacza cykl pracy i odpoczynku szlachcica ziemianina, którego egzystencja nierozerwalnie związana jest z ziemią i z naturą. Każda pora roku przynosi pożytki i przyjemności, związane z dobrodziejstwami przyrody. Wiosna to czas siania i sadzenia, latem ziemianin może cieszyć się bogactwem dojrzewających płodów rolnych, jakimi obdarzyła go natura, w jesieni zbiera swe plony, zimę przeznaczyć może na odpoczynek.

Oświecenie

Do Justyny. Tęskność na wiosnę F. Karpiński

WIOSNA - MIŁOŚĆ, RADOŚĆ: Podmiot liryczny wyraża swą tęsknotę za ukochaną Justyną. Wiosna jest tu symbolem budzenia się do życia, radości, miłości. Ten szczęśliwy czas skontrastowany jest ze smutkiem poety, który jest nieszczęśliwy z powodu Justyny.

"O wiosno! Pókiż będę cię prosił,

Gospodarz zewsząd stroskany?

Jużem dość ziemie łzami urosił:

Wróć mi urodzaj kochany!".

Romantyzm

Pan Tadeusz A. Mickiewicz

WIOSNA - SYMBOL WOLNOŚCI: Ukazując wydarzenia historyczne w Panu Tadeuszu, Mickiewicz pozwolił sobie na pewna dowolność, przesuwając w czasie niektóre fakty, m.in. armii Napoleona każe wkroczyć na wiosnę 1812 (naprawdę czerwiec 1812). Te historyczne nieścisłości mają wymowę symboliczną. Wiosna to czas narodzin, życia i rozkwitu, symbolizuje budzenie się narodu i marzenia o wyzwoleniu, które przynieść ma przyszłe powstanie:

"O wiosno! kto cię widział wtenczas w naszym kraju,

Pamiętna wiosno wojny, wiosno urodzaju! (...)

Obfita we zdarzenia, nadzieją brzemienna!".

Wojna w Panu Tadeuszu nie jest groźna i niszcząca, oznacza bowiem szanse na odzyskanie wolności. Ta pora roku wprowadza także znamienną dla romantyzmu symbolikę ziarna i krwi, związanych z idą narodzin życia ze śmierci. Poświęcenie i ofiara narodu przyniesie w przyszłości wolność i niepodległość.

Młoda Polska

Chłopi W. S. Reymont

PORY ROKU - CYKL ŻYCIA SPOŁECZNOŚCI: Życie chłopów podporządkowane jest cykliczności pór roku i rytmowi natury. Cykl rozpoczyna się jesienią, kiedy rolnik sieje, a kończy latem, kiedy zbiera plony. Temu kalendarzowi podporządkowane jest życie każdego gospodarza, od natury bowiem uzależniony jest byt każdego mieszkańca wsi. Ziemia go żywi i daje mu utrzymanie, ilość plonów decyduje o bogactwie gospodarza, a tym samym o jego pozycji w gromadzie. Natury nie można oszukać. Przez trzy pory roku chłop pracuje na roli, w zimie odpoczywa, zajmuje się sprawami domu, rodziny lub pracuje w lesie. Każde odstępstwo od tego rytmu jest wykroczeniem przeciwko prawom natury. Reymont opisuje sytuację w Lipcach, kiedy to gospodarze odbywają karę więzienia za bójkę o las: "Wiesna już szła całym światem wraz z tym ptactwem, ciągnącym do łońskich gniazd, na wyżnych miejscach podsychały role, wody opadły i ziemia się prawie prosiła o pługi, o nawozy i o to ziarno święte... A któż miał iść w pole, kiej wszystkie robotne ręce były w kreminale!...". Dzięki Rochowi, który sprowadza najemnych robotników, prawo natury zostaje wypełnione. W wielu partiach powieści życie przyrody nabiera wymiaru religijnego. Natura jest matką - żywicielką, ale też wielkimmisterium: "Cóż to naród miał z tego, że dni przychodziły wybrane i cudne, że wznosiły się rankami jakby we srebrze skąpane złote monstrancje...". Życie człowieka stapia się z życiem natury i życiem religijnym. Świat przyrody i świat ludzki przenikają się wzajemnie.

20-Lecie Międzywojenne

Wiosna J. Tuwim

WIOSNA - SYMBOL BIOLOGIZMU, CHUCI, ROZPASANIA: W utworze podmiot liryczny chwali tłum ("Gromadę dziś się pochwali"), motłoch miejski rządzący się prawami biologii. Poeta głosi pochwałę brutalnego biologizmu, żądzy seksualnej, najbardziej elementarnych instynktów. Kobieta w wierszu Tuwima sprowadzona zostaje do przedmiotu rozkoszy, do symbolu seksualnego zaspokojenia:

"I Ciebie się pochwali,

Brzuchu w biodrach szerokich,

Niewiasto!".

Wiosna to symbol biologicznego rozpasania, rodzącej się żądzy.

Sklepy cynamonowe B. Schulz

PORY ROKU - ETAPY LUDZKIEGO ŻYCIA, RODZAJE LITERACKIE, ZACHOWANIA SPOŁECZNE: W każdym opowiadaniu określona jest dokładnie pora roku oraz pora dnia: "Nadeszły żółte, pełne nudy dni zimowe" (Ptaki), "Wtedy lato, pozbawione kontroli, rośnie bez miary i rachuby na całej przestrzeni, rośnie z dzikim impetem na wszystkich punktach, w dwójnasób, w trójnasób, w inny jakiś wyrodny czas, w nieznaną dymensję, w obłęd" (Pan), "Cały sierpień owego roku" (Nemrod). Każdej porze roku odpowiada inna symbolika, związana z cyklem życia (wiosna - młodość, lato - dojrzałość, jesień - schyłek, zima - śmierć), rodzajami literackimi (wiosna - liryka, lato - epika, jesień - dramat), zachowaniami społecznymi (wiosna - rewolucja, lato - realizacja marzeń, jesień - rozczarowanie). W tym cyklu rocznym zima jest porą pustą, symbolizującą sen lub śmierć. Opowiadania, które rozgrywają się zimą utrzymane są w konwencji onirycznej: "Ujrzałem na tych szczęśliwych zboczach całe grupy wędrowców, zbierających wśród mchu i krzaków opadłe i mokre od śniegu gwiazdy". Również wykłady ojca (Traktat o manekinach) przypadają na czas zimy.

Zielono mam w głowie K. Wierzyński

WIOSNA - RADOŚĆ, BIOLOGIZM: Wiersz przepełniony jest radością życia i beztroską. Poeta ogłasza swój pogląd na sztukę i ma nadzieję, że jego optymistyczny nastrój udzieli się innym. Siebie Wierzyński określa jako "radosną wichurę zachwytu". Uważa, że poeta powinien zamiast człowiekiem być wiosna. Swoje życie opisuje jako płynące bez trosk i zachodu, pełne słońca.

Przedwiośnie S. Żeromski

PRZEDWIOŚNIE - PORA NIEOKREŚLONA: Przedwiośnie to pora roku charakterystyczna dla polskiego klimatu, faza przejściowa między zimą a wiosną, charakteryzują się zmienna temperaturą i aurą. Taka jest Polska w momencie odzyskania wolności, bez programu politycznego, pełna sprzeczności, wewnętrznych konfliktów, nieuformowana.