Dodaj do listy

Kazania sejmowe

Geneza utworu

Powstanie Kazań sejmowych łączy się bezpośrednio z zaangażowaniem Piotra Skargi w polityczne życie Polski. Będąc cenionym przez Zygmunta III kaznodzieją, autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum mów posiadał, o czym wspominają historycy, możliwość bezpośredniego wpływania na decyzje króla. Jednocześnie wspomnieć należy, że w Skardze król odnalazł osobę popierającą główne elementy programu reformującego coraz bardziej niewydolny system polityczny Rzeczypospolitej.

Zygmunt III Waza, władca elekcyjny polski otrzymał tron dzięki wsparciu sił skupionych wokół Jana Zamoyskiego, niechętnych ewentualnemu obiorowi Maksymiliana Habsburga. Paradoksalnie. Szlachta Szlachta uprzywilejowany stan społeczny, który wyłonił się ostatecznie w Polsce w XIV w. spośród rycerstwa. O przynależności do tego stanu decydowało przede wszystkim urodzenie, rzadziej nobilitacja (nadanie... Czytaj dalej Słownik historyczny broniąca się przed rządami absolutystycznymi, które uosabiał władca z niemieckiej dynastii (Habsburgowie rządzili w Austrii, Czechach, na Węgrzech, w Niderlandach i Hiszpanii), stanęła przed podobnym niebezpieczeństwem po obiorze szwedzkiego królewicza. Chciał on prowadzić samodzielną politykę, czego najlepszym dowodem jest zacieśnianie relacji ze znienawidzonymi przez część szlachty Habsburgami, zwieńczone poślubieniem arcyksiężniczki Anny.

W Polsce od XV wieku coraz bardziej umacniała się pozycja szlachty, wymuszającej na kolejnych władcach liczne przywileje. Kluczowym, z punktu widzenia reformowania państwa, był czas rządów ostatnich Jagiellonów. Ci niestety zaprzepaścili nadzieje na wzmocnienie władzy centralnej. Dominacja jednej tylko warstwy społecznej, a przede wszystkim podporządkowanie sobie przez szlachtę innych obywateli, nie służyło umacnianiu państwa prawnego. Te działania doprowadziły do braku równowagi między instytucjami władzy w Rzeczpospolitej - ustawodawcza zdominowała inne, a wręcz zablokowała działania króla, jako koordynatora władzy wykonawczej. Zmienił się on w urzędnika wypełniającego obowiązki powierzone przez szlachtę. Tym samym królowie elekcyjni ubezwłasnowolnieni prawem nie mieli realnego wpływu na najważniejsze decyzje polityczne w Polsce. Dość wspomnieć, że władcy wybierani przez szlachtę skrępowani byli przez tzw. artykuły henrykowskie (ustawa podstawowa, regulująca stosunki w państwie, uchwalona w czasie bezkrólewia w 1573 r. z myślą o Henryku Walezym. Przysięgali na wierność jej wszyscy królowie elekcyjni w Polsce), a Stefan Batory, choć w zgodnej opinii historyków próbował walczyć z przejawami anarchii, w imię własnych interesów politycznych zrezygnował z wpływu na sądownictwo nad szlachtą oraz z władzy królewskiej w kwestii uchwalania obciążeń podatkowych.

Nowy król - Zygmunt Zygmunt P. Calderon Życie snem, bohater główny; syn Bazylego, króla Polski. Przed narodzinami Zygmunta Bazyli dowiaduje się z przepowiedni, że jego potomek będzie okrutnym tyranem. Wpada na pomysł uwięzienia... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum III Waza stanął przed koniecznością przeprowadzenia ważnych reform ustrojowych. Oprócz nich chciał - ku zaskoczeniu stronnictwa Jana Zamoyskiego - realizować także własne ambicje, np. odzyskać koronę Szwecji, co nie przysporzyło mu zwolenników w szeregach szlachty.

Naturalnym oparciem władcy zaangażowanego w realizowanie ideałów kontrreformacyjnych był Kościół katolicki. Kaznodziejska działalność Piotra Skargi - zakonnika Towarzystwa Jezusowego założonego właśnie dla wsparcia kontrreformacji - nie powinna być więc żadnym zaskoczeniem.

W naszych rodzimych warunkach refleksja teoretyczna nie istniała, natomiast problem ten chętnie podejmuje publicystyka Publicystyka dział piśmiennictwa obejmujący wypowiedzi na aktualne w danym momencie tematy polityczne, społeczne, kulturalne. Publicyści posługują się stylem perswazyjnym i starają się oddziaływać na opinię... Czytaj dalej Słownik terminów literackich końca XVI i początku XVII wieku, a więc tzw. „złotego wieku” polskiej kultury. Paradoksalnie, okres wielkiej świetności kraju unikającego szczęśliwie wojen religijnych, znajdującego się w stabilnej sytuacji międzynarodowej i rozwijającego się gospodarczo (koniunktura w polskim rolnictwie - Polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. Jednostka... Czytaj dalej Słownik geograficzny jako spichlerz Europy), łączył się z wyraźnymi brakami w fundamentalnych dla istnienia państwa dziedzinach. Dotyczyły one siły militarnej Polski, która nie dysponowała odpowiednią armią (anachronizm pospolitego ruszenia), a także skromnych możliwości finansowych państwowego skarbu. Jednak największym, a niedostrzeganym przez większość szlachty problemem, był niewydolny system parlamentarny, blokujący wszelkie działania króla. W latach 90. XVI w. parlamentarzyści często rozjeżdżali się do domów bez podjęcia ważnych ustaleń, co wynikało ze sporów między regalistami (stronnictwo królewski, pragnące wzmocnienia władzy monarszej), a antykrólewską opozycją, wewnętrznie zróżnicowaną i podzieloną ideowo. Z czasem głównym przedmiotem sporu między politycznymi przeciwnikami stała się kwestia innowierców. Warto przypomnieć, że w 1573 r., w czasie bezkrólewia, po śmierci ostatniego z Jagiellonów - Zygmunta Augusta uchwalono na sejmie konwokacyjnym tzw. konfederację warszawską, czyli akt prawny, który gwarantował pokój między obywatelami różniącymi się wiarą, głoszący zasady tolerancji religijnej i wolności sumienia. Oddany sprawie kontrreformacji Zygmunt III jawnie popierał katolicyzm, stający się religią panującą, a ignorował prośby dysydentów o uchwalenie aktów wykonawczych konfederacji warszawskiej (konstytucji przeciw tumultom), co prawnie mogłoby zapobiec aktom przemocy wobec innowierców. Liczne przykłady napaści na zbory i bezczynność państwa wobec tych incydentów sprawiła, że protestanci czuli się obywatelami drugiej kategorii. Po unii brzeskiej w podobnej sytuacji znaleźli się wyznawcy prawosławia, którzy w 1596 roku nie poddali się presji zjednoczenia z Kościołem katolickim, tzw. dyzunici.

Sejm w 1597 roku, w którym najprawdopodobniej brał udział Piotr Piotr M. Hłasko Ósmy dzień tygodnia, bohater drugoplanowy; narzeczony Agnieszki, kocha ją szczerze, przeżywa załamanie, gdy dziewczyna go porzuca
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Skarga, ukazał z całą mocą podział polskiego społeczeństwa. Emocje wywołane nietolerancją religijną połączyły się wówczas z niezadowoleniem szlachty wobec proponowanych przez króla rozwiązań w polityce wewnętrznej i zagranicznej. Zygmunt III, wzorem zachodnich monarchii absolutystycznych, pragnął wzmocnienia swej władzy i powrotu do porządku prawnego sprzed artykułów henrykowskich - do prymatu króla nad parlamentem. W tym celu pragnął ograniczyć władzę sejmików, dezorganizujących często prace Sejmu, a także nakazać obowiązek podporządkowania się uchwałom parlamentu. Jednocześnie chciał przekonać posłów - za pomocą m.in. kaznodziejów - do konieczności przystąpienia do ligi antytureckiej, ale i tu nie zyskał akceptacji szlachty. Badacze twórczości Piotra Skargi łączą powstanie Kazań sejmowych z obserwowaniem obrad wspomnianego posiedzenia parlamentu w 1597 r.

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.